100 beste films

#58: 'After Hours' (Martin Scorsese, 1985)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'After Hours' van Martin Scorsese. Licht, camera, actie!

We kunnen het ons vandaag nauwelijks voorstellen, maar anno 1985 was Martin Scorsese een complete has-been. De geweldige reputatie die hij had opgebouwd dankzij ‘Mean Streets’ en ‘Taxi Driver’, was na drie zware commerciële flops op rij (‘New York, New York’, ‘Raging Bull’ en ‘The King of Comedy’) volledig in rook opgegaan.

Zelfs Scorsese ondervond dat je in Hollywood maar zo goed bent als je laatste prent. In de gouden jaren 70 liepen de mensen storm voor zijn films, maar plots was het feest voorbij – ineens werd de cineast wakker in de jaren 80, het tijdperk van de yuppies, van de gladde blockbusters, van Don Simpson en Jerry Bruckheimer. Het publiek was niet langer geïnteresseerd in de persoonlijke films die Scorsese wilde maken, en op feestjes liepen de producenten en studiobonzen in een grote boog om hem heen.

Scorsese, bitter en depressief, overwoog zelfs om voorgoed met regisseren te kappen, maar uiteindelijk dacht hij: ‘Nee, ik laat me niet kisten.’ Hij verzamelde alle restjes vuur en passie die hij nog in zich had, en maakte puur op talent een hele kleine lowbudgetfilm: ‘After Hours’.

De plot kwam uit de koker van Joseph Minion, een 26-jarige filmstudent die het script van ‘After Hours’ had ingediend als eindwerk op school – zijn docent gaf hem overigens een A. Acteur Griffin Dunne pikte het scenario op, en vroeg aan de jonge Tim Burton of hij het wilde regisseren. Toen ook Scorsese belangstelling toonde, trok Burton zich onmiddellijk, met een hoffelijke buiging, terug.

De hoofdfiguur, Paul Hacket (Dunne), is een nogal saaie, niks met z’n leven aanvangende tekstredacteur met een vaag verlangen naar opwinding; zo’n man die er stiekem van droomt dat hij in het eethuisje waar hij vaak een boek zit te lezen zal worden aangesproken door een knap meisje (hm, hoe herkenbaar). Be careful what you wish for, Paul!

De ontmoeting met de intrigerende griet Marcy (Rosanna Arquette) doet hem beslissen om zijn comfortzone te verlaten en om haar na middernacht op te zoeken in Soho, een geheimzinnige buurt waarvan de straten spookachtig leeg zijn.

En zo begint een lange, vreemde nacht waarin onze held van de ene absurde situatie in de andere glijdt: zijn laatste bankbriefje waait weg door het open raampje van de voortrazende taxi; hij ontmoet een rare beeldhouwster die gespecialiseerd is in het vervaardigen van gipsen-bagels-met-smeerkaas-presse-papiers; wordt afgedreigd door een sm’er in een leren outfit; verzeilt op een uitzinnige hanenkamavond (‘Mohawk him!’); krijgt een dolle menigte achter zich aan; én belandt tot overmaat van ellende op een tentoonstelling van conceptuele kunst – de horror!

Intussen zien we Paul, die er maar niet in slaagt om thuis te raken, steeds wanhopiger worden: ‘Ik wil alleen maar naar huis!’ is een zinnetje dat we hem vaak horen uitroepen. ‘Het moet daarbuiten volle maan zijn,’ reageert iemand – een leuke knipoog naar ‘An American Werewolf in London’, de nummer 65 in onze Top 100, waarin Dunne de rol van rottend lijk speelt.

Het beste aan ‘After Hours’ is de manier waarop Scorsese zijn geliefde New York afschildert: als een onrustwekkend oord vol dreiging en magie, een unheimliche, bijna surrealistische wereld waar ‘s nachts andere wetten gelden. Soms lijkt het wel alsof Paul door een soort droomlandschap rent. ‘Het is na sluitingstijd,’ horen we een ober zeggen, ‘Dan gelden er andere regels.’

De opmerkzame geesten onder u zullen overigens vaststellen dat alle vrouwen die Paul ontmoet én blond én psychotisch zijn. In wezen beleeft Paul de ultieme mannelijke nachtmerrie: de knappe vrouwen naar wie hij zo fel verlangt, blijken allemaal gevaarlijke zottinnen die hem willen knechten. ‘After Hours’ leert ons dan ook een belangrijke les: let op met wie je je sigaret deelt, let op wie je ten dans vraagt, en pas op je tellen wanneer je de nacht ingaat.

Visueel maakt Scorsese er een weergaloze showcase van. Niets, zo weet Marty, is schrikwekkender dan een zware bos huissleutels die vanaf de tweede verdieping van een flatgebouw naar beneden wordt gesmeten, waarop jij de sleutels maar moet zien te vangen. Om één en ander overtuigend in beeld te brengen, vonden Scorsese en zijn director of photography Michael Ballhaus er niets beters op dan de loodzware camera te laten bungeejumpen en vanaf het dak van een hoog gebouw naar beneden te laten vallen. Griffin Dunne riskeerde zijn leven, maar het leverde wél een fantastisch shot op.

Aan dát soort kleine visuele vondsten kun je merken dat Scorsese zich op de set te pletter stond te amuseren; het filmplezier spat van het scherm. Wie naar ‘After Hours’ kijkt, voelt gewoon hoe Scorsese zijn grote vorm aan het terugvinden is, zichzelf aan het heruitvinden is. In ‘After Hours’ vind je bij momenten nog de rauwheid terug van zijn seventiesfilms, maar tegelijk voel je al die fantastische swingende vibe die hij later in ‘Goodfellas’, ‘Casino’ en meer recent in ‘The Wolf of Wall Street’ zou leggen. En ook de soundtrack is fantastisch – zelf hebben we dankzij ‘After Hours’ één van onze favoriete songs aller tijden leren kennen: het melancholische ‘Is That All There Is?’ van Peggy Lee.

‘After Hours’ was indertijd geen grote hit, maar Scorsese won in 1986 wél de prijs voor de beste regie op het filmfestival van Cannes, én zijn drive was er weer. Marty was terug.


Bekijk de trailer van 'After Hours':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234