'The Hunger Games' voor dummies

, door (es)

15
the hunger games

De laatste keer dat we Katniss Everdeen (Jennifer Lawrence) zagen, had ze net de 74ste editie van de Hongerspelen gewonnen en maakte ze zich klaar om samen met Peeta terug te keren naar haar ouderlijke huis in District 12.

'Het geweld en de verschrikkelijke rauwheid zijn het hart en de tanden van het verhaal'

In de sequel begint de pret pas écht: president Snow (Donald Sutherland) maakt zich zorgen over de groeiende populariteit van de winnares, in Panem broeit een opstand, en bovendien staat er een Kwartskwelling voor de deur.

U hebt nog nooit van Katniss, Snow, Panem of Kwartskwellingen gehoord? Of u wilt graag even uw geheugen opfrissen?

Dat komt goed uit: wij maken u gratis en voor niks wegwijs in het grimmige universum van de Hongerspelen.

PANEM

Prijs u gelukkig dat u in het lieflijke België woont, en niet in Panem, het grauwe, postapocalyptische land waar ‘The Hunger Games’ zich afspeelt. Panem – niet toevallig afgeleid van de Latijnse uitdrukking ‘panem et circenses’ ofte ‘brood en spelen’ – is alles wat er in de verre toekomst overblijft van de door milieurampen en kernoorlogen getroffen Verenigde Staten. De elite houdt zich op in het Capitool, de futuristische hoofdstad waar genotszucht en decadentie hoogtij vieren (op feestjes serveren ze er drankjes die je doen kotsen, zodat je snel verder kunt schransen – kun je nagaan). De meeste inwoners van Panem leiden evenwel een hondenleven in één van de twaalf miserabele Districten.     

Lang geleden, in de Donkere Dagen, hebben de Districten het één keer gewaagd om in opstand te komen tegen het Capitool, maar de rebellie werd hardhandig neergeslagen en District 13 werd in een verschrikkelijke vergeldingsactie met de grond gelijk gemaakt. Yep, Panem is duidelijk Plopsaland niet, en het toekomstbeeld dat ‘The Hunger Games’ op uw netvliezen kerft, mag minstens even onheilspellend worden genoemd als dat uit ‘1984’, ‘Fahrenheit 451’ of ‘THX 1138’.

HONGERSPELEN

Ter vermaak van de massa, maar ook om de bevolking eraan te herinneren dat ze maar beter niet in opstand komen, wordt in Panem ieder jaar een bijzonder evenement georganiseerd: de beruchte Hongerspelen. Vierentwintig door het lot uitgekozen jongeren – twee uit elk District – worden gedwongen om mekaar te bekampen in een met valstrikken en boobytraps bezaaide Arena – tot er eentje overblijft. En dat allemaal live en rechtstreeks op televisie. Een sadistische regisseur introduceert vanuit een hightechcontrolecentrum geregeld nieuwe dreigingen, zoals gemuteerde wespen, giftige bessen of uitgehongerde aanvalshonden.     

Wie de eerste film heeft gezien, weet dat het er in de Arena verrassend wreed aan toegaat; het gebeurt in ieder geval maar zelden dat je in een Hollywoodblockbuster ziet hoe een twaalfjarig kind wordt afgeslacht. Maar om hoofdactrice Jennifer Lawrence maar eens te citeren: ‘Het geweld en de verschrikkelijke rauwheid van de Hongerspelen zijn het hart en de tanden van het verhaal. De kinderen die in die hel worden gedropt, willen daar helemaal niet zijn – ze worden door de regering gedwongen om mekaar af te maken.’ Voor alle duidelijkheid: ‘The Hunger Games’ is wel degelijk bedoeld voor een breed publiek, maar nog nooit smaakte de dipsaus zo bitter.  

Bekijk de trailer:

'The Hunger Games' voor dummies (2)

KATNISS EVERDEEN

De zestienjarige heldin van ‘The Hunger Games’, door The Atlantic ooit omschreven als ‘het belangrijkste vrouwelijke karakter van de recente popcultuurgeschiedenis’. Daar is iets van: Katniss is geen poppemieke zoals Bella uit ‘Twilight’, maar een sterke, onafhankelijke deerne die weet hoe hard en meedogenloos het leven kan zijn. Samen met haar fragiele zusje Prim en haar straatarme moeder groeide ze op in de krottenwijken van District 12, het grauwste, armoedigste en meest verpauperde district – het Charleroi van Panem. Katniss belandde in de Hongerspelen doordat ze in de eerste aflevering vrijwillig de plaats innam van haar uitgelote zusje.     

In de Arena bewees Katniss niet alleen dat ze een crack is met pijl en boog, maar ook dat ze een overlever is, een vechter, een moderne Jeanne d’Arc die zich niet laat ringeloren door het systeem en zich niet laat doen door de klootzakken van het Capitool. Het mooie is dat Katniss daarnaast ook een meisje van zestien blijft dat heftig worstelt met haar hormonen – geen wonder dus dat ze binnen de kortste keren uitgroeide tot het rolmodel van miljoenen tienermeisjes.

KWARTSKWELLING

Elke vijfentwintig jaar wordt er een speciale editie van de Hongerspelen georganiseerd, de zogeheten Kwartskwelling – en jawel hoor, in de nieuwe aflevering ‘Catching Fire’ is het zover. De president van Panem komt voor de gelegenheid met een doortrapt idee op de proppen: vierentwintig oud-winnaars zullen het tegen elkaar opnemen, wat betekent dat Katniss, nauwelijks één jaar na haar overwinning, opnieuw aan de bak moet. Deze keer dient ze af te rekenen met een giftige mist, kletterende bliksemschichten, boosaardige apen en een vrouwelijke moordmachine met scherp gevijlde tanden. ‘Vorig jaar was het kinderspel,’ zo horen we iemand zeggen, ‘nu sta je tegenover geoefende killers.’

KALVERLIEFDE ?& MINNEGLOED

Wat zou een verhaal – ook al baadt het in een stikdonkere, dystopische atmosfeer – zijn zonder een snuifje romantiek, minnegloed en zo nu en dan een natte kus? Net zoals Bella in ‘Twilight’ verpandt Katniss haar hart aan twee jongelingen: Gale Hawthorne (Liam Hemsworth), haar jeugdvriend uit District 12, en Peeta Mellark (Josh Hutcherson), haar partner in crime in de Hongerspelen. Maar voor u luid gillend wegrent: ja, er wordt een beetje gescharreld in ‘The Hunger Games’, maar we zijn hier mijlenver verwijderd van de kleffe romantische pap van ‘Twilight’. De strijd tegen de dictatuur staat centraal, niet de romantiek!     A propos: De naam Ever­deen lijkt verdacht goed op Bath­sheba Everdene, het passionele hoofdpersonage uit ‘Far From the Madding Crowd’ ?van Thomas Hardy. In die Britse klassieker kan Bathseba kiezen uit drie verschillende aanbidders. Wedden dat ‘The Hunger Games’-schrijfster Suzanne Collins haar klassiekers kent?

'The Hunger Games' voor dummies (3)

HAYMITCH ABERNATHY

Katniss staat er in haar strijd tegen het Capitool gelukkig niet alleen voor: haar belangrijkste medestander is Haymitch Abernathy, een oud-winaar uit District 12, schitterend vertolkt door Woody Harrelson. Haymitch is door de jaren heen verworden tot een verbitterde sarcast die er meestal straalbezopen bijloopt, maar zijn tips blijken van goudwaarde. Sidekick nummer twee: Effie Trinket (Elizabeth Banks), een aanvankelijk onuitstaanbare troela die gaandeweg heel erg gehecht raakt aan Katniss, en andersom. Trawant nummer drie: Cinna (Lenny Kravitz), een briljante stylist – de Tom Ford van Panem – die voor Katniss de schitterendste outfits ontwerpt. De naam Cinna werd door Collins overigens niet toevallig gekozen: in het Oude Rome liepen er verschillende Cinna’s rond, en allemaal gingen ze vroeg of laat in de clinch met de Romeinse dictators. Het zoveelste bewijs dat er over ‘The Hunger Games’ is nagedacht.

PRESIDENT CORIOLANUS SNOW

Elk verhaal moet een booswicht hebben, en in ‘The Hunger Games’ heet hij Coriolanus Snow, zo genoemd naar – daar zijn de Romeinen weer! – een veldheer die in Rome de dictatuur wilde installeren. Snow is een verschrikkelijke despoot, die met ijzeren vuist over Panem regeert, elke tegenstand met brutaal geweld de kop indrukt en de media Rupert Murdoch-gewijs onder de knoet houdt. In Katniss ziet hij een bedreiging voor zijn macht: ‘Ze is een baken van hoop geworden,’ aldus Snow, ‘ze moet worden geëlimineerd.’ Levende legende Donald Sutherland wilde de rol van President Snow naar eigen zeggen absoluut hebben, omdat het scenario van ‘The Hunger Games’ hem deed denken aan ‘Paths of Glory’, de cynische oorlogsklassieker van Stanley Kubrick uit 1957.     

We zien wat Donald bedoelt, maar volgens ons lijkt ‘The Hunger Games’ net iets meer op Kubricks ‘Spartacus’, waarin Kirk Douglas een slaaf vertolkt die genoeg heeft van het gekrakeel in de arena en met een leger van gladiatoren ten strijde trekt tegen de Romeinse troepen.

JENNIFER LAWRENCE

Toen Lionsgate aankondigde dat het de strijd om de filmrechten van ‘The Hunger Games’ had gewonnen, brandde er op de lippen van de miljoenen fans slechts één vraag: welke actrice gaat Katniss spelen? Onder meer Saoirse Ronan, Emily Browning, Abigail Breslin, Jodelle Ferland, Chloë Grace Moretz, Emma Roberts en Hailee Stansfeld mochten op auditie komen, maar het was dus Jennifer Lawrence, die in 2010 hoge ogen had gegooid met haar machtige vertolking in ‘Winter’s Bone’, die met de felbegeerde rol aan de haal ging.     Meteen stak er op het internet een storm van verontwaardiging op: de fans vonden haar te dik, te blond, te oud en – omdat Katniss ergens in het boek wordt omschreven als een meisje met een olijfkleurige huid – zelfs te blank. Maar de casting van Lawrence bleek een meesterzet: haar hartveroverende naturel, laaiende intensiteit en onderhuidse tristesse zuigen je naar het scherm.

SUZANNE COLLINS

Wat weten we eigenlijk over Suzanne Collins, de schrijfster uit wier koker de ‘The Hunger Games’-trilogie afkomstig is? Niet bijster veel – mevrouw is nogal mediaschuw. Drie bekende feiten: ze werd geboren in 1962 in Connecticut, is de jongste van vier kinderen en woonde tijdens haar jeugdjaren een poosje in Brussel. Tijdens dat verblijf in België nam haar vader, een luchtmachtpiloot, haar vaak mee naar de oorlogsmonumenten en begraafplaatsen in de Westhoek – de kiem van haar fascinatie voor gevechten en wapengekletter ligt ongetwijfeld daar.     

Na enkele jaren globetrotten keerde het gezin Collins terug naar het zuiden van de Verenigde Staten, waar Suzanne theaterwetenschappen, drama en telecommunicatie studeerde. Daarna ging ze voor de televisie werken en bedacht ze plotlijntjes voor kleuterseries als ‘Wow! Wow! Wubbzy!’, ‘Clarissa Explains It All’ en ‘Little Bear’. Haar werk werd gesmaakt door kinderboekenschrijver James Proimos, die haar aanmoedigde om romans te gaan schrijven – and the rest is history.

'The Hugner Games' voor dummies (4)

IRAK

Het prille idee voor ‘The Hunger Games’ ontvonkte toen Collins op een avond heen en weer lag te zappen tussen een realityshow en een reportage over de Amerikaanse invasie in Irak. In haar verbeelding vloeiden de twee programma’s samen tot een bizarre beeldenstroom van jongeren die één voor één werden afgeslacht terwijl de toeschouwers vanuit hun luie zetel toekeken – de Hongerspelen waren geboren. Zeker, de trilogie vertelt in eerste instantie een hoogst entertainend sciencefictionverhaal, maar daarnaast kan ‘The Hunger Games’ ook worden geïnterpreteerd als een messcherpe aanklacht tegen de vuile oorlogjes van de Verenigde Staten én als een bittere satire op het fenomeen van de realityshows. Want wat zijn de Hongerspelen anders dan één groot realityspel à la ‘Survivor’ en ‘American Idol’ – een pervers mediagebeuren waarin elke vuistslag, elke traan en elke zweetdruppel wordt geregistreerd door de alomtegenwoordige camera’s en de deelnemers één voor één worden geëlimineerd. Alles bij mekaar hangt ‘The Hunger Games’ een hallucinant beeld op van een wereld die haar menselijkheid compleet heeft verloren, en van een maatschappij die alleen nog maar is geobsedeerd door entertainment – in die zin is ‘The Hunger Games’ een absurde uitvergroting van de wereld waarin wij vandaag leven.

AVE, IMPERATOR, MORITURI TE SALUTANT!

Om de mythologie van ‘The Hunger Games’ vorm te geven, putte Collins uit een hoop bronnen. In haar tienerjaren raakte de schrijfster diep onder de indruk van het werk van de horrorschrijver Edgar Allan Poe, en de beklemmende sfeer uit diens kortverhalen heeft voelbaar z’n weg gevonden naar ‘The Hunger Games’. Ook de ervaringen van haar vader, een Vietnamveteraan, vormden een belangrijke bron van inspiratie: het gevoel van verlies in ‘The Hunger Games’, die sfeer van pijn en dood, werd volgens Collins rechtstreeks ingegeven door de bittere oorlogsverhalen van haar vader. De Hongerspelen zélf zijn dan weer gebaseerd op de tijd van de Romeinse gladiatorengevechten, toen mensen zien sterven de hoogste vorm van entertainment was. En om het plaatje compleet te maken geven we u nog mee dat ‘The Hunger Games’ ook overduidelijk de sporen draagt van de mythe van Theseus – Theseus was de Griekse held die de Minotaurus versloeg, het beruchte monster dat er de nare gewoonte op na hield om in zijn labyrint om de zeven jaar veertien jongelingen te verslinden.

SCHIET ZE D’R IN!

Het gigantische succes van ‘The Hunger Games’ heeft onverwachte bijwerkingen: zo zit de edele sport van het boogschieten opnieuw in de lift. Zeker in Amerika lopen de ledenaantallen van de boogschietclubs op sinds de film, en ook de speelgoedwinkels liggen vol met plastic handbogen en rubberen pijlen.

BATTLE ROYALE

Collins zélf werd jammer genoeg getroffen door de pijlen van de laster: kwatongen beweren dat ze de mosterd wel héél nadrukkelijk is gaan halen bij ‘Battle Royale’, een roemruchte Japanse sciencefictionprent uit 2000, waarin enkele tientallen scholieren door de regering op een eiland worden gedropt om elkaar af te slachten tot er eentje overblijft. Collins heeft evenwel verklaard dat ze vóór het schrijven van ‘The Hunger Games’ nog nooit van ‘Battle Royale’ had gehoord, en wie de verhalen naast elkaar legt, zal ook moeten toegeven dat de plotlijnen als dag en nacht van mekaar verschillen.

BESTSELLER

‘The Hunger Games’-romans zijn synoniem voor big business. De boeken passeerden miljoenen keren langs de prijsscanner, het eerste deel stond maar liefst honderd weken op de bestsellerlijst van de New York Times, en toen het laatste deel van de trilogie uitkwam, ‘Mockingjay’, stonden de fans mekaar te vertrappelen voor de deuren van de boekwinkels. De verklaring voor dat immense succes? Volgens ons is iedereen verliefd op Katniss, maar volgens cultuursociologen grijpen de boeken vooral heel goed de tijdgeest bij het nekvel.

Ook de eerste film, ingeblikt door ‘Seabiscuit’-regisseur Gary Ross, was een onwaarschijnlijke hit: alleen al in de States bracht hij meer dan 400 miljoen dollar op. Daarnaast was ‘The Hunger Games’ de eerste film sinds ‘Avatar’ die erin slaagde om vier weken na mekaar op de eerste plaats aan de box office te blijven staan. Conclusie: niet alleen de tienermeisjes, maar ook hun stoere broers en hun ouders werden betoverd door Katniss Everdeen.

FRANCIS LAWRENCE

Na het adieu van Gary Ross kwam een heleboel cineasten in aanmerking om de sequel te regisseren, maar de job ging uiteindelijk naar Francis Lawrence – géén familie – en we kunnen nu al verklappen (tromgeroffel en cimbaalslag) dat de regisseur van ‘I Am Legend’ en ‘Constantine’ de klus prima heeft geklaard: ‘Catching Fire’ is hoog opvlammend entertainment.

JO WILLEMS

‘Catching Fire’ is niet alleen razend spannend, maar zíét er ook geweldig uit. Die machtige close-ups van Jennifer Lawrence? Die rauwe, realistische look? Allemaal van de hand van een Belg! Voor het camerawerk deed Francis Lawrence immers een beroep op Jo Willems, een Vlaming uit Westerlo die al een hele poos in de States woont. Hijs de driekleur!

MOCKINGJAY

Voor het laatste deel uit de trilogie, waarin de opstand tegen het Capitool definitief losbrandt, hanteert Lionsgate dezelfde techniek als de makers van ‘Harry Potter and the Deathly Hallows’: de studio splitst de film in twee. Deel 1 komt uit op 20 november 2014: Kinepolis meldt dat de eerste kampeerder net is gearriveerd.

Humo's tv-tips in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: