Bovary  Beeld VRT
BovaryBeeld VRT

film★★½☆☆

‘Bovary’ is een raar experimenteel beestje dat verweesd blijft hangen tussen toneel en film

Als de mensen niet naar het theater mogen, dan moet het theater maar naar de mensen. Michael De Cock, de artistieke leider van de KVS, zag zijn podiumvoorstellingen van ‘Bovary’ om de gekende lockdownredenen in de pastei vallen, en besloot dan maar om zonder publiek een opname van het theaterstuk te maken, te zien op VRT NU.

Nu is het zo dat wij altijd enige argwaan koesteren telkens wanneer wij theatermakers horen verkondigen dat ze het ‘theatergevoel naar het scherm willen brengen’: meestal draait dit soort initiatieven uit op een slechte theatercaptatie die in deze tijden van gesloten schouwburgen alleen nog maar méér doet verlangen naar die magische collectieve ervaring waarbij je in een volgepakte zaal krampachtig je kuchjes en je veesten zit in te houden en waarbij je, terwijl het ijskoude zweet langs je ruggengraat druipt, alleen maar zit te bidden dat de acteurs niet in een toorn zullen schieten bij het aanhoren van het oorverdovende gerommel in je maag.

Maar wacht: in het geval van ‘Bovary’ vroeg De Cock aan niemand minder dan Jaco Van Dormael om de voorstelling naar het scherm te brengen. En als er één man in staat is om een theatervoorstelling een zekere filmische magie in te blazen, dan toch wel de regisseur-tovenaar van ‘Le huitième jour’, ‘Mr. Nobody’ en ‘Le Tout Nouveau Testament’, films die haast uiteenspatten van de visuele vondsten, de speelse ideetjes en de hypnotiserende tableaus. In het lange rijtje van verfilmingen van de roman van Gustave Flaubert – wij hebben vooral een boontje voor die van Claude Chabrol uit 1991 – hadden wij natuurlijk graag Van Dormaels versie gezien, maar ‘Bovary’ is dus géén klassieke speelfilm.

Voor wat u te zien krijgt heeft De Cock zelf het woord teletheater uitgevonden: enerzijds ziet u de twee acteurs, Maaike Neuville en Koen De Sutter, op het podium staan van de lege KVS, maar anderzijds is de manier waarop ze in beeld worden gebracht heel filmisch. In zijn registratie van de neergang van Madame Bovary, de tragische doktersvrouw die zich ingekneld voelt in haar huwelijk en ten onder gaat aan haar eigen verlangens naar een romantischer en spannender leven, hanteert Van Dormael stijlmiddeltjes die de pure cinema toebehoren: de camera zweeft gracieus boven en tussen de acteurs, tijdens een ritje in de auto komt de good old achtergrondprojectie van pas, tijdens monologen wordt traagjes ingezoomd, en Van Dormael maakt ook gretig gebruik van die o zo oude maar o zo mooie techniek: de closeup, waarbij we in één van de mooiste beeldkaders de flinterdunne schaduwen van Neuvilles wimpers onder haar oogleden toverachtig heen en weer zien glijden.

Tegelijk kijken en luisteren we naar twee acteurs wier spel dat typische theatrale blijft behouden, en net omdát dat spervuur van closeups Neuville en De Sutter héél dichtbij brengt – u staat vaak neus tegen neus met hen - valt dat theatrale element des te meer op: die ietwat onnatuurlijk klinkende kadans, dat drukken op de lettergrepen, de korte stiltes die ze tussen de zinnen net iets te nadrukkelijk op de tong laten zweven, en, uiteraard, het nu en dan theatraal uit de slof schieten – ‘Godverdomme!’ In een schouwburg werkt het, maar op het televisiescherm? Iets minder: wij hadden in ieder geval wel wat moeite om ons te laten meedrijven door de tekst, die op zich natuurlijk wel heel erg mooi is. Eigenlijk is het volstrekt uit den boze om de nu volgende vergelijking te trekken – ‘Bovary’ is geen film, het is teletheater – maar het loont misschien tóch de moeite om op te merken dat de acteurs in de best verfilmde theaterstukken (‘Glengarry Glenn Ross’, ‘Death of a Salesman’) op een totaal andere manier hun tanden in hun teksten zetten, om de eenvoudige reden dat acteren voor een dicht op de huid zittende camera een andere, subtielere benadering vergt dan acteren voor een zaal.

Slotsom? Omdat de filmische aanpak van Van Dormael ietwat wringt met de theatrale vertolkingen, laat ‘Bovary’ zich bekijken als een raar experimenteel beestje dat verweesd blijft hangen tussen toneel en film, tussen bühne en beamer.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234