100 beste films

#29: 'Star Wars' (George Lucas, 1977)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'Star Wars' van George Lucas. Licht, camera, actie!

Nu we hoger en hoger klimmen in onze Top 100, betreden we stilaan het domein van de écht magische films; de films die ons eeuwig jong houden; de films die ons, veel meer nog dan al die andere schitterende meesterwerken die we tot nu toe hebben besproken, vervullen met de Gloed.

De Gloed is wat we voelen wanneer die geheimzinnige blauwe letters op het scherm verschijnen (‘A long time ago in an galaxy far, far away...’); wanneer we het ‘Star Wars’-logo in de diepe ruimte zien wegglijden; wanneer we de triomfantelijke muziek van John Williams horen (tátátátátátáááááátá!); wanneer die immens lange Star Destroyer boven onze hoofden opduikt... Nooit houdt het kippenvel op, nooit zal er een einde komen aan de verrukking; tot in onze laatste ademtocht zullen we – daar zijn we zeker van – de magie van ‘Star Wars’ blijven voelen.

Over die muziek gesproken: de bijdrage van de iconische John Williams in het welslagen van ‘Star Wars’ (en dan hebben we het niet alleen over het in het collectieve geheugen vastgeankerde ‘Main Title Theme’ maar ook over alle andere briljante symfonische thema’s die hij voor de soundtrack componeerde) is natuurlijk gigantisch. Waar hoor je vandaag nog zulke schitterende filmmuziek; welke hedendaagse componist verzint nog zulke prachtige, onvergetelijke melodieën? Doe de test: iedereen kan het ‘Star Wars’-deuntje meefluiten, maar kunt ú zo uit het blote hoofd iets neuriën van Hans Zimmer, James Newton Howard of Marco Beltrami? Voilà.

Vandaag lijkt het alsof ‘Star Wars’ er – net als Martine Tanghe en Dany Verstraeten – altijd is geweest, maar er was wel degelijk een tijd dat de film nog gemáákt moest worden; en wat niet veel mensen weten is dat het productieproces ei zo na uitdraaide op een ramp.

In zijn schitterende boek ‘Easy Riders, Raging Bulls’ blikt Peter Biskind terug op de soms hilarische onstaansgeschiedenis van ‘Star Wars’: in de eerste versie zou ‘Star Wars’ het verhaal worden van ‘Mace Windu, een bekende Jedi-bendu van Opuchi, die bevriend was met de padawaan-leraar Usby C.J. Thape’; Obi-Wan Kenobi en Darth Vader waren oorspronkelijk één personage; Luke Skywalker heette eerst Annikin Starkiller en de Force heette nog The Force of Others; de speciale effecten deden in een eerste fase denken aan de armzalige sciencefictionfilms van Ed Wood uit de jaren 50; op de set liepen de spanningen tussen George Lucas en zijn acteurs bijwijlen hoog op (Harrison Ford: ‘George, you can type this shit, but you sure can’t say it’); en Lucas werd verteerd door twijfels: ‘Vijftig Stormtroopers schieten vanop 10 meter afstand op drie mensen, en niemand raakt zelfs gewond. Wie gaat dit geloven?’

Brian De Palma lachte Lucas na een eerste testscreening vierkant uit: ‘What’s this Farts of Others?’ Maar Lucas, die met ‘Star Wars’ eigenlijk een combinatie van Kubricks ‘2001: A Space Odyssey’ en James Bond beoogde, lachte het laatste én het hardste: ‘Star Wars’ verbrijzelde in 1977 alle box office-records.

De magie van de film valt niet eens zo moeilijk uit te leggen: ‘Star Wars’ haalt opnieuw het kind in de man naar boven; het kind dat zo smult van zwaardvechtende ridders, van piraten die van het ene dek naar het andere zwieren, van gunslingers die hun pistolen trekken, en van ruimteschepen die door de ruimte klieven; ‘Star Wars’ voert je mee naar een fantasiewereld die op een vreemde manier heel vertrouwd aanvoelt. Maar er is meer: ‘Star Wars’ heeft – en we zeggen het zonder de minste ironie – diepte.

Zoals er achter de legendarische Koning Arthur een hele mythologie zit; zoals er achter Tyrion Lannister en Daenerys Targaryen uit ‘Game of Thrones’ eeuwenoude voorgeschiedenissen van bittere vetes en bloedige veldslagen schuilgaan; zoals we in ‘Lord of the Rings’ vertakkingen terugvinden naar sagen en legenden die zo oud zijn als de mensheid zelf; zo haalt ook ‘Star Wars’ zijn kracht uit een oeroude, sprookjesachtige, tot de verbeelding sprekende onderstroom. ‘Ik voel een aanwezigheid die ik allang niet meer heb gevoeld,’ horen we Darth Vader op een bepaald moment zeggen – en onmiddellijk proef je een lange voorgeschiedenis van epische sterrenoorlogen, van verbrijzelde vriendschappen en tragisch verraad.

In ‘Star Wars’ bereikt de tragiek een hoogtepunt tijdens het finale lichtsabelduel op de Death Star, wanneer Obi-Wan zichzelf ogenschijnlijk gewonnen geeft, de ogen sluit en Darth Vader hem finaal doormidden snijdt: dit is hoog oplaaiende smart; hoogstaand drama waar geen Shakespeare, geen Dostojevski, geen Ingmar Bergman tegenop kan; ‘Run, Luke, run!’

En daarnaast is het gewoon met hart en ziel geníéten natuurlijk: van de magische locaties (die eigenaardige sfeer op Tatooine!); van de knetterende lichtsabels (‘Een elegant wapen voor een beschaafde tijd’); van de spetterende actie; van de verschijning (pas na drie kwartier!) van onze held Han Solo; en van de geweldige designs van de ruimteschepen: de man die de Millennium Falcon heeft ontworpen, die heerlijke roestbak met die rare plaatsing van de cockpit en die binnenwanden die zo smerig zijn dat je zin hebt om ze met Mr. Proper te lijf te gaan, mag van ons de Nobelprijs voor Architectuur krijgen.

Een bekentenis: wanneer niemand het ziet sluipen we soms naar de zolderkamer, waar we de miniatuur-Falcon (die met het afneembare dak en de openklapbare cockpit) uit onze kinderjaren nog eens bevoelen; en telkens we in ’t kleinste kamertje zitten, pakken we de wc-borstel vast en doen we alsof we de stuurknuppel van de Falcon vasthebben: ‘We’re gonna make the jump to lightspeed! Verdorie, Chewie, het toiletpapier is op.’

Ja, dit is het soort cinema waardoor een kind levenslang filmfan wordt. Maar waar zouden onze ‘Star Wars’-actiefiguurtjes liggen?

Bekijk de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234