null Beeld

100 beste films

#75: 'Sweet Smell of Success' (Alexander Mackendrick, 1957)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'Sweet Smell of Success' van Alexander Mackendrick. Licht, camera, actie!

Erik Stockman

J.J. Hunsecker en Sidney Falco! Alleen al het opschrijven van die twee legendarische namen tovert een gigantische grijns op onze smoel.

J.J. Hunsecker (Burt Lancaster) is de machtigste columnist van New York; een gevreesde, meedogenloze, onaantastbare autoriteit, die met zijn vlijmscherpe pen carrières kan maken of breken. Sidney Falco (Tony Curtis) is een schliemielige persagent die door zijn cliënten – meestal acteurs of komieken – wordt betaald om hun namen zo veel mogelijk in het nieuws te krijgen; ziehier een man die alleen maar aardig is voor andere mensen als hij er iets aan kan verdienen. Falco brandt van ambitie: hij is het zat om als vullis te worden behandeld en wil naar de high society, meedoen met de groten, meedoen met Hunsecker.

Maar voorlopig gaapt er tussen de twee mannen een verschil in rang: ‘Match me,’ horen we Hunsecker in de legendarische restaurantscène snauwen, waarop Falco als een zielig schoothondje opspringt en snel zijn aansteker aanbiedt. Hunsecker en Falco hebben nochtans iets gemeen: het zijn allebei totaal amorele mannen die zich in een compleet amorele wereld bewegen; een wereld waarin integriteit een vies woord is. Falco wil koste wat kost zo snel mogelijk de ladder van de roem opklimmen, ook al betekent dit dat hij onderweg de liefde tussen twee onschuldige jongeren (vertolkt door Martin Milner en Susan Harrison) moet vernietigen. En Hunsecker zelf staat zelfs geboekstaafd als één van de grootste smeerlappen uit de filmgeschiedenis.

‘Sweet Smell of Succes’ is intussen al een halve eeuw oud, maar wie nu denkt dat dit monumentale meesterwerk anno 2014 een beetje gedateerd overkomt, dat het hier gaat om een typische ‘charmante’ prent uit de oude doos, mag zich klaar houden voor een verrassing van formaat: ‘Sweet Smell of Succes’ is scherper, sneller, snediger, knisperender, en meer hardboiled dan de meeste Hollywoodproducten van nu. En donkerder: de wreedaardigheid, de meedogenloosheid en het cynisme waarmee Hunsecker en Falco hun verschrikkelijke ambities trachten waar te maken, is werkelijk ongezien (maar het valt te vrezen dat het nu eenmaal is zoals Falco zegt: ‘This is life. Get used to it.’).

Dat we onze ogen in weerwil van hun verachtelijke gedrag toch niet van Hunsecker en Falco kunnen afhouden, ligt natuurlijk aan de heerlijke vertolkingen van Lancaster en Curtis. Om Curtis – in zijn eerste grote rol – en Lancaster – zie zijn ogen ijskoud priemen achter die dreigende zwarte bril – hier onder de sfeervolle regie van de Brit Alexander Mackendrick (die in zijn thuisland een hit had gescoord met ‘The Ladykillers’) tegen elkaar op te zien knetteren, behoort wat ons betreft tot één van de allergrootste levensgenoegens die een filmliefhebber kan kennen.

En de dialogen van de scenaristen Ernest Lehman en Clifford Odets vonken als vuurpijlen: ‘Ik ben geen mandarijntje dat je in een minuut uit de schil hebt!’ roept de rondborstige Rita (Barbara Nichols) wanneer Falco haar als een ‘presentje’ aan iemand cadeau wil doen, en even verderop horen we één van de beroemdste bijtende oneliners uit de filmgeschiedenis passeren: ‘I’d hate to take a bite out of you. You’re a cookie full of arsenic.’ Zalig!

En op zijn eigen manier laat ‘Sweet Smell of Success’ zich ook bekijken als een fantastische grootstadsfilm: daar waar ‘The French Connection’, ‘Taxi Driver’ en ‘Across 110th Street’ u onderdompelen in het rauwe New York van de seventies, neemt het volledig op locatie opgenomen ‘Sweet Smell Success’ u mee naar het Broadway van de fifties, een bruisende buurt waar de restaurants de hele nacht openbleven, waar het onder de flikkerende neonborden krioelde van de prachtig uitgedoste feestvierders, en waar u in de rokerige bars nog uw sigaretten kon kopen bij een heus sigarettenmeisje – wij zijn geen rokers, maar na ‘Sweet Smell of Success’ hebben wij altijd trek in een sigaretje.

‘I love this dirty old town,’ horen we Hunsecker zeggen wanneer hij in het midden van de nacht op het trottoir de swingende spirit van de stad staat op te snuiven. Als we, zoals Owen Wilson in ‘Midnight In Paris’, ooit de kans krijgen om in een oldtimer te stappen en terug te keren naar het verleden: Broadway, here we come!


Bekijk de trailer van 'Sweet Smell of Success':

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234