null Beeld © VRT
Beeld © VRT

Televisie★★★★☆

Duitse vlaggen, Mein Kampf lezen op school: ‘Bariloche’ legde haarfijn het Arische hazenpad van Vlamingen naar Argentinië bloot

‘Toch een Vlaamse ski-ster in Grenoble’. De fijne luiden van het Antwerpse tijdschrift De Schakel waren opgetogen, destijds in 1968. Voor Argentinië nam immers ene Reni Viaene deel aan de skicompetitie op de tiende Olympische Winterspelen in de Franse Alpenstad – haar naam verraadt dat ze niet van Spaanschen Bloede is. Maar in België, daar was zij, net als haar ouders, niet meer welkom.

Bart Van Der Straeten

Of zo ziet de intussen 72-jarige Reni het nu toch, vertelt ze aan Eric Goens in de eerste aflevering van zijn bijzonder leerzame nieuwe programma ‘Bariloche’. De Gentenaar Michel Viaene, haar vader, die in 2002 overleed, meldde zich op zijn 21ste uit vrije wil bij aan de Waffen-SS. Met de Divisie Langemarck vocht hij in Stalingrad tegen de communisten, in een oud fragment uit Panorama (1993) noemde hij dat ‘zijn plicht’. Zijn vrouw, Yvonne Bijnens, volgde tegen de wil van haar ouders een verpleegstersopleiding in Hasselt en meldde zich daarna aan bij het Duitse Rode Kruis (DRK). Haar beweegreden? ‘Idealisme’, als je een van haar brieven mag geloven. Wat dochter Reni overigens graag doet. Na de oorlog meldt Yvonne zich vrijwillig bij het gerecht. Ze krijgt twee jaar cel en doet die uit in Vorst en Luik. Vooral in de eerste gevangenis waren de omstandigheden verschrikkelijk, schrijft ze– dochter Reni, die diep in Zuid-Amerika nog altijd Gents servies in haar kast heeft staan, vindt die celstraf nog steeds onterecht: ‘Mensen helpen, wat is daar mis mee? Ze heeft niets fouts gedaan!’.

Yvonnes echtgenoot was niet zo moedig. Terug in België dook Michel onder, en omdat hij niet in handen van het gerecht wilde vallen, koos hij het Arische hazenpad. Het met dank aan een begripvolle dominicaan nog snel gehuwde paar vluchtte naar Zuid-Amerika, in het spoor van honderden andere Europese collaborateurs. Na een mislukt avontuur in de Paraguayaanse hoofdstad Asunción, waar vrolijke Vlaamse nazi-vrienden een transatlantisch houthandeltje trachtten op te zetten, vonden ze uiteindelijk rust in San Carlos de Bariloche. Een behoorlijk paradijslijk oord met groen en een groot bergmeer, aan de oostelijke voet van het Andesgebergte. Het ‘Beieren van Argentinië’ dankt zijn bijnaam aan de gelijkenis met het gemoedelijke Alpenlandschap, maar nog meer aan de grote Duitse aanwezigheid, die overigens al van voor de oorlog blijkt te dateren: overal Duitse vlaggen, Mein Kampf lezen op school, ja, hier was het leven toen al waarlijk goed.

Met de hulp van de gulle dictator Juan Perón, die de doorgaans hoogopgeleide Europese immigranten met veel plezier een Argentijns paspoort gaf, stroomden de nationaalsocialistisch gezinden na de oorlog toe. Die konden hem ook nog eens helpen om de communisten uit Zuid-Amerika te houden: als dat geen win-win was! Neem Otto Meiling, die baas werd van de plaatselijke skiclub, de Club Andino Bariloche. Die vlag dekt de lading maar gedeeltelijk: ze kwam ook handig van pas om nazi-sympathisanten met elkaar in contact te brengen. Toch kraaide er geen Argentijnse haan naar dat ze hun clubhuis ‘Berghof’ noemden, net als Hitlers buitenverblijf in het Beieren waar ook de huidige burgemeester van Antwerpen zo verzot op is.

In ‘Bariloche’ maakt Goens fraai gebruik van Reni Viaene om de emigratie van Europese nazi-sympathisanten naar Zuid-Amerika vanuit zoveel mogelijk hoeken te belichten. Dankzij deskundige en zeer begrijpelijke duiding van Vlaamse historici (Koen Aerts, Bruno de Wever) en Argentijnse kenners (de schrijver Abel Basti, de journalist Uki Goñi) krijg je de nodige context waarmee je Reni’s uitspraken en opvattingen in perspectief kunt zetten. Zoals deze. ‘God is bueno!’, roept Reni uit, wanneer ze vanaf het terras van haar landhuis het blauwe meer overschouwt, zon op de snoet, haren in de wind. Of ze zich nooit heeft afgevraagd of haar vader mensen vermoord heeft, vraagt Goens. Waarom zou ze? ‘Mijn vader is tot het einde van zijn leven blijven hopen dat de koning hem vergiffenis zou komen vragen.’

Dankzij Humo steekt er geen andere onzin in je broekzak. Download nu de app van Humo en ontdek de interessantste verhalen, grappigste cartoons en scherpste meningen. Klik hier.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234