De Tand Des Tijds: 'Lost Highway' (David Lynch, 1997)

, door (es)

94

Wat heeft David Lynch sinds 2006, toen hij zijn laatste langspeelfilm ‘Inland Empire’ uitbracht, zitten uitspoken? Enkele kortfilms ingeblikt, video-installaties in elkaar gestoken, schilderijen en fotocollages en lampsculpturen gemaakt, een overzichtstentoonstelling van zijn beeldend werk opgezet. En o ja: een vervolg op zijn televisieserie ‘Twin Peaks’ gedraaid. Boeiend allemaal, maar niets dat opweegt tegen zijn meesterwerken van het witte doek.

Waarom toch? Waarom is één van de wonderbaarlijkste cineasten van de jaren 80 en 90 in vredesnaam gestopt met het maken van films? Vlak na ‘Inland Empire’ vertelde hij ons dat hij naar zijn gevoel niet langer paste in de marketingconcepten van Hollywood en dat de vrijheid om zijn eigen films te maken hem door de studio’s was ontnomen. Maar er is hoop: Lynch zou broeden op een biopic over de bluesartiest Robert Johnson en hij zou zijn gezien in de burelen van Netflix. Hopelijk komt het ervan, want we missen hem. En ‘Lost Highway’ terugzien maakt het hartverscheurende gevoel van gemis alleen maar groter. Want wie doet hem dit na? Welke andere hedendaagse cineast bezorgt je dit soort doorgetripte ervaringen? David Robert Mitchell misschien, al kunnen diens films voorlopig lang niet tippen aan de droomwerken van Lynch.

De digitaal opgepoetste versie van ‘Lost Highway’ is sinds 22 februari verkrijgbaar op dvd en VOD en speelt vanaf woensdag 13 maart in meerdere Belgische bioscopen. Wij kunnen alleen maar zeggen: zie ‘Lost Highway’ in de duisternis van de grote zaal, waar u in uw ooghoeken niet zal worden afgeleid door de flikkerende lichtjes van uw modem, door de kat die naast u op de sofa springt, of door uw huisgenoot die naast u hemeltergend luid cupcakes zit te vreten en de hele tijd luidop vraagt: ‘Wat doen ze nu? En nu?’

Zoals Lynch zelf zegt: ‘Volgens mij móet je films op een gigantisch scherm bekijken, in een volledig verduisterde zaal waar heel veel mensen samenzitten, zodat je echt het gevoel hebt dat je in een andere wereld zit - dat blijft toch een prachtige ervaring.’ Eigenlijk zouden de bioscoopuitbaters voor de gelegenheid zelfs de vloerverlichting en de lichtgevende EXIT-bordjes boven de deuren moeten doven, zodat de donkerte die in ‘Lost Highway’ als een dreigende mist vanuit alle hoeken en kanten komt opzetten u helemaal kan omvloeien. Zodat de talrijke fade to blacks waarmee Lynch in de eerste helft uitpakt, de hele bioscoopzaal letterlijk naar het zwart doen vervagen. Zodat u zichzelf vanaf de eerste seconde kunt verliezen in de machtige openingssong ‘I’m Deranged’ van David Bowie: funny how secrets travel... Uit de donkerte doemen twee gestalten op: jazzsaxofonist Fred Madison en zijn vrouw Renee, gespeeld door Bill Pullman en Patricia Arquette.

De realiteit vliegt uit z’n hengsels wanneer de deurbel op een ochtend afgaat en de woorden ‘Dick Laurent is dead’ door de intercom weerklinken zonder dat er iemand voor de deur lijkt te staan. Lynch zweert overigens dat dit geheimzinnige voorval hem écht is overkomen: dingdong! ‘David? Dick Laurent is dead...’. Over de geheimzinnige gebeurtenissen die zich vervolgens voltrekken – met als absoluut hoogtepunt de ontmoeting tussen Fred en de Mysterieuze Man op Andy’s feest – kunnen we alleen maar zeggen: this is some spooky shit we got here.Hoe kan die Mysterieuze Man (de fantastische Robert Blake) tegelijk op Andy’s feest én in Freds huis zijn? (‘Ik ben daar nu. Bij jouw thuis. Bel me.’) Hoe komt het dat de ter dood veroordeelde Fred in zijn cel een gedaanteverwisseling ondergaat? Zit er een logica in de beeldenstroom? Vallen al die onverklaarbare scènes in te passen in een begrijpbaar geheel?

Over de narratieve structuur van ‘Lost Highway’ zijn duizenden webpagina’s vol geschreven, maar de film geeft zijn geheimen niet gemakkelijk prijs. Volgens Lynch zit er in de plot wel degelijk een logica, maar zelf hebben we het allang opgegeven om naar antwoorden of betekenissen te zoeken. Wat ís er tijdens die vreemde nacht toch met Pete Dayton (Balthazar Getty) gebeurd? Het wordt niet verklaard, maar zou u het écht willen weten? Als je té hard naar verklaringen zoekt, dan maak je het mysterie kapot.

Datgene wat ongezegd wordt gelaten, is datgene wat ons het meeste prikkelt. Zoals Lynch zelf zegt: ‘Alle aanwijzingen voor de juiste interpretatie zijn aanwezig, maar uiteindelijk is het alleen jouw kijkervaring die telt’. Met andere woorden: de beste manier om met ‘Lost Highway’ om te gaan, is het mysterie door je heen te laten stromen. Er geen vat op proberen te krijgen, maar jezelf gewoon op die nachtelijke snelweg plaatsen en de gele strepen tegen hoge snelheid onder u door laten flitsen terwijl Bowie en Rammstein en Marilyn Manson en de subwoofers van Trent Reznor uw brein doen tollen. U laten overweldigen door de kracht van de cinema. Cruise me, cruise me, cruise me baby...

Humo's tv-tips in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: