null Beeld © VRT
Beeld © VRT

Televisie★★★★☆

‘Door zijn zelfmoord heeft mijn zoon ons leven teruggegeven’, snikte Paul in ‘Als je eens wist’ en dat was volledig te begrijpen

Tom Raes

Liever had ik geen derde seizoen gekregen van ‘Als je eens wist’, want als ik iets had overgehouden aan de eerdere twee jaargangen, naast de bevestiging van het aloude adagium dat je ‘t inderdààd van je familie moet hebben, dan wel een koppig gevoel van onbehagen dat ik maar zelden helemaal van me wist af te werpen voor het slapengaan. De eerste reeks van ‘Als je eens wist’ boorde tunnels tot diep in je wezen door het over kindermishandeling te hebben, de tweede, over partnergeweld, liet houtrot na in de stutten onder het vertrouwen dat je had in de heilkracht van het minnen, en na de eerste aflevering van dit derde seizoen over oudermishandeling zag ik me ook al genoodzaakt om mijn geloof in het heilige principe van kinderlijke onschuld te herzien. Wat blijft er dan nog over om de kille, klamme lompen van je gemoed aan te drogen te hangen?

Er vielen in deze eerste aflevering wel degelijk verhalen over agressie, die momenten waarop een briesend kind zich op de ongezondste manier denkbaar tegen het eigen ouderlijke gezag keerde, en bij elke mep op slag weer iets minder hun kind werd, maar ze kwamen slechts zijlings aan bod. Het eigenlijke geweld was in dit programma een bijproduct van wat een veel omvattender, zo mogelijk nog tragischer relaas was, en kwam ook als dusdanig aan bod: een keuze waaruit je eens te meer kon opmaken dat ‘Als je eens wist’ ondanks de intrieste thematiek nooit het verschil tussen smartelijk en smeuïg uit het oog verloor. Die fijnzinnigheid zal wel mee aan de basis liggen van het feit dat het op Canvas gehuisvest is, maar in het juiste licht gezien kun je zoiets ook als een onderscheiding zien.

Mieke, die in dit programma nooit écht voor het voetlicht trad, en zodoende tot ons kwam als een onscherp silhouet in het schrille tegenlicht van een raam, had haar huilbaby zien opgroeien tot een koppige peuter, die zich daarop ontpopte tot een meer dan balsturige kleuter, en uiteindelijk tot wat ze nu een echt ettertje noemde. Ze sprak van hysterische buien die haar zoontje in de greep kregen en hielden, waardoor zijn ouders telkens weer onwillekeurig bevangen werden door een verzengende wanhoop. Eén keer had Mieke volkomen radeloos haar alweer uitzinnige zoontje onder een koude douche gezet: het werkte, maar na die ene keer nooit meer opnieuw.

Vooral die keer dat Mieke haar hoop richtte tot een therapeute gespecialiseerd in agressiebeheersing heugde haar nog: ze moest haar zoon nog voor het einde van de sessie alweer gaan ophalen. ‘Die vrouw liep weg’, herinnerde ze zich. Welke behandeling rest je kind nog als de therapeute al op de vlucht slaat? Een diagnose van autisme volgde, maar een verklaring is daarom nog geen soelaas, en de laatste jaren was Miekes thuissituatie meer op een bevroren conflict gaan lijken. Haar zoon hield zich tegenwoordig schuil op zijn kamer, gevangen tussen vier muren en enkele schermen, met vrienden noch vooruitzichten. Hij leek bij leven al de vergetelheid ingevlucht. ‘Het is niet mijn bedoeling om hem te vergeten’, zei zijn moeder, een silhouet van een ouder. ‘Maar ik zou het perfect kunnen.’

Lees ook

In het laatste deel van ‘Ozark’ worden personages en plotlijnen gemakshalve vergeten of onder het tapijt geschoven ★★★½☆

Onze Man keek naar het media-event van het jaar: ‘De volgende keer toch maar Will Smith charteren, MIA’s’ ★★☆☆☆

Paul had na zijn scheiding zijn zoon dan weer ten prooi zien vallen aan een waaier aan psychoses. Voor hij als puber waanideeën begon te koesteren als kon hij de zwaartekracht opheffen en op commando onzichtbaar worden, was die jongen een zachtaardige kleuter geweest. Niets deed zijn vader in die eerste jaren dan ook vermoeden dat hij ooit met zijn bloedeigen zoon al straatvechtend over het trottoir zou rollen in een poging hem een politiebureau binnen te krijgen. Eén keer was het gelukt, maar toen was de jongen te elfder ure toch nog het raam van de wachtkamer uitgesprongen.

Omzwervingen langs de psychiatrie volgden, tot zoonlief op een dag vanuit het raam van de ouderlijke woonst met een gevonden wapen op passanten begon te schieten. Tijdens het daaropvolgende verblijf in de gevangenis werd elke behandeling stopgezet. Verteerd door psychoses eindigde het leven van Pauls zoon onder de treinverbinding Antwerpen-Lier. ‘Door zijn zelfmoord heeft hij ons leven teruggegeven’, keek Paul vele jaren later terug op de vreemde die ooit kortstondig zijn zoon was geweest. Na die conclusie brak hij. Het was een in vele opzichten onbehoorlijke uitspraak, maar ik kon mezelf er niet toe brengen ze te veroordelen.

Na afloop had ik de indruk twee mensen gezien te hebben die, ondanks hun nageslacht, toch ergens ongewenst kinderloos waren gebleven. Het onbehagen dat ik daarbij voelde, nam ik mee naar bed.

Ook op Humo

Een persoonlijkheidsstoornis, een drol in bed en een kind met Elon Musk: hoe Amber Heard de perceptie tegen zich kreeg

Topdokters Steven en Tom Claes: ‘Als padelspelers een vierde man zoeken, is dat dikwijls een onervaren speler, en eindigt dan bij ons’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234