'Whale Wars: Captain Watson's Story'Ecopiraat Paul Watson

‘Greenpeace wil niet dat de walvisjacht stopt: ze verdienen er te veel aan’

Vanavond wordt ‘Watson’ uitgezonden op Discovery. Een portret van Paul Watson die ooit Greenpeace uit de grond hielp stampen, en zich de afgelopen jaren vooral inzette voor de bescherming van de walvissen. Deze documentaire volgt Watson in zijn strijd tegen de jacht op de grootste zoogdieren op aarde. In 2008 sprak Humo met deze eerste ecopiraat. Herlees hier het interview.

(Verschenen in Humo 3555 op 21 oktober 2008)

Ecopiraten noemen ze zichzelf. De Sea Shepherd Conservation Society werd in 1977 opgericht door Paul Watson, één van de stichters van Greenpeace. Die organisatie was in zijn ogen te braaf en te mediageil geworden. Hij wilde, zegt hij, de walvisvaarders en zeehondenknuppelaars écht tegenhouden: door ze te bestoken met stinkbommen, maar ook door hun schepen te rammen en zelfs tot zinken te brengen. Inmiddels tellen de Sea Shepherds wereldwijd 40.000 leden, en volgens Watson hebben celebrity’s als Pierce Brosnan, Martin Sheen, Sean Penn en Rutger Hauer publiekelijk hun steun betuigd.

In de lobby van het Sheraton Wall Center in Vancouver zit Captain Paul Watson tevreden aan een beker Starbucks-koffie te lurken. De voorbije dagen heeft de Gatecon, een fanbeurs waarvoor een kleine duizend fans van de tv-serie ‘Star-gate SG1’ uit de hele wereld naar Canada zijn afgereisd, bijna tachtigduizend dollar opgehaald voor de Sea Shepherds. Dat is vooral te danken aan Richard Dean Anderson, de Amerikaanse acteur die in de jaren tachtig beroemd werd als de tv-held MacGyver en vanaf eind negentig in ‘Stargate SG1’ de hoofdrol van Jack O’Neill speelde. Handtekeningen- en fotosessies, plus een veiling van door Anderson gesigneerde spullen spekten tijdens de Gatecon de kassa van de Sea Shepherds. ‘Zelfs zijn appearance fee heeft hij gestort,’ zegt Watson.

HUMO U hebt de Sea Shepherds opgericht nadat u was vertrokken bij Greenpeace, waarvan u één van de oprichters bent.

PAUL WATSON «Mijn lidmaatschapsnummer is 007. Ik heb mijn lidmaatschap nooit opgezegd, dat hebben zij gedaan. Trouwens, niemand van de oude garde zit er nog. Toen David McTaggart het roer overnam, heeft hij ze er allemaal uitgewerkt.»

HUMO In de BBC-documentaire ‘Battleship Antarctica’ komt een controverse tussen de Sea Shepherds en Greenpeace naar boven.

WATSON «Yeah. Ze haten ons, hahahaha.»

HUMO Maar jullie zijn toch hetzelfde soort...

WATSON (onderbreekt) «Nee, dat zijn we niet. Elk jaar stap ik naar hen toe en zeg ik: laten we samenwerken. En elk jaar zeggen ze nee. Greenpeace verdient namelijk een smak geld aan de walviscampagne in de zuidelijke oceanen. Ze geven elk jaar 3 miljoen dollar uit aan reclame, en daarmee halen ze 40 mil-oen dollar aan donaties binnen. Als wij ervoor zorgen dat er daar niet meer op walvissen gejaagd wordt, zijn ze dat geld kwijt. Zij wíllen de walvisvaart niet stoppen.»

HUMO Ze redeneren als een bedrijf?

WATSON «Ze zijn een bedrijf – eentje met een omzet van 300 miljoen dollar per jaar.

»Ik noem hen ’s werelds grootste feelgoodorganisatie. Mensen worden lid van Greenpeace om zich goed te voelen. Dat is wat Greenpeace verkoopt: dat goeie gevoel. Maar ze doen niks. Die filosofie noemen ze zelf ‘bearing witness’, getuige zijn. In die BBC-documentaire wordt gezegd dat Greenpeace van het begin zo was, maar ik was er van het begin bij, en ik kan je verzekeren dat ze toen niet zo waren. Dat ‘getuige zijn’ is een quaker-filosofie. Maar ik vind: net zo min als je toekijkt als je kind op straat in elkaar wordt geslagen of een vrouw wordt verkracht, mag je werkeloos toezien hoe walvissen worden gedood. Voor mij is getuige een ander woord voor lafaard.»

HUMO Maar vroeger gingen ze toch in van die kleine bootjes pal voor de walvisvaarders langs...

WATSON «Die hen dan met brandspuiten bestookten. Ja, dat deden ze. Maar ze brengen zichzelf expres in die positie, omdat het dramatische beelden oplevert. Wij zijn nog nooit bestookt door zo’n waterkanon: dat kun je namelijk heel makkelijk ontwijken.

»Ze varen ook vlak voorlangs harpoenen: ook weer heel dramatisch, maar je redt er geen walvissen mee. Ik heb die tactiek nota bene zelf bedacht, in 1974-75. Mijn idee was om de harpoenen te blokkeren door er met een klein bootje voorlangs te varen, maar ze schoten die dingen gewoon over onze hoofden. Het werkte toen niet en het werkt nu niet, maar Greenpeace doet het nog steeds. Voor het effect.

»Ik bied Greenpeace altijd de coördinaten van de walvisvaarders aan, zodat ze die kunnen vinden. Willen ze niet. Ze verspillen liever diesel dan meteen op koers te komen.»

HUMO Wat is jullie tactiek dan?

WATSON «Wij jagen de walvisvaarders op, net zolang tot ze het opgeven. Onze wapens zijn stinkbommen. Ons doelwit is de fabrieksboot, waarop de dieren worden verwerkt: als je die kunt uitschakelen, kan de rest van de vloot niks meer doen, want het heeft geen zin walvissen te vangen als die niet naar het fabrieksschip kunnen.»

HUMO Op die manier heeft SSCS begin dit jaar de Japanse walvisvaart tot stoppen gedwongen. Een groot succes.

WATSON «Wij raken ze waar het pijn doet: in hun portemonnee. Tot nu toe hebben ze 75 miljoen dollar verloren, en we gaan ervoor zorgen dat ze nóg meer verliezen. De walviscampagne begint weer in december: ik denk dat we ze dan voorgoed tot stoppen kunnen dwingen.»

HUMO Hoe berekent u die verliezen?

WATSON «We meten ons succes af aan de walvissen die gedood zouden zijn als wij er niet waren geweest. We kennen hun vangstquota, en we weten hoeveel dieren ze écht gevangen hebben. En nu zijn de Japanners ons doelwit, maar we gaan ook achter de Noren en de IJslanders aan.»

HUMO Tegenstanders vinden jullie methoden te gewelddadig.

WATSON «Dat interesseert me geen bal. Onze klanten zijn de bewoners van de oceanen: daar doen we het voor.

»We leven in een maatschappij waarin bezit heilig is. Als wij een schip tot zinken brengen is dat dus zogenaamd gewelddadig. Maar we redden er wél levens mee. Martin Luther King zei al dat je onmogelijk geweld kunt plegen tegen dingen, alleen tegen levende wezens.

»Eén van onze supporters is de dalai lama. Ik kreeg eens een beeldje van hem, de Hayagriva. Toen ik hem vroeg waar dat beeldje voor stond, zei hij: voor de meelevende kant van Boeddha’s gramschap. Wij willen niemand pijn doen, maar soms moet je mensen doodsbang maken opdat ze het licht zien. De Sea Shepherds hebben nog nooit iemand verwond.»

HUMO In de eerder genoemde BBC-documentaire hoor je op het Greenpeaceschip zeggen dat het Sea Shepherdsschip een Japans vaartuig gaat rammen. 

WATSON «Wij hebben nog nooit een Japans schip in Antarctica geramd. In de oceanen rond Antarctica is het extreem gevaarlijk. Daar moet je heel voorzichtig zijn, anders kunnen er doden vallen.»

HUMO Maar ik heb Sea Shepherds-T-shirts gezien met als opschrift: ‘zoveel schepen geramd’.

WATSON «We hebben een Noors walvisschip tot zinken gebracht, een IJslands schip, Spaanse schepen. Maar die lagen allemaal in het dok, en er was niemand aan boord. Oké, we hebben ook schepen in open zee geramd, maar dat waren stropers, outlaws. En daar is niemand bij gewond geraakt.

»Wat ik in die BBC-documentaire heel raar vond, was dat er zo emotieloos werd gedaan over het doden van walvissen. Daar werd geen traan om gelaten. Maar toen er een bemanningslid van een Japanse walvisvaarder omkwam bij een ongeluk, stond iedereen te huilen. Terwijl ze die man helemaal niet ken-den. Ik zou zeggen: ga dan huilen om de vijftigduizend doden die er in Amerika in het verkeer vallen.»

HUMO De zeehondenjacht dan. Jullie vechten al jaren voor afschaffing van de jaarlijkse jacht op zeehondenpups in Canada. Ik heb mensen gesproken uit die streek: zij zeggen dat ze de jacht nodig hebben om te overleven, sinds de visserij daar ten onder is gegaan.

WATSON (wenkbrauwen schieten de hoogte in) «Excuseer? De visserij is wel ten onder gegaan door overbevissing – door hun eigen inhaligheid dus. En als ze zeggen dat ze alleen maar jagen wat ze zelf nodig hebben, dan liegen ze. Het is een massaslachting: 300.000 zeehonden per jaar, de grootste slachting van zeedieren op de hele planeet. En financieel slaat het nergens op: ze krijgen meer subsidies van de Canadese regering dan de jacht hen oplevert. Als de staat hen zou betalen om niet te jagen, zouden ze winst maken!»

HUMO Vorig jaar is jullie vlaggenschip, de Farly Mowat, door de Canadese overheid in beslag genomen.

WATSON «Ze vielen ons, een schip dat vaart onder Nederlandse vlag, aan in internationale wateren. Dat heet piraterij. Ze stuurden een bewapend SWAT-team op ons af om foto’s en videobeelden van gedode zeehonden in beslag te nemen. Alsof het om kinderporno ging! Belachelijk. Maar ja, er is hier een wet die zegt dat het verboden is om het doden van zeehonden te filmen of te fotograferen. Dat noemen ze dan de Seals Protection Act.

»Ik denk dat de visserijsector rond 2020 de boeken kan sluiten: dan is alle vis op. Alleen al in de Verenigde Staten zijn er 80.000 vissersboten, die anderhalf miljoen mensen aan het werk zetten. Die halen een enorme hoeveelheid vis uit de zee, hoor. En 37 procent van die vis dient dan nog als veevoer, voor varkens en kippen. Alleen al daarom zou je geen vlees moeten eten.

»Mensen zeggen weleens dat ik de vissers niet begrijp, maar ik begrijp ze precies. Ik ben zelf opgegroeid in een vissersdorp in het oosten van Canada. Ik heb gezien hoe ze hun afval overboord gooien, hoe ze hun olie in zee pompen... In ecologisch opzicht zijn het de meest onwetende mensen die ik ken. En het kan ze nog eens niks schelen ook.»

HET OOG VAN DE WALVIS

HUMO U was als kind al in de weer met het onklaar maken van bevervallen. U bent veganist. Het keerpunt in uw leven was toen u oog in oog met een stervende walvis stond.

WATSON «We zaten in zo’n klein rubberbootje – toen ik nog dacht dat die methode werkte – en over onze hoofden werd die walvis geharpoeneerd. Hij kwam overeind uit het water, en ik dacht dat hij ons ging verpletteren. Net op dat moment keek hij mij aan – zijn oog was zo groot als mijn vuist – en ik zag dat hij het begreep. Hij begréép wat wij aan het doen waren. In plaats van zich op ons te storten, liet hij zich terug in het water zakken en stierf. Dat moment heeft mijn leven voorgoed veranderd.»

HUMO Was u niet doodsbang?

WATSON «Met angst heb ik niets. Een Japans strateeg uit de jaren 1600, Miyamoto Musashi, heeft geschreven: the way of the warrior is a resolute acceptance of death. Als je accepteert dat je kunt sterven, is er niks om bang voor te zijn.

»Ken je de Grizzly Man? Dat is een vriend van mij die veertien jaar in het gezelschap van grizzly’s heeft geleefd.»

HUMO Uiteindelijk heeft één van die beren hem wel gedood...

WATSON «Dat was niet één van ‘zijn’ beren, maar een dier dat verwond was door een jager. Die is zijn tent binnengestommeld en heeft hem gedood. »Grizzly’s heb ik ook meegemaakt, van heel dichtbij. En ik was niet bang. Ik woonde toen in Alaska, en soms zwierven ze tot bij mijn huis. Ik had eens een kerel op bezoek die een geweer pakte, maar ik zei: doe weg! De beren draaiden zich om en liepen terug het woud in. Ik heb ook al met haaien gezwommen. Sharks are pretty safe.

»Nee: angst is een slechte raadgever. Als je bang bent voor de dood, leef je niet. En hoe je leeft is veel belangrijker dan hoe je sterft.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234