null Beeld Phil Fisk/ Sky UK Ltd
Beeld Phil Fisk/ Sky UK Ltd

‘This England’

De acteur die een weergaloze Boris Johnson neerzet in ‘This England’: ‘Boris schepte graag op met zijn gebrek aan voorbereiding’

Net nu we dachten van corona te zijn bevrijd, sleurt de nieuwe miniserie ‘This England’ ons weer mee naar het voorjaar van 2020, toen de pandemie de hele wereld in haar greep kreeg. De zesdelige dramareeks reconstrueert hoe de Britse premier Boris Johnson – zeer overtuigend neergezet door Kenneth Branagh – de crisis probeerde in te dijken aan de overkant van Het Kanaal. ‘De bizarste dingen uit die eerste coronamaanden zijn we alweer vergeten: dit is één grote aha-erlebnis.’

Stefaan Werbrouck

Een iconische foto uit december 2019 toont hoe Boris Johnson uitzinnig van vreugde zijn verkiezingsoverwinning viert. Het is voor hem een moment van absolute glorie. Zijn vriendin Carrie Symonds zit lachend naast hem, terwijl Johnson de vuisten balt. Zijn belangrijkste adviseur Dominic Cummings staat naast hem, met in zijn handen zijn laptop vol data die hij zo belangrijk vindt. Johnson en zijn Conservatieven hadden bijna vijftig zetels gewonnen, waardoor de premier kon steunen op een nooit eerder geziene politieke meerderheid. Hij zou de Brexit wel even afhandelen, zoals hij beloofd had. Bijna had hij de status bereikt van ‘koning van de wereld’, waarvan hij al sinds zijn jeugd droomde. De grootheid van zijn idolen, keizer Augustus en Winston Churchill, lag voor het grijpen. Maar enkele dagen na de triomf begon er in de Chinese stad Wuhan een nieuw virus te circuleren. Enkele maanden later lag de economie van Groot-Brittannië aan de beademing, ging het land op slot en moest Johnson zijn grootse plannen in de lade steken. Tegen april 2020 vocht de premier zelf voor zijn leven toen hij covid kreeg en in het ziekenhuis moest worden opgenomen. Hij kon genezen van het virus, maar zijn premierschap was ten dode opgeschreven. Zeker toen uitlekte dat er tijdens de lockdowns feestjes op zijn kabinet hadden plaatsgevonden. De tabloids smeerden breed uit hoe BoJo en zijn medewerkers de regels die ze de Britse bevolking hadden opgelegd, zelf vrolijk in de wind hadden geslagen.

This England Beeld vrt
This EnglandBeeld vrt

Voor Johnson bracht het voorjaar van 2020 een noodlottige mix van persoonlijk en politiek gedoe. Soms valt het moeilijk te geloven hoeveel de man tegelijk overkwam. Er was de opmars van corona, de maandenlange lockdown en zijn tijd op intensive care, maar er was ook – enkele weken nadat hij het ziekenhuis had verlaten – de geboorte van Wilfred, zijn zesde kind en zijn eerste met zijn 24 jaar jongere vriendin Carrie Symonds. En tussen alles door moest hij ook nog zijn scheiding van Marina Wheeler afhandelen. Voor het land was de pandemie het grootste trauma sinds de Tweede Wereldoorlog. Tienduizenden mensen gingen dood. Scholen moesten sluiten. Bedrijven gingen failliet. Mensen waren bang, de toekomst was onzeker. Het was een apocalyptische periode waaraan we vandaag nog steeds niet graag herinnerd worden. En toch, enkele weken nadat Johnson Downing Street heeft verlaten en nu corona voor even uit het nieuws lijkt te zijn verdwenen, keren regisseur Michael Winterbottom en acteur Kenneth Branagh naar die donkere dagen terug met ‘This England’. De dramaserie begint op die triomfantelijke verkiezingsavond in december 2019 en reconstrueert wat in de daaropvolgende zes maanden is gebeurd. Branagh speelt Johnson en gaat er helemaal voor. Met de hulp van prothesen, pruiken en vullingen verandert de afgetrainde 61-jarige roodharige acteur in de mollige, 58-jarige blonde politicus die als een tornado door Downing Street raasde. Branagh weet de ex-premier perfect te vatten, als een man die wel het redenaarstalent van Cicero heeft, maar diep vanbinnen ook een groot kind is dat nooit volwassen is willen worden.

– Het is een indrukwekkende transformatie, meneer Branagh.

KENNETH BRANAGH «Dank u, het waren ook lange en uitputtende dagen op de set. Elke ochtend, voor de rest van de cast aankwam, moest ik twee uur helemaal alleen in de make-upstoel gaan zitten om mijn kapsel en schmink goed te krijgen. Het enige wat daarna nog van mij overbleef, waren mijn kin en een paar moedervlekjes. Dat was alles. Al de rest was Boris, of tenminste toch prothesen die lijken op Boris. Maar die transformatie heeft natuurlijk wel geholpen om hem goed neer te zetten, om in de huid te kruipen van een man die als een soort onstuitbare natuurkracht de wereld bestormt.»

Kenneth Branagh: ‘Het moet vaak eenzaam en deprimerend geweest zijn voor Boris Johnson om tijdens de eerste lockdown premier te zijn.’ Beeld Getty Images for SCAD
Kenneth Branagh: ‘Het moet vaak eenzaam en deprimerend geweest zijn voor Boris Johnson om tijdens de eerste lockdown premier te zijn.’Beeld Getty Images for SCAD

– U hebt al een rijkgevulde acteercarrière achter de rug, in het theater, op televisie en in films, van toneelstukken van Shakespeare over ‘Wallander’ tot onlangs nog Hercule Poirot in ‘Death on the Nile’. Maar ik denk niet dat u al ooit iets gedaan hebt dat zo dicht op de actualiteit aansluit.

BRANAGH «Klopt, en het was een bijzondere ervaring. Als je een koning speelt in een stuk van Shakespeare, wordt het grootste deel van je vertolking aangereikt door je tegenspelers, omdat ze jou bekijken alsof je écht een koning bent. Ik heb gemerkt dat dat hier ook het geval was. Als ik op de set kwam, helemaal opgemaakt als Johnson, voelde ik dat de andere acteurs mij behandelden alsof ik echt de premier was. Ik heb altijd de indruk gehad dat Johnson op een bepaalde manier eenzaam is, dat er een afstand bestaat tussen hem en de mensen om hem heen. Dat gevoel kreeg ik ook op de set.»

– Het klinkt alsof u de hele tijd in uw personage bent gebleven.

BRANAGH «God nee, dat had ik niet gekund (lacht). Telkens als ik op het einde van een dag terug mocht naar het huisje dat voor mij gehuurd was in de buurt van de set in Norfolk (een kustregio ten noorden van Londen, red.) ging ik eerst een lange wandeling maken, om hem van mij af te schudden. En om zijn typische manier van lopen, de manier waarop hij altijd een beetje voorover leunt, weer af te leren.»

DOWNING STREET

Michael Winterbottom, schrijver en regisseur, heeft de afgelopen jaren de reputatie opgebouwd controversiële gebeurtenissen in uitstekende fictie te kunnen gieten, met films als ‘Welcome to Sarajevo’, en ‘24 Hour Party People’, over de dansccene in Manchester. Hij begon al in juni 2020 aan zijn research voor ‘This England’: via interviews met mensen die alles vanop de eerste rij hebben meegemaakt – beleidsmakers, experts, dokters, personeel in verzorgingstehuizen – probeerde hij een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de crisis.

MICHAEL WINTERBOTTOM «Mensen zeiden vaak dat de sfeer in het land hen deed denken aan ‘the Blitz’ (toen Groot-Brittannië tijdens de Tweede Wereldoorlog maandenlang gebombardeerd werd door de Duitsers, red.). Daar zit iets in. Het was een gebeurtenis die maar één keer in een eeuw voorkomt en die een impact had op iedereen. Ik wou met ‘This England’ dat unieke moment vastleggen.»

null Beeld Amanda Searle/ Sky UK Ltd
Beeld Amanda Searle/ Sky UK Ltd

– ‘This England’ gaat over de eerste zes maanden van de pandemie, maar de serie is natuurlijk ook opgenomen op het moment dat corona en bijhorende maatregelen nog niet afgelopen waren, in het voorjaar van 2021.

WINTERBOTTOM «De grootste uitdaging was dan ook de logistiek. We moesten scènes opnemen die zich afspeelden in ziekenhuizen, maar door corona was het onmogelijk om daar te filmen. De enige uitweg waren enkele afgesloten vleugels van ziekenhuizen rond Londen.»

– Eén uitzondering: de scènes in een verzorgingstehuis waar mensen van op afstand vaarwel moeten zeggen tegen hun geliefden. Die zijn opgenomen in een echt verzorgingstehuis en het personeel en de bewoners spelen zichzelf.

WINTERBOTTOM «Die opnames hadden een zware impact op mij. Ik heb in de zomer van 2020 mijn moeder verloren. Zij had geen covid, maar wegens de lockdownregels mocht ik haar niet bezoeken tijdens haar laatste dagen in het ziekenhuis. Ik begrijp dus hoe zwaar het is om mensen niet te kunnen bijstaan als ze aan het sterven zijn. ‘This England’ heeft voor mij geen politieke boodschap: het is in de eerste plaats een serie over een crisis, geen kritiek op de regering. Maar ik hoop wel dat ze ons idee over verzorgingstehuizen kan bijstellen. Door met de verplegers in die centra te praten, besef ik nog meer dan vroeger hoe belangrijk ze zijn, en in wat voor moeilijke omstandigheden ze moeten werken. En dat ze veel te weinig geld krijgen om dat werk naar behoren uit te voeren.»

– Voor de scènes die zich afspelen in Downing Street is de ambtswoning van de premier dan weer tot in de details nagebouwd in een afgedankte vliegtuighangar.

WINTERBOTTOM «Dat was een indrukwekkende twintig kamers tellende set, waarin je kon rondwandelen alsof het een echt huis betrof. Dat moest ook, want veel gesprekken tussen politici en ambtenaren vinden plaats in de gangen van Downing Street, en sommige beslissingen worden daar genomen. Maar op zich is het natuurlijk een totaal belachelijke plek om een land te besturen. Wie is er nu zo gek om een omgebouwd rijhuis in het centrum van Londen te gebruiken als thuisbasis voor de regering?»

BRANAGH «Het toont wel aan hoe ver men is gegaan om ‘This England’ waarheidsgetrouw te maken. Je kon ook op elke pagina van het scenario voelen dat Michael alles tot in de puntjes geresearcht heeft. Elk detail klopte. Mensen hebben een kort geheugen en veel van de vreemdste en bizarste dingen uit die eerste maanden was ik ondertussen alweer vergeten; deze reeks is één grote aha-erlebnis.»

HANDJES SCHUDDEN

Nog voor ‘This England’ op tv was gekomen, stonden sommige Britse kranten al klaar om de serie neer te sabelen als ‘een aanval’ op Johnson, gemaakt door mensen met linkse sympathieën. Er zijn ook momenten waarop de politieke voorkeuren van de makers duidelijk zijn, zoals de scène waarin Johnson zijn Italiaanse dokter dankt omdat die zijn leven heeft gered, een niet zo subtiel commentaar op de Brexit. Maar aan de andere kant komt het hoofdpersonage zelf er redelijk sympathiek uit. Johnson heeft ontegensprekelijk zijn absurde kantjes, zoals wanneer hij Griekse citaten uitstrooit over de hoofden van stomverbaasde adviseurs die gewoon concrete beslissingen willen horen. Hij is egocentrisch en soms onverantwoordelijk – hij schudt handen in ziekenhuizen wanneer iedereen hem zegt dat dat niet mag – maar even vaak is hij bedachtzaam en ernstig. Het is een man die op zijn minst goede intenties heeft met zijn land en begaan is met zijn gezin. Het is duidelijk dat de makers de politieke balans in de serie goed in de gaten hebben gehouden.

WINTERBOTTOM «Ik was me ervan bewust dat we ons in moeilijk vaarwater zouden begeven. Je maakt tenslotte televisie over een onderwerp waar de gemoederen vandaag nog steeds hoog over oplopen. Maar de veronderstelling waar ik van uitga, is dat iedereen in die eerste maanden het juiste heeft proberen te doen. Dat is niet altijd gelukt, omdat de druk zo groot was en er vaak te weinig informatie voorhanden was, maar de goeie intenties waren er wel. Dat geloof ik vandaag nog altijd. ‘This England’ probeert dus geen oordeel te vellen. Ik wou dit verhaal brengen zonder er een opiniestuk van te maken; dat laat ik aan anderen over.»

null Beeld Phil Fisk/ Sky UK Ltd
Beeld Phil Fisk/ Sky UK Ltd

– U hebt met veel mensen gesproken die weten wat er in de hoogste politieke kringen is gebeurd, maar niet met Boris Johnson zelf, noch met zijn vriendin Carrie Symonds. Voor bepaalde scènes in de privésfeer – de bevalling van Carrie, de gesprekken terwijl hij in het ziekenhuisbed ligt – moesten jullie raden wat er zich heeft afgespeeld.

WINTERBOTTOM «Toch waren die scènes nodig, omdat die gebeurtenissen zo belangrijk waren voor Johnson. Er gebeurde heel veel in zijn privéleven op het moment dat hij het land door een pandemie moest loodsen: hij is aan het scheiden, hij krijgt een baby, zijn relatie met zijn oudere kinderen staat onder druk, hij sterft bijna. En dat heeft ook allemaal een invloed gehad op zijn beleid, want of je nu premier bent of een normale job hebt, je kinderen en je partner blijven wel het belangrijkste.»

BRANAGH «Het maakt hem ook menselijk. Er zitten genoeg scènes in ‘This England’ waarin zijn kleine kantjes aan bod komen, zijn grootheidswaanzin, hoe hij graag met zijn kennis van de klassieke oudheid uitpakt, zijn gebrek aan voorbereiding… Maar dit is geen komedie waarin hij uitgelachen wordt, er spreekt ook enige sympathie voor hem uit de reeks, voor hoe eenzaam en deprimerend het vaak moet zijn geweest om tijdens die eerste lockdown premier te zijn. ‘This England’ is geen politieke serie, maar een menselijk drama, dat toont wat wij met zijn allen meegemaakt hebben en hoeveel levens er verloren zijn gegaan.»

– Je kunt je wel afvragen of het voor veel kijkers niet te vroeg zal zijn om opnieuw geconfronteerd te worden met scènes van oude mensen die geïntubeerd moeten worden, met de herinneringen aan de angst en de verwarring die we toen allemaal hebben gevoeld.

BRANAGH «Er zullen vast mensen zijn die vinden dat het te vroeg is. Maar de gebeurtenissen van de afgelopen jaren waren uitzonderlijk en de eerste stap naar verwerking is om dat onder ogen te zien. Toen ik de scenario’s las, werd ik teruggeworpen naar die tijd toen we probeerden te snappen wat er gaande was, naar hoe de gebeurtenissen elkaar in een razend tempo opvolgden. Het was een wervelwind, een existentiële aardbeving, een moment van kwetsbaarheid, en dat gevoel heeft Michael perfect weten te vatten. En ook al zijn angst en onzekerheid de dominante emoties, het gaat ook over moed en empathie, de risico’s die zoveel dokters, verplegers, arbeiders of buschauffeurs hebben genomen om levens te redden of het land recht te houden. Het is vooral een serie over een donkere, maar unieke periode, gemaakt met respect en compassie.»

Bekijk de trailer:

‘This England’, Canvas, aflevering 2 zondag 6 november, 22.00

© The Sunday Times. Vertaling en bewerking: Stefaan Werbrouck

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234