Evelyne getuigt in 'Als je eens wist'Beeld Canvas

televisie★★★★☆

‘Als je eens wist’ op Canvas: ‘De dag dat het geluk stopte, is de dag dat de deur van mijn slaapkamer openging’

Een jonge vrouw toonde een foto van een beteuterd kind, dat ze bij ontbreken aan betere opties zelf ooit was geweest, een kindertijd geleden. Het beeld was gemaakt door haar moeder, maar niet met een poëtische intentie haar dochter vast te leggen in een vliedend moment op weg naar wasdom. Na ontwikkeling kreeg het meisje de foto voorgehouden door haar moeder: ‘Nu weet je hoe lelijk je bent als je huilt.’ Dat haar moeder degene was die haar in de eerste plaats aan het huilen gebracht had, stond Evelyne nog helder voor. 

Evelyne was één van de drie volwassenen die in ‘Als je eens wist’ de brokstukken van hun gehavende jeugd oplijstten. Bij elk van de getuigen had die zich in uiteenlopende manieren voltrokken, maar de achterliggende oorzaak was telkens dezelfde: moeders die niet moederen konden, vaders wier afwezigheid nog de minst schadelijke bijdrage was aan de opvoeding, stiefvaders die het vruchtgebruik eisten op kinderen die ze bij toeval onder hun dak en hun hoede kregen. Dirk kon ook als vijftiger niet vergeten hoe een volledig gedekte dis in zijn jeugd een tafel betekende waarop onveranderlijk één bord ontbrak: het zijne. Als kind werd zijn wezen enkel met tegenzin gedoogd door zijn gezin, en hij was één van de twee vertellers bij wie het misbruik ook seksueel van aard was. ‘De dag dat het geluk stopte, is de dag dat de deur van mijn slaapkamer openging,’ vatte hij samen, een conclusie die klonk alsof hij ze al tot in den treure gesteld had.

In tegenstelling tot de getuigen, die voor hun verhaal plaatsnamen in wat leek op de zitkamer van een statig herenhuis, had Peter Adriaenssens in zijn hoedanigheid als jeugdpsychiater schijnbaar genoegen moeten nemen met de bezemkast. Op een felle lamp in het gelaat na, gaf hij volledig in het duister toelichting bij al dat wrangs. Zijn aanwezigheid leek bedoeld om ‘Als je eens wist’ een zekere academische gravitas te voorzien, maar ze liep te vaak de verhalen voor de voeten, die niet aldoor deskundige duiding behoefden om hun indruk te laten. Ook de generiek zat me niet helemaal lekker, een flou weergave van een kind dat tegen een pianomuziekje, dat te opzichtig kinderlijke onschuld wilde verbeelden, aan allerhande misbruik werd onderworpen. Het schokeffect stond haaks op de sereniteit die ‘Als je eens wist’ in de afwikkeling net tot eer strekte. Ik waag me bij dezen aan detailkritiek, want de hoofdmoot van dit programma deugde zonder meer. 

Los van het vertelde bleven nadien de vele jeugdfoto’s van de getuigen bij: het waren hoofdzakelijk weinigzeggende tranches de vie geweest, meestal geposeerd, maar buiten het kader, daagde het, strekte zich in alle stilzwijgen een lijden uit. Afhankelijk van wie aan het woord kwam, zou die wonde met de jaren verharden tot eenzaamheid, zelfs doodsdrang. Dirks moeder hield haar gedoogbeleid wat betreft het misbruik door zijn stiefvader een leven lang vol: ze stierf voor ze rekenschap kon afleggen, maar niet zonder hem eerst te onterven. ‘Ik vraag me af waarom ik treur om zo’n onmens,’ sprak hij, ‘maar het is mijn moeder.’ De krop die hij de hele aflevering in bedwang gehouden had, beheersing die me schier bovenmenselijk leek, gezien de feiten, brak los. Ik ben er nog niet uit of ik de volgende aflevering wil zien. 

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234