100 beste films

#80: 'Top Secret!' (Jim Abrahams, David Zucker, Jerry Zucker, 1984)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'Top Secret!' van Zucker, Abrahams en Zucker. Licht, camera, actie!

De nu volgende bekentenis zal sommigen onder u wellicht als godslastering in de oren klinken, maar we kunnen het echt niet helpen: wij kunnen harder lachen, gieren en brullen – of beter gezegd: nóg harder – met de ietwat vergeten klucht ‘Top Secret!’ dan met schitterende komische klassiekers als ‘Monthy Python and the Holy Grail’, ‘Blazing Saddles’, ‘The Pink Panther’, ‘Team America: World Police’, ‘Borat’ en ‘A Night at the Opera’, het lachstuipmeesterwerk van The Marx Brothers uit 1935. Alleen Laurel & Hardy die in ‘The Music Box’ een piano een trap proberen op te duwen krijgen ons misschien nog nét iets harder aan het schateren, maar aangezien ‘The Music Box’ een kortfilm is, kwam hij niet in aanmerking voor deze Top 100.

De plot van ‘Top Secret!’ – waarin zowel de spionagethriller als de Elvis-rockmusical grondig worden gespoofd – is uiteraard volledig ondergeschikt aan de grappen, maar voor de volledigheid geven we mee dat we de doldwaze capriolen volgen van Nick Rivers (de allereerste rol van Val Kilmer), een charmezanger die op de valreep moet inspringen voor Leonard Bernstein als de Amerikaanse vertegenwoordiger op een cultureel festival in Oost-Duitsland – een land dat in 1984 verdacht goed lijkt op nazi-Duitsland anno 1942.

Die ene gemotoriseerde nazi die zijn antieke motorfiets met een touw aan een houten balk vastlegt, luidt een onstopbare lawine van gags in: briljante gags, flauwe gags, idiote gags, scatologische gags – soms wel vijf per minuut. De geniaalste gags zijn die met een licht-surrealistische inslag, zoals de treingrap bij de Duitse controlepost: de conducteur blaast op z’n fluitje, de trein fluit driemaal, stoom sist omhoog, je hoort het geratel van wielen... Waarna niet de trein, maar het station zich in beweging zet; en wat die gag áf maakt is natuurlijk die late passagier die het wegrijdende station achternaholt en – terwijl hij zijn hoed op zijn hoofd vastklemt – nog net op tijd op het perron weet te springen. Hoe bizar, hoe briljant.

O, wat zouden we in 1984 graag een vlieg op de muur zijn geweest in het kantoor waar de komische meesterbreinen Jim Abrahams, David Zucker en Jerry Zucker – ook verantwoordelijk voor de ongein van ‘Is er een piloot in het vliegtuig?’ en ‘The Naked Gun’ – hun fratsen verzonnen: ‘Luister, wat als we een man achter een voortzoevende boom laten rennen?’ ‘En wat is de pointe?’ ‘Die is er niet.’ ‘Geweldig!’

De beste scène, een scène die zó goed, zó uniek en zó bevreemdend is dat een mens bijna vergeet te lachen, is natuurlijk de legendarische, nooit overtroffen, ultrasurrealistische Zweedse boekwinkelscène met Peter Cushing. Werkelijk: als u ons zou vragen bij welke beroemde opname we weleens aanwezig hadden willen zijn, dan zouden wij níét kiezen voor de beruchte kraanshotscène uit ‘Touch of Evil’ en níét voor de chestburster-scène uit ‘Alien’, maar voor het Zweedse boekwinkeltafereel in ‘Top Secret!’ – gewoon om te zien hoe ze dát voor elkaar hebben gekregen.

Nog meer hoogtepunten: het klap-klap-knijp-knijpdansje, Omar Sharif in de ineengedeukte Mercedez-Benz, de koe met de rubberen laarzen en de kennismaking met de leden van het Franse verzet – een groepje zwaarbewapende mannen die luisteren naar de namen Du Quois, Montage, Détente, Avant-garde, Déja-Vu (‘Hebben wij elkaar al niet eens ontmoet?’), Soufflé, Escargot en (close-up van een grote sigaarkauwende neger) Chocolat Mousse.

Om maar eens uit de film te citeren: we zullen je nooit vergeten, Chocolat Mousse!

Bekijk de trailer van 'Top Secret!':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234