100 beste films

#78: 'Across 110th Street' (Barry Shear, 1972)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'Across 110th Street' van Barry Shear. Licht, camera, actie!

Yes! Wij hoeven alleen nog maar de eerste minuten van ‘Across 110th Street’ te zien – die coole zwarte slee die door de bruisende straten van New York City zoeft – en wij beginnen spontaan juichkreetjes te slaken en ritmisch met de hakken te tikken en met de vingers méé te knippen op dat zalige openingsnummer van Bobby Womack.

Die percussie, die bas, die wahwahgitaren, dat koortje, die tekst: ‘Across 110th Street / Woman trying to catch a trick on the street, ooh baby -yeah!’ Geweldige beelden ook: we rijden méé voorbij versleten stadsbussen, voorbij hotdogkraampjes, voorbij met schitterende breedgerande hoeden uitgedoste negers die fluks over de brede trottoirs stappen, en voorbij de Apollo-concertzaal waar, zo zien we nog net op het billboard staan, Smokey Robinson & The Miracles de hele week optreden!

Dit is nu echt eens het genre cinema waar we wild van zijn; pure, op een soulvolle vibe drijvende seventiescinema; een spetterende mix tussen een urban cop movie à la ‘The French Connection’ en een blaxploitationflick à la ‘Shaft’. Een persoonlijke bekentenis: als wij vandaag zo verslaafd zijn aan vintage leren jasjes, dan komt dat gewoon doordat we te veel films als ‘Across 110th Street’ hebben gezien. Over Bobby Womack gesproken: de bijdrage van deze machtige Amerikaanse r&b- en soulzanger aan het groovy karakter van dit grootstadsmeesterwerkje is even groot als de bijdrage van componist Bernard Herrmann aan ‘Taxi Driver’. ‘Title song composed by Bobby Womack & J.J. Johnson’, ‘Additional songs composed by and all songs performed by Bobby Womack’ – need we say more?

Die slee waar we het zonet over hadden, vervoert enkele maffiakopstukken naar een illegale bank in Harlem – een plek waar de maffiosi hun boekhouding komen controleren. Het tellen van de bankbriefjes wordt verstoord door twee zwaarbewapende, als flikken vermomde gettogangsters; twee razend spannende minuten later ligt de vloer vol bloed, lijken en kogelhulzen – één van die lijken is overigens acteur Burt Young, beter bekend als de trainer van Rocky.

Iedereen in rep en roer natuurlijk: de Italiaanse maffia is van plan om de overvallers een lesje te leren (‘Harlem is van ons! We hebben het opgebouwd en het blijft van ons!’); en ook de flikken van de NYPD verkeren in staat van alarm. Bijkomende bron van spanning is dat niet de blanke captain Mattelli (Anthony Quinn), maar de zwarte luitenant Pope (Yaphet Kotto) de leiding over het onderzoek heeft – dit was de tijd dat sommige flikken openlijke racisten waren.

Maar de film heeft ook opmerkelijk veel aandacht voor – het lijkt wel ‘The Wire’ avant la lettre – de beweegredenen van de zwarte overvallers: ‘Je kijkt naar een 42-jarige nikker die uit de lik komt, zonder opleiding of vak, en met een gezondheidsprobleem. Wie geeft me ander werk dan auto’s wassen of hard werk? Laat die blankevrouwendroom varen!’

Er wordt hier een geweldig stukje geacteerd, maar ‘Across 110th Street’ is vooral een echte locatiegedreven prent, met New York City als de enige echte hoofdfiguur – in 1972 was The Big Apple nog geen gezuiverde, gerenoveerde en onbetaalbaar geworden toeristische trekpleister, maar een virtueel failliete metropool die hoofdzakelijk bestond uit rauwe woontorens waar slechts af en toe water uit de kranen liep, waar de funk uit de radio werd overstemd door huilende baby’s en waar de menselijke hersens na de zoveelste shoot-out als spaghetti tegen de muren kleefden. Maar daarnaast barstte de stad ook van sfeer en soul en doo-wop en authenticiteit – en regisseur Barry Shear, die uit de televisiewereld kwam, wist het in ‘Across 110th Street’ allemaal met onnoemelijk veel bravoure te vatten.

Overigens: de meeste films die zich in New York afspelen, worden tegenwoordig om financiële redenen dikwijls in Toronto of Vancouver opgenomen (‘American Psycho’, ‘Max Payne’, ‘Kick-Ass’, ‘Rumble in the Bronx’); maar de ploeg van ‘Across 110th Street’ stortte zich indertijd in de bars en de wasserettes en de woontorens van het échte New York, waardoor de film bijna uiteenspat van de levensechtheid – zelfs de films van Spike Lee komen in vergelijking met ‘Across 110th Street’ over als afgelikte citytrips. ‘Across 110th Street / Pimps trying to catch a woman that’s weak / Across 110th Street / Pushers won’t let the junkie go free / ooh baby, you can find it all in the street, oh...’


Bekijk de trailer van 'Across 110th Street':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234