De wereld van de Chinezen Beeld Canvas
De wereld van de ChinezenBeeld Canvas

Televisie★★★½☆

‘De wereld van de Chinezen’ is een kundig gemaakte, revelerende documentaire

‘Wie rijk wil worden, moet een spoorweg aanleggen.’ Als gewezen modeltreinbouwer wens ik dat Chinese gezegde met klem tegen te spreken, desgevraagd in het Mandarijn, maar in de grote wereld schijnt het een zeker waarheidsgehalte te hebben.

De Chinese Volksrepubliek van Xi Jinping heeft alleszins niet slecht geboerd met de aanleg van een spoorlijn in Kenia. Die heeft 4 miljard dollar gekost - geld dat de Keniaanse regering gaan lenen is in China, een mondiaal adverterende mevrouw Leemans, waardoor de ambitieuze expansiemachine uit het oosten nog wat nadrukkelijker een potje komt koken in Afrika.

De Nederlandse documentairemaker Ruben Terlou reisde met die moderne, stipte, door Chinees personeel bemande trein van Mombasa naar Nairobi in het openingssalvo van ‘De wereld van de Chinezen’, zijn zevendelige reeks die de voetafdruk van de Chinezen in allerlei buitenlanden in beeld brengt. Aan de hand van kleine maar veelzeggende verhalen schetste Terlou in deze eerste aflevering een vooral ongemakkelijk stemmend beeld van China-in-Kenia. Er was bijvoorbeeld het verhaal van Richard, een Keniaan die in dienst was geweest van een Chinese brommerfabrikant, en in zijn ontslaggesprek getrakteerd werd op een ranzige, racistische woordenvloed - hij had de vuilspuiterij stiekem kunnen filmen met zijn smartphone. En ergens diep op het platteland laakte een man het als liefdadigheid geschminkte kolonialisme van de Chinezen - die zelf benadrukken bezetter noch onderdrukker te zijn. De vervreemding werd nog vergroot door het kleine, stoffige televisietoestel in het huisje van de man: hij had ingetekend op Star Times, een Chinees project dat Kenianen van gratis digitale televisie voorziet - met op die televisie CGTN, een kanaal van de Chinese publieke omroep dat in het buitenland het beeld van het land moet oppoetsen.

De uitputtende werkethiek en het eeuwige competitieve zuchten van de Chinezen contrasteerden voortdurend met de hang naar een evenwichtige work-life balance - jezusmina, gebruik ook ik nu die woekerende voetschimmel van een term? - van de Kenianen. Een verhaal dat Terlou onderweg optekende: toen een Masai-man werd geslagen door zijn Chinese baas omdat hij instructies verkeerd begrepen had - van de Keniaanse arbeiders wordt verwacht dat ze Chinees leren - leidde dat tot een gevecht in de regel waarbij de Chinees werd doodgeslagen. Treurig detail: de volkswoede was er gekomen omdat de man met de vlakke hand had geslagen - een absoluut taboe voor de Masai - in plaats van met een hamer - de geijkte manier om een conflict te beslechten.

Het pakkendste verhaal in deze kundig gemaakte, revelerende documentaire was dat van de Chinese pannenkoekenbakker. De man was op eigen initiatief naar Kenia gereisd om er zijn aan de spoorlijn werkende landgenoten van jianbing te voorzien, een Chinees pannenkoekje. De zaken liepen niet zoals verhoopt, en moedeloos kettingrokend noteerde de man zijn faillissement als Chinees burger: hij verdiende niet genoeg geld om zijn zoon een huis te schenken, en dus was hij geen goede Chinees. Dat hij een zachtaardig ei is, een man in wie liefde en tederheid luider zingen dan handelsgeest, scheen geen argument te zijn. In het casino probeerde hij het geluk alsnog aan zijn kant te krijgen. Xi, Xi, Xi wat jij niet ziet, en het is de obese druk van een opgelegde verslaving aan succes.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234