De Tand Des Tijds: 'Freaks' (Tod Browning, 1932)

, door (es)

40

Gooble Gobble! Diep onder de indruk van ‘Frankenstein’, gaf Irvin Thalberg, de grote baas van de MGM-studio, in 1931 aan regisseur Tod Browning de opdracht om een horrorfilm te maken die nóg gruwelijker zou zijn dan het meesterwerk met Boris Karloff. Browning deed blijkbaar iets te hard zijn best: hij bezorgde Thalberg een film die zó verontrustend was dat het geschokte testpubliek de film vol afkeer uitspuwde, waarna de speelduur werd teruggebracht tot een schamele 59 minuten (de geknipte scènes zijn tot op heden niet teruggevonden).

En Browning, de man die gewoon deed wat hem was gevraagd, raakte achteraf in Hollywood nooit meer aan een fatsoenlijke job. Zijn meesterwerk speelt zich af in een cirkus waar tussen de jongleurs, de clowns, de zwaardeters en de krachtpatsers ook enkele ‘levende misbaksels’ rondlopen die voor het publiek als attractie worden opgevoerd: een vrouw met een baard, twee dwergen met kindstemmetjes, een Siamese tweeling, de pinheads, een beenloze man (die zich met behulp van zijn armen verrassend snel weet voort te bewegen) en last but not least de hermafrodiet.

Een mens vraagt zich af: waar plaats je zo iemand op het gender-continuüm? Vooral de scènes met de Siamese tweeling, bestaande uit twee aan elkaar gegroeide knappe dames, intrigeren. Wanneer de ene helft zich bezat, dan eindigt de andere helft met de kater, en wanneer je de ene een kus geeft, zie je de andere gelukzalig glimlachen - alsof ook zij de kus op haar lippen voelt. Alsof die twee aaneenklevende lichamen één groot sensorisch gebied vormen. Fascinerend!

Er is een plot: Hans, de dwerg met het kindstemmetje, heeft het zwaar te pakken voor Cleopatra, de knappe (en fysiek ‘normale’) trapeze-artieste die bekendstaat als de Pauw van de Lucht. De kleine man overlaadt zijn rijzige droomvrouw aan de lopende band met bloemen, juwelen en fruitmanden, maar zij lacht Hans achter zijn rugje uit en ligt in haar woonwagen liever te rollebollen met Hercules, de krachtpatser. Vrouwen die mannen aan het lijntje houden (en omgekeerd): het is een kwaad van alle tijden, maar in ‘Freaks’ neemt dit fenomeen gruwelijke proporties aan.

Wat voor Cleopatra aanvankelijk nog een wreed spelletje lijkt, verandert in een duister moordcomplot wanneer ze erachter komt dat Hans onlangs een erfenis heeft opgestreken. Wat Cleopatra evenwel niet beseft, is dat de misbaksels er een strenge onderlinge morele code op nahouden: doe één van hen pijn, en je kwetst ze allemaal. Browning voert de steeds onrustwekkender wordende intrige naar een hallucinant hoogtepunt in de befaamde huwelijksfeestscène, waarin de zuipende freaks als een dronken gruwelkoor losbarsten in de legendarisch geworden mantra ‘One of us! One of us! Gooble gobble! One of us!’

Dat er in Browning een geweldige horrorcineast schuilging, blijkt ook uit dat ene lugubere shot van de freaks die ‘s nachts in de gietende regen en in het flikkerende bliksemlicht onder de woonwagens door in het slijk op Cleopatra komen afgekropen: om het te besterven van schrik. ‘Freaks’ is een angstaanjagende horrorfilm, zeker en vast, maar bovenal is het een hartverscheurend menselijk drama dat u om mededogen vraagt voor iedereen die er een beetje anders uitziet. Browning bekijkt de freaks niet met achterdocht, of buit hen niet uit, maar doet in de meeste scènes net heel hard zijn best om te laten zien dat ze dezelfde gedachten en gevoelens hebben als u en ik.

Eén van hen zegt zelfs hardop dat hij het niet ziet zitten om bevelen te krijgen van een vrouw: hoe herkenbaar, haha! En verder zien we hoe ook de freaks aan een tafeltje heel gewoon van een biertje kunnen genieten. Indrukwekkend trouwens, hoe die armloze vrouw haar bierglas in één vloeiende beweging met haar voet naar haar lippen brengt zonder ook maar één druppel te morsen. Als eerbetoon aan Hans, aan de pinheads, aan de Siamese tweeling en aan alle andere freaks gaan wij vanavond hetzelfde proberen met onze Trappist Westmalle. De kater is voor Gwido, onze Siamese wederhelft. Op de freaks!

Humo's tv-tips in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: