John Lennon en Yoko Ono, Marvin  Gaye en Keith Richards passeren de revue in '1971'. Beeld Apple TV+
John Lennon en Yoko Ono, Marvin Gaye en Keith Richards passeren de revue in '1971'.Beeld Apple TV+

Televisie★★★★½

‘1971: The Year That Music Changed Everything’ op Apple TV+ blaast op magistrale wijze weer leven in grijsgedraaide klassiekers

Wat is het beste muziekjaar aller tijden? Een onzinnige vraag die alleen maar tot gekibbel en caféruzies kan leiden, zo lijkt het, maar dat is buiten de Oscarwinnende regisseur Asif Kapadia (‘Amy’, ‘Oasis: Supersonic’) gerekend. Voor hem is het jaar van John Lennons ‘Imagine’, Carole Kings ‘Tapestry’, Joni Mitchells ‘Blue’ en Marvin Gayes ‘What’s Going On?’ het belangrijkste uit de muziekgeschiedenis en in de uitstekende achtdelige docureeks ‘1971: The Year That Music Changed Everything’ probeert hij die stelling kracht bij te zetten.

Rocksterren, zeker oude en gerodeerde exemplaren, vertellen altijd dezelfde verhalen: een logisch gevolg van journalisten die altijd dezelfde vragen stellen. Asif Kapadia en zijn vaste team van producers, onderzoekers en editors ontwijken die valstrik door steevast met interviews en beelden uit het archief te werken. Met succes: ‘Amy’, hun intieme en op familievideo’s gestoelde portret van Amy Winehouse, leverde een Oscar op. ‘1971’ is hun meest ambitieuze archiefproject tot dusver, een huzarenstukje met honderden songs van dozijnen grootheden met slechts één gemene deler: het jaar 1971.

De beste nummers uit dat jaar, zoals ‘Won’t Get Fooled Again’ van The Who, ‘It’s Too Late’ van Carole King en ‘Changes’ van David Bowie, zijn inmiddels zo grijsgedraaid dat het moeilijk is om ze nog in hun originele context te plaatsen. Maar in ‘1971’ komen ze weer geheel tot leven. Zo zien we John Lennon met reporters praten, Yoko Ono aan zijn zijde. ‘Ik zal een kinderlijk deuntje voor jullie spelen,’ verklaart-ie bedeesd, waarna hij aan een witte piano in zijn huis gaat zitten en ‘Imagine’ te berde brengt. Geen uitzinnige kreten van herkenning, geen overdonderd applaus op het eind. ‘Ja, dat vind ik de mooiste van mijn nieuwe liedjes,’ zegt Lennon achteraf.

Dat Marvin Gaye met zijn iconische plaat ‘What’s Going On?’ de Vietnamoorlog bekritiseerde, kunt u ook lezen op Wikipedia. Maar wanneer de makers van ‘1971’ het titellied a capella laten weerklinken boven archiefbeelden van dode soldaten, huilende moeders, massaprotesten en een grijnzende Richard Nixon, komt dat feit ineens weer binnen. ‘Ik weet nog steeds niet waarom ik hier ben, schietend op mensen,’ zegt een jonge soldaat met trieste ogen, en Marvin Gaye antwoordt: ‘Brother, brother, brother, there’s far too many of you dying.’ De impact van muziek reikte anno 1971 verder dan de hitlijst of de dansvloer, zo bewijst de reeks veelvuldig.

Wie rock-’n-roll zegt, zegt drugs, zo ondervond ook de frontman van Eurosong-winnaar Måneskin. ‘1971’ weigert echter zelfdestructie te verheerlijken. Jim Morrison strompelt door het leven als een zombie uit ‘The Walking Dead’, The Rolling Stones vallen stoned in slaap in hun studio in Zuid-Frankrijk. Ook seksisme en racisme worden niet uit de weg gegaan. De vijfde aflevering, genoemd naar Gil Scott-Herons klassieker ‘The Revolution Will Not Be Televised’, is misschien wel de strafste: de passie waarmee zwarte muzikanten zoals Aretha Franklin en Curtis Mayfield destijds reageerden op racistisch en buitensporig politiegeweld, zindert in de nasleep van George Floyd, Breonna Taylor en zovele anderen.

De reeks verliest hier en daar de draad. Er wordt losjes met jaartallen omgesprongen: zo wordt ‘Ohio’, het nijdige protestlied van Neil Young uit 1970, gebruikt om een punt te maken over de uniekheid van 1971. En Led Zeppelin is, wellicht door een rechtenkwestie, een grote afwezige: de hardrockband had nochtans net ‘Stairway to Heaven’ op de wereld losgelaten. Maar dat is een beetje als een briefje van 100 euro in het park vinden en klagen dat er een bruin, geurig goedje aankleeft. Laten we dus afspreken: u zet ‘1971’ op en wij herinneren Asif Kapadia via spam, hijgtelefoons en aangetekende brieven aan de prima muziekjaren 1969, 1977, 1991 en 2010.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234