SUMMER OF SOUL Beeld Disney+
SUMMER OF SOULBeeld Disney+

televisie★★★★★

De optredens in ‘Summer of soul’ zijn stuk voor stuk vurige, ophitsende meesterstukjes

‘The revolution will not be televised,’ voorspelde Gil Scott-Heron, een man die er niet naast orakelde. De media is in handen van big business, wilde hij zeggen. Als de gewone zwarte man zich roert, zal het oorverdovend stil blijven, en zal later zelfs de geschiedenis zwijgen.

Daarom dat Questlove, bekend van The Roots en ‘The Tonight Show Starring Jimmy Fallon’, zijn superieure muziekdocumentaire een ondertitel gaf: ‘Summer of Soul (...Or, When the Revolution Could Not Be Televised)’. In de broeierige zomer van 1969 vond namelijk niet alleen Woodstock plaats - hét Woodstock - maar ook, exact 100 mijl verder, in het hart van Manhattan: het Harlem Cultural Festival. Zes dagen lang, verspreid over juni, juli en augustus, werd Mt. Morris Park omgetoverd tot een festivalweide die 300.000 kijklustigen lokte, bijna evenveel als in Woodstock. Met artiesten die ik - aanhanger van Bart Peeters’ muziekcredo ‘Als het niet zwart is, dan geloof ik het niet’ - veel liever had gezien: Nina Simone, B.B. King, Mahalia Jackson, Stevie Wonder, Abbey Lincoln, Max Roach, The Staple Singers... Sly & the Family Stone speelde doodleuk op allebei. Maar Gil had natuurlijk gelijk: de tv-beelden die van het festival werden gemaakt, met audio van de hoogste kwaliteit, werden achteraf niet uitgezonden. Het was de periode waarin een krant voor het eerst weifelend het woord ‘Black’ gebruikte in plaats van ‘Negro’, maar voor een zo uitbundig zwart feest was geen ruimte. De beelden worden nú pas(!) voor het eerst gezien. Rijkelijk laat om nog van een revolutie te gewagen, hoewel je natuurlijk evengoed kan zeggen dat ze nog altijd aan de gang is.

De optredens die Questlove in ‘Summer of Soul’ op energieke wijze aan elkaar monteert, zijn stuk voor stuk wonderbaarlijke, vurige, ophitsende meesterstukjes. ‘Gospel verklankte onze pijn,’ hoor je iemand zeggen. ‘Wij hadden geen therapeut, wij hadden Mahalia Jackson.’ Als zij ‘Take My Hand, Precious Lord’ begint te zingen, het lievelingsnummer van Martin Luther King, dan scheuren de korstjes op je muggenbeten spontaan open. Zéker wanneer ze haar microfoon doorgeeft aan de piepjonge Mavis Staples. Nina Simone slaat op haar pianotoetsen - vooral de witte - alsof die haar allemaal groot onrecht hebben aangedaan, en debuteert dán ‘To Be Young, Gifted and Black’. Sly & the Family Stone - rond hun beelden hangt een haast psychedelische gloed, alsof zelfs de cameralenzen verschroeid werden door trompetspeelster Cynthia Robinson - zorgt meteen voor een opstootje. Niet uitzonderlijk: of Sly Stone nu opdaagde of niet, meestal braken er rellen uit. Bij één zo’n rel keek Miles Davis toe en besloot hij om ook maar eens rockster te worden.

De Summer of Soul vond plaats in een scharniermoment van de 20ste eeuw, hier alweer mooi gekaderd. In ‘68 werd Harlem geplaagd door rellen en heerste er een heroïne-epidemie, dus het muziekfestival werd goedgekeurd door de stad uit een soort ‘brood & spelen’-filosofie. Terwijl de 19-jarige Stevie Wonder zijn ziel op tafel gooide, zette Neil Armstrong een eerste pasje op de maan. Een laconieke toeschouwer: ‘Fijn voor die astronauten, maar mij persoonlijk interesseert het geen reet. Met al dat geld hadden we hier in Harlem veel zwarte monden kunnen voeden, en iets aan de armoede kunnen doen.’ (Geldverspilling: heeft iemand dat al eens in de oren van Jeff Bezos of Elon Musk gefluisterd?) Enkele blocks verder was het Panther 21-proces gaande. De Black Panthers zorgden voor de beveiliging van het festival: een beter idee dan de Hells Angels enkele jaren later bij Altamont. In Vietnam ging de oorlog alleen maar bergaf en de hoop van de sixties maakte met één laatste stuiptrekking plaats voor de ellende van de seventies.

Het Harlem Cultural Festival was, zoals één getuige opmerkte, ‘als een roos die uit het cement groeide’. Een Black Power-event dat de trommels uit de barrio’s van New York op één lijn zette met de trompetten van Hugh Masekela uit Zuid-Afrika, waar jazz tijdens het apartheidsregime illegaal was. Een antidotum tegen het getto. ‘Summer of Soul’ laat je rúíken wat opwinding in de lucht is, en is dus zo essentieel als wat. In een betere wereld is het microfoondoorgeefmoment van Mahalia Jackson en Mavis Staples even iconisch als ‘The Star-Spangled Banner’ van Jimi Hendrix.

The revolution will not be televised? Misschien, maar gelukkig heeft in tijden van George Floyd iedereen een camera op zak. De soundtrack bij de revolutie: díé hebben we.

Nu op Disney+

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234