Een zomer als geen andere Beeld VRT

televisie★★½☆☆

Er zat weinig lijn in ‘Een zomer als geen andere’ op Canvas

Voor Bryan Adams is het die van 1969, voor Rudi Vranckx die van 2020: de zomer waarin niets meer was zoals voorheen. De door oorlogen, aanslagen en allerlei gewelddadige conflicten getekende reporter trekt in ‘Een zomer als geen andere’ met de camper door Europa, om na te gaan hoe ons leven er na corona uit zal zien. De eerste aflevering leek een beetje op een spurt van Peter Sagan tijdens de Tour of op de vele adviezen over bubbels en kleurencodes waarmee we de afgelopen maanden om de oren zijn geslagen: er zat weinig lijn in.

De reis van Vranckx en zijn ploeg - samen een bubbel van vijf - begon in het Luxemburgse dorpje Schengen en dat was niet toevallig. In de zomer van 1985 ondertekenden de regeringsleiders van Duitsland, Frankrijk en de Benelux er het gelijknamige verdrag dat de grenzen tussen hun landen wegveegde: dat door corona de mensen ook daar afgelopen lente niet meer vrij mochten rondreizen, had dus een symbolische waarde. Voor de inwoners was het alvast aanpassen geweest: één Schengenaar vergeleek de invoering van grenscontroles, met enige zin voor overdrijving, zelfs met de tijd van de Berlijnse muur en de DDR. Maar ook Ivan Krastev, Ilja Leonard Pfeijffer en Romano Prodi, de drie experts die in ‘Een zomer als geen andere’ tussendoor als een Grieks koor hun zegje mogen doen, hadden weinig begrip voor het sluiten van de grenzen. We hebben niet minder maar méér Europa nodig in de strijd tegen Covid-19, klonk het unisono, want zoals Prodi het verwoordde met een heftigheid die je niet meteen verwachtte van de altijd wat kleurloze ex-president van de Europese Commissie: ‘Otherwise we will be squeezed like a nut!’

Op de tonen van ‘Ein bisschen Frieden’, het lied waarmee Nicole in 1982 voor Duitsland het Eurovisiesongfestival won, trokken Vranckx en co. weg uit Schengen en begonnen aan een roadtrip die samengesteld leek door lukraak wat pijltjes richting een kaart te gooien. Van een champagneboer in Frankrijk, waar we te horen kregen dat de teruggelopen vraag naar het godenvocht voor een economische catastrofe zou zorgen, ging het naar de slagvelden van Meuse-Argonne, waar historicus Pieter Serrien vertelde dat veel soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog niet door kogels waren gestorven maar aan de gevolgen van de Spaanse griep, de oudere broer van Covid-19. De parallellen tussen nu en toen waren legio: de foto’s van doodgravers op kerkhoven vol kisten deden denken aan de recente beelden uit New York of Bergamo, de griep had indertijd een extra impuls gekregen toen politici tegen het advies van de vroeg-20ste-eeuwse Marc Van Ransten in hadden beslist om het einde van de oorlog uitgebreid te vieren en ook het debat rond mondmaskers bleek al ruim honderd jaar oud - niet verwonderlijk dat het zo vermoeiend is.

Na een ommetje langs Freiburg, de groene stad van de toekomst, voor een nietszeggend gesprekje met enkele studenten over de strijd tegen de klimaatopwarming, hield Vranckx halt bij Bodo Schiffmann, een Duitse arts die op YouTube van leer trekt tegen de coronamaatregelen en ondertussen een eigen politieke partij heeft opgericht. Schiffmann noemt Covid-19 onomwonden ‘een grap’, vindt dat mensen altijd vrij moeten kunnen kiezen of ze anderen een hand geven of niet en is ervan overtuigd dat financieel gewin de enige drijfveer is achter de zoektocht naar een vaccin. Ik vroeg me vooral af,  naast hoe iemand met de voornaam ‘Bodo’ ooit serieus kan worden genomen, waarom de man aan bod kwam in ‘Een zomer als geen andere’, zeker aangezien hij nauwelijks weerwerk kreeg. Je kunt het ver schoppen als je blind blijft voor de gevolgen van de pandemie, dat bewijst Donald Trump haast dagelijks, maar een programma op Canvas blijft toch beter weg van dat soort figuren: voor je het weet, mag ook Jeff Hoeyberghs zijn zegje doen.

Helaas was de kelk van het extreme gedachtegoed dan nog niet leeg, want van het dokterskabinet van Schiffmann ging het richting een winkel genaamd De Gouden Leeuw, uitgebaat door een jongeman die trots een mondmasker droeg met de tekst ‘The White Race’ op. Hij verkoopt ook neonazistische spullen, wist Vranckx te melden, een onthulling waar mijn mondmasker nu niet meteen van af zakte. Toen hij het probleem corona  linkte aan de vele migranten in zijn land, viel ik evenmin uit mijn stoel, en vond ik het opnieuw vreemd dat Duitsland, dat volgens alle statistieken goed is omgegaan met de pandemie en waar ‘Mutti’ Merkel populairder is dan ooit, vertegenwoordigd werd door deze kerel. Igor Krastev wees er tussendoor wel op dat de Spaanse griep mee aan de basis zou hebben gelegen van de opkomst van het nazisme en dat corona en populisme dus ook hand in hand, of elleboog aan elleboog, kunnen gaan. Maar noch de uitbater van de Gouden Leeuw, noch de kelner die in het aanpalende restaurant trots ‘Il Duce’-burgers serveert, lijken Covid-19 nodig te hebben gehad om hun voorliefde voor bruine hemden en het geluid van stampende laarzen te ontdekken.

Nadat hij even was gepasseerd in Zwickau, waar Volkswagen aan de lopende band elektrische auto’s produceert, sloot Vranckx de aflevering af in het concentratiekamp van Dachau. Daar was, vanwege de lockdown, de viering van de 75e verjaardag van de bevrijding niet kunnen doorgaan, en dat volstond blijkbaar als link om een tussenstop te rechtvaardigen. Na een korte rondleiding hing Vranckx even aan de Zoom met René Vanhuffel, die de gruwelijkheden van Dachau had overleefd, en daarna wandelde hij met de gids richting een herdenkingsplaat voor de slachtoffers. ‘Niet vergeten’, zo staat daar’, zei Vranckx. ‘Hoe belangrijk is dat?’ Heel belangrijk, zo bleek, en daar valt natuurlijk niet over te discussiëren, behalve dan wat precies het verband is met de toekomst van Europa na corona. Ik heb na de eerste aflevering van ‘Een zomer als geen andere’ niet het gevoel dat ik verderop in het drieluik het antwoord nog zal krijgen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234