null Beeld Peter H. Stranks/NETFLIX
Beeld Peter H. Stranks/NETFLIX

Film★★★☆☆

‘Awake’ is niet zo reteslecht als door de meeste critici wordt beweerd

Niets, zelfs geen duizelingwekkend ritje in de Vogel Rok in de Efteling, gaat boven een lekker beklemmende einde-van-de-wereldfilm.

Of de ellende nu wordt veroorzaakt door de klimaatverandering (‘The Day After Tomorrow’), door een besmettelijk virus (‘Contagion’), door oncontroleerbaar geworden technologie (‘The Terminator’) of door zombies die de stad overspoelen (‘28 Days later’): einde-van-de-wereldfilms geven ons de gelegenheid om onze onbewuste angst voor de apocalyps eens flink uit te zweten, om op het eind, nadat Bruce de meteoriet heeft opgeblazen (‘Armageddon’) of nadat Brad de remedie tegen het virus heeft gevonden (‘World War Z’), opgelucht weer adem te halen en lachend een biertje te ontkurken.

Op Netflix is er weer eentje verschenen: in ‘Awake’ vormt de onvermijdelijke stroomonderbreking (in films begint de apocalyps áltijd met een stroompanne) de aanloop naar een wereldwijde catastrofe waarbij de gehele mensheid wordt getroffen door acute slapeloosheid. Het goeie eraan is dat de comapatiënten in de ziekenhuizen ineens verbaasd wakker schieten. ‘Bewusteloze mensen bestaan niet meer,’ legt iemand uit: in het slapeloze universum van ‘Awake’ ben je ofwel wakker, ofwel dood. Maar terwijl de jongeren in de straten staan te drinken en te dansen alsof ze zich op La Boum bevinden, sturen de wetenschappers (je zult het zien: al-tijd weer komen ze de pret bederven!) een waarschuwing de lucht in: ‘Na 48 uur zonder slaap denk je niet meer helder na, na 96 uur begin je te hallucineren, en daarna beginnen je organen uit te vallen.’

Geen idee of dat waar is, maar in ‘Awake’ duurt het geen 24 uur of de hel breekt los: chaos en anarchie regeren, zwarte rookpluimen stijgen op boven de skyline, de apotheker in zijn witte jas kijkt machteloos toe hoe zijn kasten worden geplunderd door mensen op zoek naar slaappillen. ‘Misschien is het ons lot om wakker te zijn,’ zegt een dominee (Barry Pepper) tegen de vele mensen die zich uit wanhoop in zijn kerk hebben verzameld. ‘Alleen als je woke bent, zie je hoe de wereld echt is.’ Zeg dat de dominee het gezegd heeft! Alleen het kleine meisje Matilda is om onverklaarbare redenen nog in staat om te slapen als een marmot, al aarzelt haar moeder (Gina Rodriguez) om haar als een proefkonijn uit te leveren aan de psychiater (Jennifer Jason Leigh) die in een zwaarbewaakt onderzoekscentrum twijfelachtige experimenten uitvoert op chimpansees. In de kerk, waar Matilda in de sacristie een uiltje ligt te knappen, stelt een vrouw voor om het meisje te offeren: ‘God heeft zijn zoon toch ook geofferd om de mensheid te redden?’ Tussen de kerkbanken veert onmiddellijk een man enthousiast op: ‘Ik ben bereid haar te veroordelen, zoals Pontius Pilatus dat deed!’ Anderhalf jaar geleden zouden we die kerkscène wellicht vergezocht, lachwekkend en theatraal hebben gevonden, maar nu we zelf in de coronatijd hebben meegemaakt hoe snel mensen de de pedalen kwijtraken en ten prooi vallen aan compleet irrationeel bijgeloof, vonden we die scène alleen nog maar angstaanjagend. En misschien is dát wel de reden waarom zoveel kijkers afknappen op ‘Awake’.

We zijn dol op einde-van-de-wereldfilms, jazeker, maar dan alleen wanneer Bruce of Brad de meubelen komen redden. In ‘Awake’ vallen geen helden te bekennen, alleen radeloze mensen die het verstand beginnen te verliezen en meer en meer in de ban raken van anarchie, chaos, en een gevoel van doodsdrift. In plaats van entertainende fun houdt ‘Awake’ ons een groteske spiegel voor, en wat daarin valt te zien zal u niet bevallen. Een jonge wetenschapper die aan de verzamelde kudde in het kerkgebouw rustig en sereen tracht uit te leggen dat we vertrouwen moeten hebben in de wetenschap en dat artsen druk bezig zijn met het zoeken naar een remedie, wordt middels een kogel in het achterhoofd de mond gesnoerd. Overdreven, zegt u? Ongeloofwaardig, lacht u?

In een tijd waarin wetenschappers op social media vlakaf worden uitgelachen, verguisd en met de dood worden bedreigd, voelt het confronterend – té confronterend zelfs - om te moeten beseffen dat zo’n situatie helemáál niet zo denkbeeldig meer is. Ook andere scènes blijven hangen. Tijdens de roadtrip die Matilda, haar broer en haar moeder samen doorheen het land van de slapeloosheid ondernemen, stoten ze op allerlei bevreemdende taferelen, zoals de nudisten die in het midden van de highway als zwijgende standbeelden naar de zonsopgang staan te turen. Wat staan die nudisten daar te doen? Wachten ze op de komst van het zandmannetje? Het wordt niet verklaard, maar op die merkwaardige momenten zie je wel de omineuze film die de broers Mark en Joseph Raso voor ogen moet hebben gestaan: een apocalyptisch sf-drama waarin alle personages zó radicaal hun bezinning verliezen dat het wel lijkt alsof ze in een soort surrealistisch delirium ronddwalen.

Wat ons betreft is ‘Awake’ dus niet zo reteslecht als door de meeste critici wordt beweerd, maar om nu te zeggen dat we de nieuwe ‘Children of Men’ hebben gezien: neen, dát nu ook weer niet. Niet alle vertolkingen zijn even hoogstaand, de muziek is een verschrikking en net zoals al die andere apocalyptische rampenfilmpjes op Netflix, van ‘Birdbox’ over ‘The Silence’ tot ‘How It Ends’, zien de speciale effecten er nogal cheap uit, alsof het allemaal toch vooral niet teveel mocht kosten.

Dat alle voertuigen in de wereld in panne staan, behalve dan de auto waarin Matilda en haar moeder zich voortbewegen, is dan weer één van die toevalligheden die men alleen in slechte rampenfilms aantreft. Andere scènes zijn dan weer zó akelig herkenbaar dat ze ons een lichte stomp in de maag bezorgden, zoals wanneer Noah, de broer van Matilda, zijn geloof uitspreekt in de wetenschap. Waarop Noah minachtend wordt uitgelachen door een man die van oordeel is dat alle wetenschapsboeken verbrand zouden moeten worden: ‘Wie gelooft de wetenschap nog? Verbrand de boeken. Verbrand ze allemaal!’ Standrechterlijke executies van wetenschappers, rabiaat bijgeloof, boekverbrandingen. De schaduw van de wereld waarin we morgen misschien zullen ontwaken, tekent zich nu al af in het té onbehaaglijk makende ‘Awake’.

Bekijk hier de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234