null Beeld Chiabella James
Beeld Chiabella James

film★★★★½

‘Dune’ is een overrompelend spektakel dat het gelijknamige boek alle eer aandoet

Het glorieuze besef dat we naar een hoogstaande verfilming van Frank Herberts ‘Dune’ zaten te kijken, begon pas écht tot in de diepste puntjes van onze extatische vezels door te dringen toen zich op het reusachtige scherm in de Brusselse Kinepolis – in kristalheldere laserprojectie en in overdonderende Dolby Atmos-sound – een scène ontvouwde die zich afspeelt op Salusa Secundus, de thuisplaneet van de gevreesde Sardaukar, de nietsontziende, zich onverslaanbaar wanende fanaatsoldaten van keizer Shaddam IV.

Wat we in die scène te zien krijgen, is een zee van duizenden geknielde Sardaukar die in een sinister religieus ritueel worden gezegend met donkerrood bloed dat, zo onthult een wel héél luguber shot, via een soort gootsysteem rechtstreeks wordt afgetapt van een rij naakte lichamen op een stenen altaar. Het punt is: ofschoon die zegening voor zover we ons herinneren niet voorkomt in het boek, past die scène, die het publiek in 30 seconden duidelijk moet maken dat die Sardaukar allesbehalve doetjes zijn, naadloos in de grimmige atmosfeer van Herberts beroemde heelalsage.

Op dát eigenste moment raakten wij er definitief van overtuigd dat regisseur Denis Villeneuve – in tegenstelling tot David Lynch – het universum van Duin tot in de verste uithoeken en tot in de kleinste finesses op zijn duimpje kent, dat hij er een band mee heeft en dat hij ervan houdt, en dat hij zijn stof zelfs zó goed beheerst dat hij zelfs scènes kan verzinnen en toevoegen zonder dat die onnatuurlijk aanvoelen.

Dune Beeld Chiabella James
DuneBeeld Chiabella James

Nu is het nooit een goed idee om een verfilming te vergelijken met de oorspronkelijke roman – cinema en literatuur zijn nu eenmaal twee totaal verschillende beestjes – maar in het geval van ‘Dune’ kúnnen we bijna niet anders: het boek, dat ons even dierbaar is als Tolkiens ‘Lord of the Rings’ en de onvolprezen ‘Duivelsprinsen’-saga van Jack Vance, zit al sinds onze tienertijd in onze bloedsomloop, in onze ademhaling en in ons hart. En dus doet het ons als fan pijn dat talrijke schitterende dialoogscènes en legendarische personages de verfilming niet hebben gehaald – Feyd-Rautha werd nondedoeme zelfs helemaal uit het verhaal geschrapt! Maar goed, het boek telt bijna zeshonderd bladzijden: wie zo’n turf omvormt tot een filmscenario, ziet zich verplicht om pijnlijke keuzes te maken, om honderden details overboord te gooien en om tientallen scènes te schrappen. Die ruitvormige tatoeëring op het voorhoofd van Dr. Yueh, de lijfarts en vertrouweling van de familie Atreides? Wie het boek niet heeft gelezen, kan niet weten dat die tattoo symbool staat voor Keizerlijke conditionering, waardoor mag worden verondersteld dat de goede dokter niet in staat is tot leugens of verraad.

Maar de taferelen die we absoluut wilden zien, zitten tot onze opluchting wél allemaal in de film: de proef met de Gom Jabbar, de razend spannende scène waarin de gedoemde Hertog Leto Atreides (Oscar Isaac) in de snikhete woestijn op Duin de bemanningsleden van een door een zandworm bedreigde Oogster redt, de al even bloedstollende scène waarin de geknevelde Paul Atreides aan boord van een boven de woestijn zoevende thopter de Stem probeert te gebruiken, de slag om Arrakeen. Timothée Chalamet – fysiek scherp maar niet overdreven atletisch, piekerig maar niet zweverig – is overigens perfect gecast als de door dromen en visioenen geteisterde kroonprins die op de planeet Duin zijn duistere lotsbestemming onder ogen ziet. En ofschoon we ons stilletjes afvragen of ‘Dune’ dan toch niet té verwarrend zal zijn voor diegenen onder u die niet vertrouwd zijn met het boek, mag u er zeker van zijn dat Villeneuve er ook op visueel vlak een overrompelend spektakel van heeft gemaakt. De reusachtige ruimtefregatten en hooglinieschepen die als majestueuze zwevende monumenten boven het oppervlak van Duin hangen terwijl de soundscapes van Hans Zimmer de trommelvliezen doen trillen: voor dit soort indrukwekkende beelden gaan wij naar de bioscoop, zelfs met een mondkapje op.

Dune Beeld Chiabella James
DuneBeeld Chiabella James

Ja, we weten het: er wordt hier en daar getoeterd dat de humorloze Villeneuve een trage, vreugdeloze film heeft gemaakt waarin bitter weinig fun en nog minder comic relief valt te beleven. Hallo! Duh! De loodzware mythologie van ‘Dune’ leent zich nu eenmaal niet tot een lichtvoetige blockbuster vol flitsende X-Wing-Fighters of schattige baby-Yoda’s. ‘Dune’ is een epos dat zich afspeelt in een tijd – we schrijven het jaar 10191 – van bitter verraad, bloederige plunderingen en gruwelijk sterven; in een toekomst waar duistere complotten worden gesmeed waar zelfs de wrede Lannisters uit ‘Game of Thrones’ een bloederig puntje aan kunnen zuigen. Nee, de enige kritiek die we kunnen bedenken, is dat we het bijzonder jammer vinden dat Villeneuve slechts de helft van het boek heeft verfilmd en dat hij zijn film, voluit ‘Dune Part 1’ geheten, laat eindigen op een eerder middelmatige cliffhanger.

Nog dit: tot op het einde der tijden zullen er wel zielen zijn die gaan blijven verlangen naar de versie van de eigenzinnige Chileense cineast Alejandro Jodorowsky, maar zelf zijn we ergens opgelucht dat diens project nooit van de grond is gekomen. Orson Welles als baron Harkonnen? Salvador Dalí als keizer Shaddam IV? Mick Jagger als Feyd-Rautha? Nee, sorry: het oeuvre van Frank Herbert verdient een ernstige adaptatie, geen uitzinnige camp-behandeling. Villeneuve heeft ons de machtige verfilming geschonken waar we op hoopten. Merci, Denis.

Vanaf 15 september in de bioscoop.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234