null Beeld

FILM★★★★☆

Cate Blanchett is met haar virtuoze vertolking als muzikaal onderlegd seksueel roofdier in ‘Tar’ gegarandeerd op weg naar Oscarwinst

Van Todd Field, met Cate Blanchett, Noémie Merlant, Nina Hoss en Mark Strong

Erik Stockman

Pas op! Seksueel roofdier in de orkestbak!

DRAMA Doodstil, ademloos en met immense bewondering voor de briljante regie van Todd Field en voor de virtuoze vertolking van Cate Blanchett zaten wij te kijken naar de trage, onafwendbare ondergang van Lydia Tár. In het begin leren we Lydia kennen als een machtige vrouw die onhoudbaar door het glazen plafond is gebroken en aan de absolute top van de klassieke muziekwereld staat: ze is de vaste dirigente van het Berliner Philharmoniker (het Real Madrid onder de symfonieorkesten), staat op het punt om voor het eerbiedwaardige muzieklabel Deutsche Grammophon te beginnen aan de liveopname van de vijfde Symfonie van Mahler én ze zoeft rond in een hybride Porsche. Maar er verschijnen onheilspellende barsten in de façade: we krijgen hints van toxisch gedrag; geesten uit haar verleden beginnen zich te roeren. Zou het kunnen dat er in de geniale dirigente een meedogenloos seksueel roofdier schuilgaat?

Nu dienen we onmiddellijk te vermelden dat het 158 minuten durende ‘Tár’ géén makkelijke hap is. De klassiekemuziektermen vliegen je om de oren en de neergang van Lydia voltrekt zich nog langzamer dan het adagietto uit Mahlers Vijfde. Gelukkig valt er vanaf de eerste seconde volop te genieten: bijvoorbeeld van het meesterlijke spel van Blanchett, die gegarandeerd op weg is naar Oscarwinst. De strak ingesnoerde beeldkaders en de nog strakker ingesnoerde emoties maken dan weer duidelijk dat Todd Field, die in ‘Eyes Wide Shut’ de rol van pianist Nick Nightingale speelde, indertijd één en ander heeft opgepikt van zijn leermeester Stanley Kubrick. Een fantoomachtige gedaante in de schaduwen, een metronoom die vanzelf begint te tikken: meer heeft Field niet nodig om u onder te dompelen in een welhaast bovennatuurlijke atmosfeer van naderend onheil.

En er is meer. De in één grandioze take opgenomen muziekles die Lydia in het begin geeft, vormt een eerste wenk dat ‘Tár’ in wezen gaat over een eigentijds fenomeen: de cancelcultuur. Tijdens die muziekles verkondigt een student, Max, dat hij als pangender persoon niets moet weten van de composities van Bach, een witte cisgender man die bekendstond om zijn vrouwenhaat. Waarna Lydia haar leerling er brutaal op wijst dat hij mensen niet te snel mag stigmatiseren, en dat de magnifieke muziek van Bach de mogelijke karaktergebreken van de componist overstijgt. In díé cruciale scène richt de film zich als het ware rechtstreeks tot ú: kiest u de kant van Lydia, die haar woke-waanzinnige student misschien wel terecht de mantel uitveegt? Of gaat uw sympathie naar Max, de wakkere jongeman die volgens u prima redenen heeft om én Bach én de grensoverschrijdende Lydia te cancelen? Aha!

In een groots huldebetoon omschreef Martin Scorsese ‘Tár’ als een verontrustende film die u meevoert naar een vreemde eindbestemming. Klopt: ‘Tár’ blaast u uit uw behaaglijke safe space, treitert u met een provocerende premisse (het seksuele roofdier dat in het concertgebouw rondsluipt, is jandorie een vróuw!) én dirigeert u vervolgens met vaste hand naar een gedurfd alternatief voor de boerse cancelcultuur. En dat alternatief is: begrip, compassie en – zélfs voor Lydia – mededogen.

Vanaf 25 januari in de bioscoop.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234