Uit de documentaire Up to G-Cup. Beeld
Uit de documentaire Up to G-Cup.Beeld

TV-TIP‘Up to G-cup’

Deze Nederlandse documentairemaker filmde intieme gesprekken in een lingeriewinkel in Irak: ‘Wat zullen mensen zeggen als ze me zo zien?’

Voor ‘Up to G-Cup’ filmde de Nederlandse filmmaker Jacqueline van Vugt in de eerste lingeriewinkel van Noord-Irak. Daar gaan bh’s over de toonbank, maar ook spannende pakjes en snoepbikini’s. ‘Dat is wonderlijk, ja.’

Remke de Lange

In de eerste lingeriewinkel in Koerdisch Irak bespreken vrouwen allerlei persoonlijke kwesties. Filmmaker Jacqueline van Vugt nam haar camera mee en legde vast hoe in de pashokjes, tussen kant en spiegels, onderwerpen als de huwelijksnacht en onmogelijke liefdes, maar ook oorlog, rouw en ambities langskomen. Van Vugt vertelt hoe dat ging.

– Een lingeriewinkel in Noord-Irak. Hoe kom je daar als documentairemaker terecht?

JACQUELINE VAN VUGT «Eigenaresse Shapol Majid, een Nederlands-Koerdische, is bevriend met een vriendin van mij. Die vertelde dat Shapol was teruggekeerd naar Koerdistan en een winkel had geopend. Met ‘Mama Don’t Like No Guitarpickers ’Round Here’ had ik een film gemaakt over een gitaarwinkel vol mannen en ik dacht: leuk om nu een winkel vol vrouwen te filmen.»

– Ondergoed lijkt me een eerste levensbehoefte voor vrouwen, toch is dit de eerste lingeriewinkel in Suleimaniya. Hoe komen Koerdische vrouwen aan een bh?

VAN VUGT «Op markten wordt ondergoed van Chinese makelij verkocht. Maar ja, daar staat een marktkoopman, en vrouwen kopen zonder te passen ondergoed dat misschien helemaal niet goed zit. Ik denk dat ze soms niet eens weten hoe het zou móéten zitten. Een geweldig idee van Shapol om een winkel te beginnen waar vrouwen goed worden geholpen.»

Uit de documentaire Up to G-Cup. Beeld
Uit de documentaire Up to G-Cup.Beeld

In de film is de winkel is een praktische én emotionele plek. Deze vrouwen leven in een land waar oorlog, aanslagen en politiek geweld bijna gewoon zijn. We zien een vrouw bij het graf van haar vader, gemarteld en gedood onder het regime van Saddam Hussein.

– Tegen dat dagelijkse decor hebben ze het over borstkanker, een pijnlijke scheiding, de eerste keer seks. Hoe vonden ze het om daar een camera bij te hebben?

VAN VUGT «Veel draait om collectieve schaamte en angst: wat zullen mensen zeggen als ze me zo zien? Het duurt even voordat vrouwen iets prijsgeven. Het is: ‘Ja, de Arabieren en Iraniërs zijn warmbloedig, die houden van seks. Nee, de Koerden niet. Heeft te maken met vrouwenbesnijdenis: mijn nichten hebben ermee te maken gehad, en een goede vriendin. En ja, zelf ben ik ook besneden.’ In grote cirkelbewegingen vertelt een vrouw eerst iets over het collectief, daarna pas over zichzelf.

»We hebben veel gehad aan een tolk die net als Shapol vanuit Nederland was teruggekeerd, maar conservatiever is gebleven. Zij begon bijvoorbeeld zelf over haar huwelijksnacht, en zo durfden vrouwen in de winkel hun verhaal te vertellen. Overigens kwamen ze er vaak een dag later weer op terug: ik wil niet dat mijn familie dit ziet. We hebben veel moeten praten om sommige fragmenten in de film te kunnen houden.»

– Tegelijkertijd zien we vrouwen met veel make-up, dikke wimpers, hakken en strakke jeans er bepaald niet ingetogen bijlopen. In de winkel gaan spannende pakjes en snoepbikini’s over de toonbank. Hoe gaat dat allemaal samen?

VAN VUGT «Dat is wonderlijk ja, en lastig om te laten zien. Op straat zie je sommige vrouwen gesluierd, anderen geprononceerd gekleed. Het heeft iets huichelachtigs: op het oog waan je je in Europa, maar dat blijkt totaal niet zo te zijn. De sociale restricties hangen samen met de mores binnen de familie. Seks voor het huwelijk is uit den boze, praten over seks is ingewikkeld, scheiden voor vrouwen heel moeilijk, en een gynaecologe die we spraken over haar campagne tegen besnijdenis wordt bedreigd. Als vrouw heb je een heel beperkte actieradius.»

– Voor de etalage, in het winkelcentrum, zien we steeds een mannelijke schoonmaker met een machine dralen. Een voyeur, die een visueel grapje wordt?

VAN VUGT «Haha, we hadden wat problemen met geluid: overal stonden airco’s te blazen. Dat gezoem hebben we een beetje ondervangen met het geluid van zijn machine. Nee, tijdens het filmen hebben wij geen hinder van mannen gezien. Bij de ingang van het centrum staan bewakers: je mag er niet roken en geen pistool meenemen. Het geeft de winkel een beetje bescherming denk ik. Alles bij elkaar hebben we twee mannen de winkel zien binnenkomen. Eén kocht iets voor zijn vrouw, de ander wilde een korset, voor zichzelf.»

– In de film steggelt eigenaresse Shapol met lokale autoriteiten over een reclamebord op de gevel: het beeld van een vrouw in lingerie wordt als aanstootgevend beschouwd. Hoe gaat het met dat bord?

VAN VUGT «Het is er nog steeds niet. Dat wordt diplomatiek afgewimpeld en uitgesteld. En dan moet het nog worden gemaakt, en wie gaat het dan ophangen? Ik denk eigenlijk niet dat het er komt. De tijd is er nog niet rijp voor.»

(Trouw)

‘Up to G-Cup’, NPO 2, dinsdag 2 november, 22.50

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234