'Het zaad van karbaat' Beeld Guttman
'Het zaad van karbaat'Beeld Guttman

tv-tips'Het zaad van Karbaat'

De spermadokter die 68 nazaten verwekte: ‘Veel van die kinderen zijn nu dokter’

Na een sterk staaltje onderzoeksjournalistiek bracht Jan Antonissen in 2014 in Humo het wangedrag van de Nederlandse vruchtbaarheidsdokter Jan Karbaat aan het licht. De dokter bleek veelvuldig donorfiches te hebben vervalst, mengde geregeld sperma van verschillende donoren, en één moeder zei destijds: ‘Soms bekruipt me het nare gevoel dat de vader van mijn kinderen weleens Karbaat zélf zou kunnen zijn.’

In 2019 kwam dankzij DNA-onderzoek de bevestiging van dat verschrikkelijke vermoeden. Er zijn inmiddels 68 donorkinderen die met zekerheid door Jan Karbaat werden verwerkt, nadat de dokter heimelijk zijn eigen zaad gebruikte voor de inseminatie. De Nederlandse regisseur Miriam Guttmann volgt de spraakmakende zaak al jaren op de voet, met als eindresultaat ‘Het zaad van Karbaat’, een driedelige docureeks die in première ging op het prestigieuze Sundance Film Festival.

HUMO Jan Karbaat brak veertig jaar lang wetten en regels als directeur van zijn spermakliniek. Hoe werd zijn gedrag voor het eerst in vraag gesteld?

MIRIAM GUTTMANN «Moeders begonnen donorpaspoorten te vergelijken en ontdekten dat die vervalst waren. Veel donorkinderen leken ook als twee druppels water hem, dan ga je je wel vragen stellen. Eén kind heeft Karbaat daarom opgezocht, en hij vertelde haar dat het inderdaad zou kunnen dat hij haar biologische vader is. Omdat Karbaat zijn DNA niet wilde afstaan, moest dat via de rechtbank gebeuren, maar hij stierf een maand voor de rechtszaak.»

HUMO Had Jan Karbaat een godcomplex?

GUTTMANN «Ik heb hem nooit kunnen spreken, dus dat kan ik niet met zekerheid zeggen. Maar ik weet wel dat hij foto’s van zijn nazaten bijhield: hij wíst dus maar al te goed waar hij mee bezig was. Hij heeft ook meerdere vrouwen met water in plaats van sperma geïnsemineerd, zodat zij nog eens zouden moeten terugkomen. Geldgewin was dus één van zijn beweegredenen.»

HUMO Wat kunnen we van Karbaats nageslacht leren over het aloude debat rond nature en nurture?

GUTTMANN «Dat genen veel bepalen. Heel wat donorkinderen zijn dokter geworden, nog voor ze wisten wie hun biologische vader was. De meesten hebben ook zijn ambitie, eigenzinnigheid en doelgerichtheid geërfd. En de meesten rijden graag paard, net zoals Karbaat.

»Ik heb voor de docu een eerste groepsontmoeting van de Karbaat-kinderen georganiseerd, en dat was een vrolijk gebeuren. Volwassenen die al hun hele leven onzeker waren over hun identiteit, konden zich ineens herkennen in hun broers en zussen, alsof ze zich voor het eerst thuis voelden.»

HUMO Zijn de donorkinderen dan niet kwaad op Jan Karbaat?

GUTTMANN «De meesten zijn net loyaal aan de man. Twee van de zonen hebben op hun arm zelfs trots ‘Karbastard’ laten tatoeëren. Je moet begrijpen: Karbaat had de ouders aangeraden om de inseminatie geheim te houden. De kinderen hebben dus jaren in een leugen geleefd, en dat nemen ze hun ouders kwalijk.»

Het zaad van Karbaat
NPO 2, maandag 1 maart, 20.30

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234