null Beeld

100 beste films

#73: 'Ace in the Hole' (Billy Wilder, 1951)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'Ace in the Hole' van Billy Wilder. Licht, camera, actie!

Ongelooflijk eigenlijk, dat een film als ‘Ace in the Hole’ überhaupt gemaakt is kunnen worden; dat een film die zó donker is, zó wrang, zó meedogenloos voor het menselijke ras, van een Hollywoodstudio ooit het groene licht heeft kunnen krijgen.

De uit Oostenrijk ingeweken regisseur Billy Wilder stond in 1950 natuurlijk wel op het toppunt van zijn macht: zijn vorige prent ‘Sunset Blvd.’ was uitgegroeid tot een fenomenaal succes, pers en publiek droegen hem op handen en de Paramountstudio was maar al te graag bereid om hem carte blanche te geven. Er diende zich een momentum aan, en Wilder, die door acteur William Holden ooit werd omschreven als ‘een man wiens brein vol scheermesjes zit’, profiteerde ervan om zijn scheermessen allemaal uit te spuwen – en iedereen zou bloeden.

Kirk Douglas schittert als Chuck Tatum, een uitgerangeerde journalist die aanspoelt in Albuquerque, de woestijnstad waar Walter White en Jesse Pinkman zoveel jaren later hun methlabo zouden opzetten. Tatum, wanhopig op zoek naar een nieuwe job, biedt zijn diensten aan op de redactie van de Albuquerque Sun, een duf lokaal krantje dat meestal bericht over ratelslangwedstrijden; verbaasd kijkt de redactiesecretaresse toe hoe Tatum zijn sigaret aansteekt door met een lucifer langs de rol van een schrijfmachine te strijken (tìng!).

Tijdens het gesprek met Mr. Booth, de hoofdredacteur, maakt Tatum er geen geheim van dat hij vanwege zijn overmatig drankverbruik en liederlijke gedrag door de grote kranten in New York en Chicago persona non grata is verklaard, en dat hij voor zichzelf nog maar één kans ziet om terug aan de top te raken: herbeginnen bij een kleine krant als de Albuquerque Sun, en hopen op een grote scoop waarin hij zijn tanden kan zetten – ‘één goeie beat, zodat ik mezelf opnieuw kan lanceren’.

De scoop waar Tatum als een uitgehongerde hyena op zit te wachten dient zich uiteindelijk aan in de gedaante van een man, Leo Minosa, die als een rat in de val klem zit in een ingestort gangenstelsel onder een berg. Herbie, Tatums fotograaf, vertelt hem dat het geval hem doet denken aan 84 mijnwerkers die ooit in een schacht vastzaten, waarna Tatum, kouder dan een blok ijs, zijn jonge pupil een belangrijke journalistieke les leert: ‘Humaninterestregel nummer 1: één man is beter dan 84 – 84 man of 284 man, dat beklijft niet. Eén man is beter: van hem wil je alles weten.’

Voel het lemmet van het scheermes: Wilder schildert de journalist in ‘Ace in the Hole’ niet af als een moedig individu dat, soms met gevaar voor eigen leven, naar de waarheid graaft, maar als een hebzuchtige wolf die altijd op zoek is naar content, altijd op zoek is naar sensatie, altijd op zoek is naar steeds hogere lees- en kijkcijfers. Een lokale aannemer denkt dat hij Leo binnen de zestien uur uit zijn netelige positie kan bevrijden, maar Tatum, the man you’ll love to hate, overtuigt de man om de reddingsoperatie een weekje te rekken, kwestie van het nieuws nog wat langer te kunnen uitmelken. ‘Ik heb in mijn leven al een heleboel hardgekookte eieren ontmoet,’ reageert Leo’s vrouw, ‘Maar jij bent er één van twintig minuten.’

Tot hiertoe laat ‘Ace in the Hole’ zich bekijken als een giftige mediasatire, maar in de tweede helft van dit schitterend opgebouwde meesterwerk begint Wilder pas écht alle registers open te trekken; of beter gezegd: zijn vaten vol vitriool open te schroeven. Ramptoeristen stromen massaal toe; wie een kijkje bij de berg wil nemen, dient entreegeld te betalen (journalisten mogen naar binnen voor halve prijs); ballonnen, ijsjes en hotdogs gaan vlot van de hand; ter vermaak van de kinderen wordt een reuzenrad opgesteld; een hillbillybandje luistert de kermis op met passende liedjes (‘We’re comin’ Leo/we’re comin’/Leo, don’t despair!’), en in de achtergrond hoor je iemand ‘Popcorn! Popcorn!’ roepen. Het wáre doelwit van Wilders vitrioolbombardement is zichtbaar geworden: wij, het schaamteloze, aldoor op sensatie beluste, op andermans ellende parasiterende kijk- en luistervee.

Geen wonder dat iedereen ‘Ace in the Hole’ indertijd links liet liggen. De critici, misselijk van Wilders cynisme, kraakten de film genadeloos af: ‘Mr. Wilder zou het land moeten worden uitgezet,’ schreef iemand, en ook: ‘Een verachtelijke film, zonder ook maar één spatje van mededogen voor het menselijke ras.’

En ook de toeschouwers moesten er niets van weten: ook al zette Douglas een briljante vertolking neer, ook al zit de film tjokvol met schitterende beelden (het helikoptershot boven de toestromende massa!), ‘Ace in the Hole’ bleek eenvoudigweg té cynisch, té bijtend, té zwart voor het op leeghoofdig entertainment beluste publiek (en eerlijk gezegd: ook al is ‘Ace in the Hole’ anno 2014 relevanter dan ooit, het valt te betwijfelen of de film in deze tijd, die wordt gekenmerkt door een twijfelachtige ‘Weg met het cynisme in onze samenleving!’-spirit, wél tot een succes zou uitgroeien).

Na het floppen van ‘Ace in the Hole’ moest Wilder bloeden: hij verloor veel macht en krediet in Hollywood, en was niet langer de koning van Paramount. De reactie van Wilder: ‘Fuck them all. This is the best picture I ever made’. Way to go, Mr. Wilder.

Bekijk de trailer van 'Ace in the Hole':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234