null Beeld

100 beste films

#76: 'The Belly of an Architect' (Peter Greenaway, 1987)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'The Belly of an Architect' van Peter Greenaway. Licht, camera, actie!

Vóór Peter Greenaway zichzelf begon te verliezen in allerhande beeldexperimenten en multimediale videoprojecten die eerder thuishoren aan de wand van een kunstgalerij dan in de donkere zaal – voor hij met andere woorden als cineast totaal oninteressant en volstrekt irrelevant werd – liet hij met een sliert boeiende speelfilms op z’n eigen manier een frisse wind door de wondere wereld van de cinema waaien.

Vooral tussen 1982 en 1990 mocht Greenaway zichzelf in arthousekringen warempel even hip noemen: hij verscheen vaak in de media, zijn naam ging over de lippen, en de zalen waar ze ‘The Draughtman’s Contract’, ‘A Zed & Two Noughts’, ‘Drowning by Numbers’ en ‘The Cook the Thief His Wife & Her Lover’ speelden, zaten eivol.

Greenaways handelsmerk: uitgekiende beeldcomposities die vaak de allure hebben van tableaux vivants; barok aangeklede, op gigantische kijkhuizen lijkende decors waarin van alles te ontdekken valt; plots die veelal draaien rond seks, eten en de dood; en last but not least de schitterende soundtracks van Michael Nyman. In onze eigen bescheiden soundtrackcollectie neemt de lp van ‘Drowning by Numbers’ trouwens een ereplaats in, ergens tussen de soundtracks van ‘Conan the Barbarian’ (Basil Poledouris) en ‘Escape from New York’ (John Carpenter).

In 1987 bracht Greenaway een film uit die, voor zijn doen, verrassend conventioneel en heel toegankelijk mag worden genoemd – en wat ons betreft is ‘The Belly of an Architect’ zijn allermooiste ooit.

‘The Belly of an Architect’ verhaalt de neergang van Stourley Kracklite (Brian Dennehy), een Amerikaanse architect die in Rome een tentoonstelling komt superviseren over zijn idool, de achttiende-eeuwse Franse architect Etienne-Louis Boullée. Hoewel de aan overgewicht lijdende Kracklite stilaan op een leeftijd is gekomen dat hij de jeugd begint te benijden (het staat ook u te wachten), ziet hij zijn verblijf in Rome helemaal zitten: ‘Italië! Land van de vruchtbaarheid, knappe vrouwen, weergaloze geschiedenis, de bakermat van de koepels en de gewelven, lekker eten en hoge idealen!’ Zal dát even tegenvallen.

In de negen maanden die volgen, stort Kracklites wereld compleet ineen: zijn Italiaanse medewerkers zitten aldoor de spot te drijven met hem én met Boullée; hij verliest gaandeweg de controle over zijn eigen tentoonstelling; en die felle pijnscheuten in zijn buik voorspellen ook niet veel goeds. En het ergste van allemaal: hij begint zijn veel jongere vrouw Louisa (Chloe Webb) ervan te verdenken dat ze niet langer om hem geeft.

Voor de hoofdrol liet Greenaway Brian Dennehy overvliegen uit de Verenigde Staten, een tot het spelen van bijrollen gedoemde acteur die u misschien kent als de redneck-sheriff die Rambo het leven zuur maakt in ‘First Blood’ of als de begrijpende barman uit Blake Edwards’ ‘10’. Het bleek een meesterzet. Van de scène waarin Kracklite in bad de zoveelste pijnscheut tracht te verbijten (‘Wacht! Wacht! Wacht!’) tot het moment waarop hij in het restaurant bij het Pantheon als een wildeman – zie hoe de obers voor hem terugdeinzen – tekeergaat: Dennehy wiekte in ‘The Belly of an Architect’ op naar de eenzame hoogten waar ook Al Pacino, Jack Nicholson, Anthony Hopkins en Robert De Niro zich bevinden (niet dat die krachttoer zijn carrière vooruithielp: hierna was het terug naar de bijrolhel).

De indrukwekkende vertolking van Dennehy, de oogstrelende fotografie (zelfs in het echt ziet Rome er niet zo mooi uit), en de betoverende muziek van de Vlaamse componist Wim Mertens (die Michael Nyman verving) voegen zich op een bijna magische manier samen tot een unieke droomervaring. Voor één keer lukte het Greenaway om zijn gebruikelijke intellectuele spielereitjes te overstijgen en om échte emoties aan te boren – dit is één van die zeldzame films waarin het zinnetje ‘Verlaat me niet. Niet nú.’ nog eens geméénd klinkt.

In ‘The Belly of an Architect’ vinden we trouwens één van de aangrijpendste scènes terug die we ooit hebben gezien: de geknakte Kracklite die, gezeten op een stoel, door het sleutelgat zit te loeren naar zijn vrouw die ligt te rampetampen met een Italiaan. En wat die scène zo zielroerend maakt, is dat Kracklite op zijn beurt vanop de gang wordt gadegeslagen door een onschuldig kind. ‘Ik huil omdat het door het sleutelgat tocht in mijn oog,’ horen we Kracklite tegen het kind zeggen. Waarna de zwaarlijvige architect, als toppunt van misère, als een massief blok ellende door zijn stoel zakt.

Kijk, nu moeten we zelf een traan wegpinken – die verdomde tocht in ons bureau ook.


Bekijk de trailer van 'The Belly of an Architect':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234