null Beeld Merie Weismiller Wallace; SMPSP
Beeld Merie Weismiller Wallace; SMPSP

film★★½☆☆

De sterrencast - inclusief een overreden Taylor Swift - kan het genadeloos geflopte ‘Amsterdam’ niet redden

Amsterdam: je kan er boeken kopen die je hier heel zelden vindt, en je kan er langs de grachten lopen met je haar los in de wind. Zo hebben wij toch onthouden uit het prachtige liedje van Kris De Bruyne. ‘Amsterdam’ is nu ook de titel van een film die wat ons betreft mag worden ondergebracht in de categorie van de interessante mislukkingen.

Erik Stockman

Een film die, ondanks de imposante sterrencast (Christian Bale! Margot Robbie! George David Washington! Taylor Swift! Matthias Schoenaerts! Anya Taylor-Joy! Chris Rock! Rami Malek! Zoe Saldana! Robert De Niro!), de boeiende geschiedkundige insteek en de fraai opgeroepen tijdsgeest, nooit wil uitgroeien tot het spetterende vuurwerk - het is Nieuwjaar, nietwaar - waar we vurig op hadden gehoopt. Een film die in de Verenigde Staten door de meeste critici meedogenloos werd verguisd, in de bioscopen genadeloos flopte, en die in België meteen op streamingdienst Disney + werd gedumpt, als een nooit gedragen paar peperdure schoenen die zonder veel wroeging in de kledingcontainer worden gesmeten.

Laten we eerst even kennismaken met de drie aan elkaar verkleefde hoofdpersonages: dokter Burt Berendsen (Bale), een veteraan uit de Eerste Wereldoorlog die aan de strijd in Europa een glazen oog heeft overgehouden; Valerie Voze (Robbie), een verpleegster die vreemde kunstwerkjes vervaardigt uit het schrapnel dat ze uit de lichamen van gewonde soldaten pulkt; en Harold Woodman (Washington), een trotse soldaat die het na de oorlog schopt tot advocaat én tot zielsgeliefde van Valerie. De moord op een geliefde generaal én op diens dochter - de Taylor Swifthaters onder u zullen kicken op de scène waarin Swift in de straten van New York op spectaculaire wijze onder een automobiel wordt geduwd - brengt de drie boezemvrienden op het spoor van één van de meest bizarre complotten uit de geschiedenis van de Verenigde Staten.

Lees ook:

Van de nieuwe ‘Band of Brothers’ tot de nieuwe ‘Euphoria’: de 20 series waar we het meest naar uitkijken in 2023

Lees hier al onze filmrecensies: Het wanhopige gekrijs van varkens in het slachthuis klinkt welluidender dan het onuitstaanbare gekweel in ‘Matilda The Musical’ ★★☆☆☆

De zijn de beste films van 2022

Het betreffende complot staat op Wikipedia gekend als de zogeheten Business Plot: in 1934, in volle economische crisis, planden enkele steenrijke Amerikaanse bedrijfleiders een heuse staatsgreep, waarbij president Roosevelt in het Witte Huis zou worden vervangen door een Sterke Leider van het twijfelachtige allooi van Hitler, Mussolini of Trump (die laatste naam staat daar niet toevallig: op het eind van de film legt Russell een rechtstreekse link tussen de Business Plot, de dreiging van het fascisme en de bestorming van het Capitool). Een andere cineast zou uit die merkwaardige feiten wellicht een spannende historische thriller hebben kunnen puren, maar regisseur David O. Russell (‘American Hustle’, ‘Silver Linings Playbook’, ‘Joy’) hanteert naar goede gewoonte zijn eigen speciale werkwijze en duwt de complexe intrige in de richting van een op de lachspieren mikkende, schijnbaar bij elkaar geïmproviseerde, soms moeilijk te volgen komedie.

Russells speciale werkwijze laat zich samenvatten als volgt: ten einde in zijn films een sfeer van spontaniteit te scheppen, moedigt Russell improvisatie aan en zweept hij zijn acteurs op om zich te laten meeslepen door de emoties die ze in het moment voelen. Daar waar andere regisseurs allang ‘Cut!’ zouden hebben geroepen, laat Russell zijn camera graag verder draaien in de hoop dat er voor de lens iets onverwachts, iets moois, of iets levensechts zal ontstaan - een spontane glimlach, een plotse gevoelsuitbarsting, een onaangekondigde emotie, een vonkende chemistry. In het verleden boekte Russell met die aanpak grote successen (‘Three Kings’ was een geweldige oorlogsfilm en ‘American Hustle’ ontving indertijd zelfs tien Oscarnominaties), maar deze keer lijkt het erop dat Russells methode als een boemerang in zijn eigen film is teruggekeerd. Een treffend voorbeeld is de scène waarin de personages staan te turen naar één van Valeries uit granaatscherven vervaardigde theeserviezen en zich hardop afvragen of zoiets kan worden bestempeld als kunst. In de hoop dat er iets grappigs gaat gebeuren laat Russell de scène eindeloos lang aanslepen en laat hij de camera zoekend en tastend van de ene acteur naar de andere zwenken, maar bij gebrek aan geinigheid valt het hele tafereel op een ijskoude steen. Tja: soms kan het gebeuren dat, hoe hard een regisseur ook probeert om er het beste van te maken, een filmopname zich niet voegt naar zijn wil. Wat hier wellicht is gebeurd.

Jammer, want in ‘Amsterdam’ zie je nu en dan wel degelijk weerkaatsingen van een goede film. Tussen Robbie, Bale en Washington gloeit bij vlagen een prachtige wisselwerking, zeker wanneer ze in het kantoor van generaal Dillenbeck (de zeer draaglijke De Niro) in een mooi op elkaar afgestemde toonaard een Frans liedje beginnen te zingen. De lange flashback in het begin van de film voert je écht mee naar het Amsterdam van 1918, waar Valerie, Burt en Harold op de vooravond van de roaring twenties een band voor het leven vormen. Door de lens van director of photography Emmanuel Lubezki lijkt het in sepiatinten gefilmde New York van de jaren ‘30 wel een stad uit een weemoedige droom. En Mike Myers en Michael Shannon (en in iets mindere mate ook Matthias Schoenaerts en Alessandro Nivola) vormen een onweerstaanbaar droogkomisch duo. In die scènes zie je een héél klein stukje - niet meer dan een snipper - van het Amsterdam dat Russell in zijn dromen voor ogen moet hebben gestaan: zo dichtbij en toch zo ver.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234