null Beeld VRT
Beeld VRT

Televisie★★★★☆

‘Dying to Live’ is een documentaire die stervelingen als wij en u gezien moeten hebben

Haha, het lot. Kom je niet ter wereld als straatkind in Brazilië, conciërge van een gribus ter hoogte van Manilla, of als jongste van zes in Marioepol, dan loop je heel misschien nog kans om in het rijke, al bij al welstellende westen nog iets als dokter te worden. Zolang je maar niet denkt dat je dan vrijgesteld bent van de ironie des levens, want de grote kosmische mop is nu eenmaal nooit uitverteld. De Nederlandse Mirjam Willemsen, die als arts terminale kankerpatiënten begeleidt naar hùn clou, werd enkele jaren geleden zelf getroffen door longkanker. Intussen is die uitgezaaid, weet ze, en is genezing geen reële uitkomst meer.

Tom Raes

Door die wrange lotsbeschikking, de dokter werd patiënt, had ze tussen hangen en wurgen gemerkt dat artsen die opgeleid zijn om te helen, zich maar zelden nog een houding weten aan te meten eens herstel niet meer mogelijk is bij hun cliënteel. Sindsdien zet Willemsen zich in voor de aanvaarding van de dood, in de eerste plaats in medische kringen, en is ze pleitbezorger geworden voor het heil van stervensbegeleiding. Ik neem aan dat de documentaire ‘Dying to Live’, waarin Willemsen op de voet gevolgd werd tijdens haar werkzaamheden, daar ook een hand in moest hebben.

‘Dying to Live’, het hoort gezegd, was geen makkelijke zit. De toon was hoofdzakelijk droog. De feiten waren wat ze waren, en eventuele poëzie vervat in de beelden moest zichzelf maar baren, zonder een doortastende monteur die als verloskundige optrad. De vertelstem van Willemsen was sec, als een doktersvoorschrift, bijwijlen zelfs wat houterig. De titel vond ik ook al te doordacht om heelhuids te deugen, en de ondertitel - ‘Making the end of life part of life’ - solliciteerde dan weer naar de betrekking van hoofding boven een powerpointpresentatie voor een symposium van begrafenisondernemers. Dat gezegd zijnde: niet geraakt worden door deze documentaire, bleek gaandeweg onbegonnen werk.

In het zog van Willemsen maakten we kennis met haar patiëntenbestand, een keur aan mensen die allemaal een spoedig verscheiden in het verschiet hadden. Bij enkelen van hen was ook longkanker vastgesteld, wat, of ze dat nu wou of niet, vanzelfsprekend ook een brug sloeg naar hun behandelende arts. ‘We zeggen weleens tegen mensen: ‘Onze dokter heeft het ook’’, zei de vrouw van zo’n gestaag stervende man. Het klonk onbedoeld als een waarmerk, alsof je naar een nieuwe auto gebaart: ‘Mijn garagist rijdt er zelf ook mee’. Het spreekt voor zich dat de dood zich tijdens Willemsens werkuren veel vaker voordeed als een nabije buur dan als verre vriend. De dag na haar eigen fatale diagnose, had ze alweer de euthanasie begeleid van een lotgenoot. Het had er ingehakt, vertelde ze. Maar huilen had ze buiten gehoorsafstand van de familie gedaan.

null Beeld vrt
Beeld vrt

Eén man die Willemsen in deze documentaire naar de uitgang begeleidde, hadden we even tevoren nog in gesprek gezien met haar. Van levenskwaliteit was al even geen sprake meer, meldde hij toen, zijn bestaan nog verder uitspinnen voegde niets meer toe. ‘Ben je niet bang?’, vroeg Willemsen. Zij was dat soms wel, namelijk. Alleen het exacte moment bepalen, leek hem zwaar te vallen. ‘Zeg nu toch gewoon een dag’, smeekte zijn vrouw uiteindelijk. Ik hoorde er niets van ongeduld in. Mededogen des te meer. Het werd donderdag. ‘Of vrijdag.’

Wij, het onbevoegde publiek, mochten het moment van afscheid ook meemaken. Vanuit statisch oogpunt zagen we de man van eerder nu in bed, naar een pijnloos evenwicht zoekend. ‘Het overvalt me toch’, zei hij toen de dokter binnenkwam, maar twijfelen deed hij niet: de pijn had alle opties opgeheven. Met zijn vrouw aan zijn bedrand, in een innige omhelzing, werd een slaapmiddel toegediend. Uit een radio in de achtergrond zong Andrea Bocelli ‘Con te partirò’. Nog een spuit. ‘Hij is overleden nu’, meldde Willemsen. Een indrukwekkend moment zonder meer, want bovenal diep menselijk.

Ik zal niet beweren dat ik me geamuseerd heb tijdens ‘Dying to Live’, maar ik vrees niettemin dat het om een documentaire gaat die stervelingen als ik en u gezien moeten hebben. Liefst nog voor donderdag aanbreekt. Of vrijdag.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234