'Terug naar Rwanda' wint de Ha! van Humo: een Vlaamse productie met onbetwistbare internationale klasse

, door (jm)

85
vrijbeeld

De Humo-redactie heeft in 2019 programma’s gezien die beklijfden, beroesden en tot onelegant hikken van het lachen aanzetten, niet zelden alle drie tegelijk. Zeker, in het uitzendschema van de Vlaamse televisiezenders vonden we ook dit jaar veel lamlendig gekwetter en inspiratieloze recyclage, maar altijd weer was er ook de zwaan van de dag: een programma dat sierlijk z’n nek kromde. Schoonheid die opviel tussen het kroos. Ge moogt gerust zijn: ‘Studio Tarara’ was er zo eentje, en krijgt dan ook een eervolle vermelding. De fictiereeks over de beginjaren van VTM, maar meer nog over de listen en lagen van het leven, was spannend en geestig, speels en doodernstig, geniaal geschreven en briljant geacteerd.

Maar de winnaar is dit jaar dus ‘Terug naar Rwanda’, een docureeks die 25 jaar na de genocide in Rwanda voor het eerst dat pokdalige verleden in de ogen durfde te kijken. Het land van duizend heuvels is z’n eigen reclamefolder, maar toen in 1994 het vliegtuig van de president werd neergehaald, werden de resultaten van een complex gistingsproces zichtbaar. De heuvels bleken etterbuilen. In honderd dagen werden achthonderdduizend Tutsi’s vermoord – de archiefbeelden kwamen uit het kotsemmertje van de geschiedenis. Ecce homo, dacht je, ziedaar de mens, dat destructieve dier.

In ‘Terug naar Rwanda’ keerden overlevers terug naar de ‘plaats van ontgoocheling’. Ze werden er geconfronteerd met hun herinneringen, maar ook met de overkant: ze gingen in gesprek met de moordenaars van hun familie, of met de Belgische blauwhelmen die hen onverhoeds in de steek gelaten hadden, of – in het geval van de nabestaanden van de tien gesneuvelde Belgische soldaten – met de toenmalige bevelhebber.

Het resultaat, telkens weer: pijn en pracht. Voor de camera stonden mensen die even kwetsbaar als moedig waren, en probeerden te begrijpen wat ze niet wilden begrijpen. En achter de camera stonden mensen die naar de onvertelde geschiedenis wilden tasten, en inzoomden op het veelzeggende detail in plaats van roekeloos de onvermijdelijke tranen te exploiteren. Tussen de gruwel en de weerloosheid kringelden schoonheid, ontroering en troost op, samen het reddingsvest van de gekwetste mens.

Er bereiken ons onheilsberichten over de journalistiek: dat prachtige pak zou in deze tijd vooral gedragen worden door lui die alles weten van content optimization en cost per view, en niets van kwetsbare verhalen en hoe die te vertellen. Maar zolang er makers zijn die in ‘Terug naar Rwanda’ volharden, zolang er – merci, De chinezen – een productiehuis is dat zo’n programma liefdevol beademt, en zolang er – dank je wel, Canvas – een zender is die het omarmt, hebben de pafferige marketeers niet gewonnen.

Dat alles noopt de Humo-redactie tot een uitspraak die ze doorgaans alleen doet wanneer er al enkele duimen whisky uit het glas zijn, maar die ze nu nuchter en beslist articuleert: ‘‘Terug naar Rwanda’ is een Vlaamse productie met onbetwistbare internationale klasse. Ze moet de wereld rond.’

Humo 4137/51 van 17 december 2019

Dit artikel verscheen in:

HUMO van dinsdag 17 december 2019

Lees alle reportages

Humo's tv-tips in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: