null Beeld Imagine Film
Beeld Imagine Film

FILM★★★½☆

‘‘Grosse Freiheit’ haalt zijn ontroerende kracht uit de steeds sterker wordende band tussen Hans en zijn celgenoot Viktor’

Erik Stockman

Van Sebastian Meise, met Franz Rogowski, Georg Friedrich, Anton von Lucke en Thomas Prenn

Uit de kast, in de doos.

DRAMA Een cipier tuurt met de belangstelling van een speleoloog in een opengesperde derrière; een celdeur wordt met een onherroepelijke ‘Klang!’ dichtgegooid. Geen twijfel mogelijk: we zitten in een gevangenisfilm, en het is een mooie. De kerel die node z’n rectum laat inspecteren, Hans Hoffman, moet anno 1968 naar de lik omdat hij in de openbare pissijnen weleens blowjobs verschafte aan andere mannen. En op dat soort ‘tegennatuurlijke handelingen’, zoals men dat toen noemde, stonden volgens paragraaf 175 van het Duitse wetboek strenge straffen. Zoals men met een brandijzer een teken schroeit in de huid van het vee, of zoals overspelige vrouwen in sommige Amerikaanse staten vroeger de letter A kregen opgespeld, zo draagt Hans het stigma van 175’er: ‘Geen poot in m’n cel!’ brult zijn celgenoot wanneer die dat beruchte cijfer op een papiertje ziet staan. Maar op Hoffmans linkerarm staat ook een nummer. Blijkt dat de jonge Hans tijdens de Tweede Wereldoorlog wegens zijn homoseksualiteit in een concentratiekamp zat, en dat hij meteen na de oorlog door de Amerikaanse bevrijders op grond van paragraaf 175 alwéér in de bajes werd gesmeten. Nazi’s komen, nazi’s gaan, maar de poot wordt altijd doodgedaan.

Aldus brandt ‘Grosse Freiheit’ een bittere boodschap in onze ziel, maar daarnaast voert regisseur Sebastian Meise u ook met veel waarachtigheid mee naar de aparte tijdzone waarin gevangenen zich bevinden. Zolang de film duurt, kennen we net zoals Hans niets anders dan de dagelijkse gevangenisroutine waaraan zelfs met de scherpste beitel niet valt te ontsnappen. De bel die het doven van de lichten aankondigt. De nagalmende voetstappen van de cipiers. Het eindeloze geschuifel door de gangen. De gevangenen die vlug iets fluisteren – ‘Hey, psst!’ – of toegefluisterd krijgen. Na een tijdje raak je de tel van de dagen kwijt en kun je je niet meer voorstellen dat er buiten de gevangenis nog een andere wereld bestaat, en tóch kan er ook in hechtenis schoonheid opvlammen. Net zoals het kloppende hart in ‘The Shawshank Redemption’ werd gevormd door de vriendschap tussen Andy (Tim Robbins) en Red (Morgan Freeman), zo haalt ‘Grosse Freiheit’ z’n ontroerende kracht uit de steeds sterker wordende band tussen Hans en zijn celgenoot Viktor. Twee mannen die elkaar omhelzen terwijl je door de tralies heen een eenzame krekel hoort tjirpen: meer heeft Meise niet nodig om een scène te scheppen die zó mooi is dat u hun armen ook rond uw schouders voelt. En Franz Rogowski (‘Transit’, ‘Undine’) groeit stilaan uit tot één van onze favoriete acteurs. Zijn gelispel, het gevolg van een operatie aan zijn hazenlip, houdt de fascinerende Rogowski niet tegen om – niet met theatrale gebaren, maar met nauwelijks merkbaar trillende neusharen – de ene magnetische vertolking na de andere neer te zetten.

En zo mogen Andy, Red, Frank Morris uit ‘Escape from Alcatraz’ en Papillon in het pantheon van de onvergetelijke filmgevangenen een nieuwe vriend in hun midden verwelkomen. Wanneer ze worden gelucht – ‘Hey, psst!’ – kunnen ze misschien een sigaret delen.

Vanaf 16 februari in de bioscoop.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234