100 beste films

#91: 'Zardoz' (John Boorman, 1974)

Humo's filmjournalist Erik Stockman presenteert: de 100 beste films aller tijden! Of liever: een hoogstpersoonlijke, dwarse hitparade van films die, althans volgens (es), de blikkerende tand des tijds hebben doorstaan. Een onconventioneel rariteitenkabinet waarvan de deuren telkens op woensdag, vrijdag en zondag wijdopen zwaaien. Vandaag: 'Zardoz' van John Boorman. Licht, camera, actie!

‘Zardoz’! Alleen al de titel tovert keer op keer een gigantische grijns op onze smoel. Ziehier de ‘Citizen Kane’ van het zo-slecht-dat-ie-weer-goed-wordt-genre; een grenzeloos ambitieuze, als diepzinnige allegorie bedoelde sciencefictionprent die zo hard suckt dat hij gewoonweg schitterend wordt; een post-apocalyptisch, in het jaar des heren 2293 gesitueerd epos met zo’n hoog what the fuck?!-gehalte dat je jezelf voortdurend in de arm moet knijpen. Kortom: écht zo’n film die alleen maar in de vreemde jaren 70 kon worden gemaakt.

De feestelijkheden beginnen met een reusachtig, uit steen gehouwen hoofd dat als een soort godheid boven een desolaat landschap zweeft. Een ijzersterk begin, maar al snel volgt het eerste van een lange reeks ‘Dit hou je niet voor mogelijk!’-momenten: ‘The gun is good, the penis is evil!’ horen we het hoofd met galmende stem declameren, waarna de mond een indrukwekkende lading wapens en munitie begint uit te spuwen.

Enter Zed (Sean Connery), een uit de ‘outlands’ afkomstige ‘exterminator’ die de hele film lang in niets anders dan een knalrode luier en belachelijke hoge zwarte lieslaarzen rondrent – gezegd wordt dat Connery het na zijn Bondjaren ietwat lastig had om aan deftige rollen te raken en uit wanhoop dan maar die luier aantrok.

Zed springt onvervaard aan boord van het vliegende hoofd en verzeilt na een tocht door de wolken in de Vortex, een schijnbaar idyllische commune waar in lange gewaden gehulde hippies rondhuppelen die de sleutel tot de onsterfelijkheid hebben ontdekt. Iets wat hen overigens niet echt gelukkig schijnt te maken: de bewoners van de Vortex lijden namelijk allemaal aan de vreselijke ziekte – we verzinnen niets - ‘apathitis’.

En zo begint een onwaarschijnlijke trip: dit is de film waarin Charlotte Rampling met een aanwijsstok naar een (van pure ontzetting) verstijfde penis staat te wijzen; waarin Sean Connery, behalve in een luier, ook even in een witte bruidsjurk valt te bewonderen; en let ook eens op de extatische uitdrukking op het gezicht van die ene griet nadat ze een zweetdruppel van Connery’s behaarde lijf heeft opgelikt.

De aanstichter van al die psychedelische gekte: regisseur John Boorman. Na het geweldige succes van ‘Deliverance’ had de Britse cineast van de studio volledig carte blanche gekregen, waarna met Boorman prompt gebeurde wat met zo veel van die briljante seventiesregisseurs (Francis Coppola, Peter Bogdanovich, William Friedkin) gebeurde: hij verloor de pedalen.

Boorman zou zich in de jaren 80 en 90 grandioos herpakken, maar ‘Zardoz’ blijft tot in de eeuwigheid een schandvlek op zijn filmografie – een imponerende, buitengewone, unieke schandvlek die u toch minstens één keer in uw leven gezien zou moeten hebben. Het interessante is dat je op sommige momenten wel degelijk glimpen kunt waarnemen van de dystopische sciencefictionfilm die Boorman voor ogen moet hebben gestaan – de op machtige muziek van Beethoven (het Allegretto, uit de Zevende) getoonzette verkruimelscène op het eind is zelfs van een onwaarschijnlijke schoonheid.

Telkens onze huisgenoten (Teigetje, Iejoor) ons in een rode luier door het huis zien dwalen terwijl we met diepe stem ‘Zardoz! Zardòòòòòz!!!’ uitroepen, weten ze dat we ons de avond voordien weer eens aan de ‘Zardoz’-experience hebben overgegeven. U van uw kant mag het houden op een rode boxershort.


Bekijk de trailer van 'Zardoz':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234