100 beste films

#71: 'The Beast of War' (Kevin Reynolds, 1988)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'The Beast of War' van Kevin Reynolds. Licht, camera, actie!

Een arsenaal aan rollend materieel, een uit de pan rijzend budget, honderden figuranten én Brad Pitt: kosten noch moeite werden gespaard om van ‘Fury’ een episch spektakel te maken. Regisseur Kevin Reynolds diende het met heel wat minder middelen te rooien toen hij in 1988 ‘The Beast of War’ opnam, een fantastische tankfilm die genadeloos laat zien hoe wreed mensen zich gedragen in tijden van oorlog.

Dat ‘The Beast of War’ indertijd in slechts een handvol zalen werd uitgebracht en vandaag een zo goed als vergeten film is, ligt wellicht ook aan het feit dat er op het commandostoeltje geen superster à la Pitt zat, maar George Dzundza, een geweldige karakteracteur – in ‘Basic Instinct’ speelde hij de partner van Michael Douglas – maar niet bepaald de meest sexy hunk uit de filmgeschiedenis.

‘The Beast of War’ is één van de zeldzame oorlogsfilms die zich afspelen tegen de vlammende achtergrond van de Russische invasie in Afghanistan, die tussen 1979 en 1988 op bloederige weerstand van de moedjahedien stuitte. In de openingsscène zien we hoe enkele Russische tanks een dorpje platwalsen; enkele gesluierde vrouwen die het wagen om de tanks te bekogelen met stenen krijgen prompt een stevige portie mosterdgas te slikken.

Terwijl de andere tanks hun vernietigingstrip door de woestijnvlakte verderzetten, blijft één stalen beest (een T-62) in het dorp achter om de boel ‘op te ruimen’: de vijf bemanningsleden vergiftigen de waterbron, vernietigen de moskee, schieten de schapen dood, flamberen een man die zich in een huisje verbergt, en rekenen voor de ogen van zijn echtgenote op gruwelijke wijze af met een weerspannige Afghaanse rebel: ‘Leg hem onder de rupsbanden!’ beveelt de ietwat geobsedeerde commandant Daskal (macaber detail: enkele uren later vinden ze tussen de schakels nog een afgerukte hand terug).

Na die wreedheden krijgt Daskal de opdracht om zich weer aan te sluiten bij de colonne, maar een fraai helicoptershot laat zien dat de tank de verkeerde richting inslaat en onder de verschroeiende zon het Dal van de Jakhals binnenrijdt, een dal waar slechts één weg in en uit is. ‘Die tank is er geweest,’ sist één van de moedjahedien, die vanaf de bergflank de nu heel eenzame tank gadeslaat.

En terwijl de temperaturen op de trillende Afghaanse vlakte naar het kookpunt stijgen, begint een adembenemend kat- en muisspel tussen de verdwaalde tank en een groep op wraak beluste achtervolgers. Zo af en toe krijgt de achtervolging de allure van een surrealistische processietocht door de woestijn: voorop de tank, daarachter de moedjahedien, daarachter de op karkassen beluste honden, en helemaal achteraan de vrouwen die luid beginnen te weeklagen wanneer ze op hun pad weer maar eens een vers gedolven graf vinden; de steengoeie elektronische score van Mark Isham maakt het hele tafereel nog wat extra surreëel.

In 1995 zag Kevin Reynolds zijn carrière finaal de dieperik ingaan na de megaflop ‘Waterworld’, maar met ‘The Beast of War’ liet hij zich kennen als een extreem begaafd regisseur (en trouwens: zó slecht is ‘Waterworld’ niet). Hoewel hij met een microscopisch budget diende te werken, en hoewel de film beslist minpunten heeft (Steven Bauer, Manny uit ‘Scarface’, als leider van de moedjahedien? It doesn’t compute), lukte het Reynolds om van zijn tankverhaal een ongelooflijk meeslepend filmisch spektakel te maken: alleen al die openingsscène, het binnenwalsen van de tanks, is een ongelofelijk knap stuk cinema. Ook schitterend: de tank die ’s nachts onbeweeglijk op de geheimzinnige vlakte staat en ineens als een draak uit alle ijzeren lichaamsholten vuur begint te spuwen.

Reynolds laat ons in ‘The Beast of War’ zien hoe onmenselijk wreed de Russen zich in Afghanistan gedroegen (geen wonder dat ze in het Midden-Oosten niet houden van indringers, of het nu gaat om Russen, Amerikanen of pygmeeën), maar de uitzichtloosheid waarin de tank zich bevindt, verwijst natuurlijk ook naar de uitzichtloosheid van de Amerikanen in Vietnam (én in Irak, én in Syrië, enzovoort, enzovoort). Hoe ironisch ook om een Amerikaanse film te zien waarin de moedjahedien, waar indertijd ook ene Osama Bin Laden toe behoorde, als heldhaftige kerels worden afgeschilderd.

O ja: als we ‘The Beast of War’ mogen geloven, smaakt remvloeistof zo slecht nog niet (wel eerst brood en suiker toevoegen en filteren).


Bekijk de trailer van 'The Beast of War':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234