Freek de Jonge: De Loterij - SHOW - (Nederland - 2021) - Caption: Freek de Jonge Beeld VPRO
Freek de Jonge: De Loterij - SHOW - (Nederland - 2021) - Caption: Freek de JongeBeeld VPRO

tv-tip

Freek de Jonge: ‘Ik voel vooral nog altijd die simpele opwinding van dat jongetje dat plots aandacht krijgt’

Nederland trekt woensdag naar de stembus en voor de zesde keer heeft cabaretier Freek de Jonge daar een verkiezingsconference voor geschreven. De voorstelling, ‘De Loterij’, droeg hij slechts eenmaal uit zijn hoofd voor: bij de televisieopname. Zijn try-outs waren thuis, voor collega’s en bewonderaars. “Sommigen zaten hier met tranen in de ogen.’’

In zijn werkkamer lurkt Freek de Jonge (76) uit een blikje IPA-bier. Straks trekt hij nog een flesje gewone pils open. “Dan zit ik wel aan mijn tax, hoor.’’ De werkdag zit er bijna op. Hij heeft de hele dag naar zichzelf gekeken, in de montage van zijn verkiezingsconference De Loterij, vanavond te zien bij de VPRO.

Bij gebrek aan geopende theaters gaf De Jonge in deze ruimte achter zijn woning in Muiderberg - “Toen we het huis kochten was dit nog een duiventil’’ - een stuk of veertig try-outs , precies binnen de corona-voorschriften. Want per try-out ontving hij één gast. Dat waren collega’s als Erik van Muiswinkel en Diederik Ebbinge, en – nadat hij hun aanwezigheid op sociale media had laten zien – ook fans die al decennia bij hem in de zaal zitten. “Ik kreeg briefjes van hen met ‘ik wil komen kijken’. Sommigen zaten hier met tranen in de ogen. Het einde van de voorstelling is zeer ontroerend.’’

De Jonge las de teksten voor vanaf zijn laptop. “Misschien voelde ik me toch gegeneerd om echt op te treden, hier in de werkkamer. Maar daardoor bleef ik schaven aan de teksten. Ik heb de voorstelling pas uit mijn hoofd gespeeld toen hij werd gefilmd. Deels hier in de werkkamer, deels in de schouwburg van Haarlem. En dat zijn we nu aan het monteren.’’

Voor zijn bureau staat een houten bankje met vier kussens. Het bankje komt uit Indonesië; het is een presentje van de Nederlandse gemeenschap daar, waarvoor De Jonge eens optrad. Op dit bankje zaten zijn collega’s en bewonderaars de afgelopen maanden tijdens de geïmproviseerde try-outs van De Loterij, De Jonges zesde verkiezingsconference.

Hoe is dat, optreden voor collega’s?
DE JONGE «Met een zekere bewondering komen ze hier binnen. Ik probeer de verhoudingen dan zo snel mogelijk gelijk te schakelen. Kijk, ze geven me na afloop geen rapportcijfer, maar dat doet een volle zaal normaal gesproken ook niet. Ik voel hun feedback wel. Ik heb alle gesprekken die ik na het voorlezen met mijn gasten voerde, ook opgenomen en teruggeluisterd. Daar kon ik wel wat mee. Maar mijn twijfels zijn niet weg; komt het in beeld wel goed over, straks op tv?

»In de voorstelling stel ik vast dat we allemaal alleen maar met corona bezig zijn, terwijl de echt grote bedreiging, de klimaatcrisis, op ons af dendert zonder dat je er veel politici over hoort. Ik heb het in de voorstelling ook te weinig over milieu en klimaat. Ik ben een entertainer, de mensen zappen weg als het erover gaat. Maar ik vind het een uitermate zorgelijke tijd; niet zozeer voor mezelf - ik heb de mooiste tijd van mijn leven wel gehad -, maar wel voor mijn kinderen en kleinkinderen.

»Ik moet nu even enorm oppassen met mijn ethiek en moraal, maar we zijn momenteel met 7 miljard mensen. Dat is wat aan de ruime kant. Als op dat gebied wat bezuinigd wordt, om het maar chique te zeggen, zou dat helemaal niet zo erg zijn. Het is veel ernstiger dat er dagelijks weet ik veel hoeveel hectares bos worden omgekapt, dan dat er wereldwijd 10.000 mensen per dag sterven aan corona. Maar dat is een lastig punt, want zeker bij dit virus hebben we de mens heilig verklaard, en dan met name de kwetsbare mens. Alleen qua corona hè, want daar mogen mensen niet aan overlijden. Dat er duizenden doden per jaar vallen door roken, dat is allemaal geen probleem.»

Deze week stuurde De Jonge een appje naar collega Peter Pannekoek, toen bekend werd dat die eind dit jaar debuteert met de Oudejaarsconference bij de NPO. “Ik heb wel een band met hem, zijn vader (Jop Pannekoek, red.) was lang mijn regisseur. Ik denk dat Peter er wel aan toe is. Maar ik denk ook dat ik hem nog even bel om er nog eens over te praten. Dat vindt hij wel leuk, volgens mij.’’

“Heb je trouwens gezien dat mijn verkiezingsconference op NPO2 geprogrammeerd staat, zogezegd voor de meer intellectuele kijkers? Dat is toch belachelijk en verbijsterend? Ik heb toch ook de massa aan mij gebonden? Wat is er nu op zaterdagavond op NPO1? Sport. Matthijs natuurlijk. Maar Wie is de Mol? is klaar toch? Dan was het toch perfect geweest om een week na de finale van De Mol op dat tijdslot te zitten? Ik voel me niet miskend, maar het is wel raar.’’

Net zo gek vond De Jonge het dat bij ‘zijn’ VPRO Arjen Lubach speciale verkiezingsuitzendingen mocht maken.

Omdat het gras zo voor uw voeten werd weggemaaid?

DE JONGE «Dat kun je wel stellen, ik speel op kunstgras.»

Laat u bij de VPRO weten dat u daarvan baalt?

DE JONGE «Ik ben op een leeftijd gekomen waarop ik alles kan verwachten, en denk van ‘doe maar’. Bovendien, ik heb zo ontzettend veel plezier van dit vak gehad; van mijn manier van optreden, er altijd totaal in opgegaan. Maar het is onmiskenbaar dat ik het einde in zicht heb en dat ik verstandig moet zijn. Ik ben nu met een boek bezig over mijn vader. Het is een deel van een autobiografische serie, zeven delen heb ik in mijn hoofd. Deel twee is al verschenen, over Zaandam.»

En als boek zeven af is? Is dan het theater ook klaar?

DE JONGE «Ik denk dat ik voor die tijd ook al klaar ben in het theater, al heb ik daar nu totaal geen vastomlijnd beeld bij. Het blijft altijd trekken, ook een zaaltje met honderd man. Dat is voor eeuwig. Ook als ik 106 ben, de mensen nog steeds bereid zijn naar me te luisteren en ik mijn verstand nog heb - al is dat zelfs niet eens een vereiste -, dan ga ik daar staan.»

Aan de ene kant zegt u ‘voor boek zeven is het theater klaar’ en drie zinnen later staat u als 106-jarige nog op de planken. Hoe moeten we dat nu zien?

DE JONGE «Dat ik nog altijd sta te popelen om aandacht. Maar ik voel vooral nog altijd die simpele opwinding van dat jongetje dat plots aandacht krijgt, dat iets verzonnen heeft wat er niet was, en de nieuwsgierigheid naar wat er nog meer niet is. Die blijft. Ik wil nog steeds iets nieuws verzinnen en daarmee naar de mensen toe.»

Slokje bier. Dan begint hij te vertellen over zijn in 2014 overleden kleindochter Maggie. Ze was 7 toen ze stierf tijdens een operatie aan een aangeboren hartafwijking. “Ooit zat ik hier in de keuken met haar. Ze was een maand of negen en had haar vingertje in een buisje van pilletjes gekregen. Ze trok haar vinger eruit, hoorde plop en keek direct naar mij. Omdat ik moest lachen, lachte zij ook. Toen probeerde ze direct weer haar vinger erin te krijgen, om zo nogmaals dat geluid te kunnen maken. Dat is in wezen mijn vak. Je ontdekt dat mensen ergens om moeten lachen, en denkt ‘wacht even, dat ga ik nog een keer doen’. Dat moment was hartstikke ontroerend. Maar ook heel verhelderend.’’

Wat mooi dat u juist die herinnering bij deze kleindochter heeft.

DE JONGE «Ik heb wel meer wonderlijke herinneringen aan haar. Zij liep de eerste jaren van haar leven met haar ontwikkeling zo ontzettend voor op de meeste andere kinderen, en dat was zo fascinerend en inspirerend. Je gaat er van alles bij denken: die is al eerder op de wereld geweest, dat soort dingen. We weten het niet. En dat is ook niet erg.»

De Loterij, vanavond om 22.20 uur op NPO2

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234