Factcheckers Beeld VRT
FactcheckersBeeld VRT

televisie★★½☆☆

‘Factcheckers’ deed een goede poging je een splinternieuw soort paranoia aan te praten

Hoe onwillig ook, ik ben gedoemd om totterdood een verstokt consument te zijn. Het toeval wil echter ook dat, zelfs op dagen dat ik berust in die lotsbestemming, ik me desondanks toch zelden bediend voel door het consumentenadvies dat de hoofdmoot uitmaakt van ‘Factcheckers’, dat als doelpubliek volgens mij nog altijd eerder de verbruiker beoogt dan de gebeurlijke waarheidszoeker. De aflevering van dinsdag diende zich echter veelbelovend aan, want daarin zou uitgeplozen worden of je met een bankkaart die betalingen vanop afstand toestaat ook contactloos bestolen kunt worden. Warempel, ik héb zo’n bankkaart. U kunt zich mijn nervositeit wel voorstellen.

Tom Raes

Maar eerst moesten we stilstaan bij de dreiging die zogeheten deepfake-vervalsingen betekenen voor ons aller integriteit. In zulke filmpjes kun je, mocht je met een computer uit de voeten kunnen, om het even wie zomaar doen opdraven in een voor hen zonevreemde omgeving, teneinde hen tot eender welke actie te laten overgaan. Ook daar kunt u zich geheid iets bij voorstellen. Thomas Vanderveken daagde daarop Jan Van Looveren uit om zo’n zelfgemaakt filmpje te maken waarin de ánder figureerde, zij het volledig artificieel. Gelukkig bleek zo’n deepfake-filmpje vervaardigen vooralsnog geen eitje. Zo bestond de eerste stap uit een medeplichtige zoeken die liefst al sterk op het te imiteren slachtoffer leek. Een stemmenimitator bleek ook al nodig. Dat we de wervingsprocedure van beide omstandig meekregen, kwam de trefzekerheid van dit item niet ten goede.

Uiteindelijk slaagde Vanderveken erin om een artificiële Van Looveren een oproep voor een fictief reisprogramma te laten verspreiden, terwijl die tweede bewerkstelligd had dat een oneigenlijke Vanderveken zijn intrede in de politiek zou meedelen. Dat Vanderveken en Van Looveren die beider filmpjes daarna wereldkundig maakten middels hun officiële kanalen op sociale media, tastte volgens mij echter onherroepelijk de deugdelijkheid van dit experiment aan. Bestaat de dreiging van deepfake-filmpjes er niet net uit dat je evenbeeld zónder je medewerking plots opdraaft in exotisch beeldmateriaal? ‘Van journalisten zou je mogen verwachten dat ze hun bronnen checken’, vermaande Vanderveken het nieuwsmedium dat zijn filmpje op hun website had vermeld zonder wederhoor. Ja hoor, maar de vraag waarom je geen geloof zou hechten aan een persoonlijke mededeling via officiële weg mocht dan voor mijn part ook.

Na een bij voorbaat kansloze reportage over schattenjagen met een metaaldetector kwamen we alsnog bij de gevaren van contactloos betalen. Britt Van Marsenille had op het internet moeiteloos een apparaat opgesnord waarmee ze contactloze transacties kon voltrekken, en met dat ding ging ze aanschurken tegen voorbijgangers op straat die ondertussen afgeleid werden door Vanderveken. Nu en dan lukte het om zo’n passant contactloos voor 20 euro te rollen, maar om de stelling ‘Geld stelen via contactloos betalen is gemakkelijk’ dan klakkeloos te onthalen als waar, daarvoor leek de gehanteerde procedure me toch te heikel, laat staan dat het me uitvoerbaar leek zonder de vergoelijkende aanwezigheid van een cameraploeg. De bank die Van Marsenille aansprak, was evenmin bekend met zulke fraude. Het ontmoedigde ‘Factcheckers’ ook niet in hun poging je toch een splinternieuw soort paranoia aan te praten.

Hoe noem je zoiets, als ook factcheckers al mee bijdragen aan de onduidelijkheid?

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234