null Beeld AFP
Beeld AFP

televisie★★★★☆

‘Heizel 1985’: straks wordt er in Qatar op het graf van enkele duizenden arbeiders ook vrolijk een WK gevoetbald

Zevenendertig jaar geleden vond in Brussel in wat toen nog het Heizelstadion heette één van de grootste rampen uit de moderne voetbalgeschiedenis plaats. Voor de Europacup I-finale tussen Juventus en Liverpool bestormden Engelse fans een Italiaans supportersvak. Negenendertig toeschouwers lieten daarbij het leven.

Jan Hauspie

Nog altijd inspireert het drama televisie- en filmmakers, zelfs zonder directe aanleiding. Bij VTM zit een zesdelige documentaire in de pijplijn, gebaseerd op een boek van de hoofdredacteur van het Franse sportblad L’Equipe en geregisseerd door Jan Verheyen. Volgend jaar begint Hans Herbots aan de verfilming van een scenario van Lode Desmet, die eerder al - bij de twintigste verjaardag van het drama - de internationaal gelauwerde BBC-parel ‘Requiem For A Cup Final’ draaide. En nu al is er op Canvas ‘Heizel 1985’, een driedelige reeks met Frank Raes als stem én gezicht.

Nog meer Dwarskijkers:

‘We All Scream’ van comedian Patton Oswalt is als een schuur vol met clownschaamhaar: de show kriebelt zonder te prikkelen of pijn te doen ★★★½☆

De tienerreeks ‘Heartbreak High’ op Netflix is een stoomcursus in wristies, blowjobs, dirty thumbs, pretzel dips en lazy kebabs ★★★☆☆

Raes heeft sinds zijn verplichte pensionering bij de openbare omroep tijd, was er destijds als journalist bij en blijkt een aardig mondje Italiaans te praten. In de eerste aflevering komt hem dat goed van pas: Raes trekt naar Italië en praat er met Juve-supporters die de ramp overleefden, de toenmalige clubdokter en zelfs een speler, Beniamino Vignola. De glimlach waarmee ze vertellen over de zorgeloze aanloop naar de wedstrijd, verdwijnt al gauw. ‘Ik kan er niet naar kijken’, zegt één van hen met een blik van pijn wanneer hij de beelden van de dode lichamen en de angst in de ogen van zij die vechten voor hun leven terugziet.

De wedstrijd wordt, zij het met anderhalf uur vertraging, toch afgetrapt. Juventus haalt het, dankzij een door Michel Platini omgezette strafschop die geen strafschop was. De uitbundigheid waarmee hij zijn doelpunt vierde, is hem later altijd zwaar aangerekend. ‘Als we het geweten hadden, hadden we niet gespeeld’, zien we hem zich na de wedstrijd verdedigen. Een excuus dat al eens eerder in de geschiedenis was gebruikt, maar dat door Vignola onderuit wordt gehaald.

Platini’s ploegmaat vertelt hoe ontdane supporters voor de wedstrijd de Italiaanse kleedkamer waren binnengedrongen. Bebloed, halfnaakt, zonder schoenen. Buiten baande hij zich met enkele ploegmaats een weg tussen agenten te paard op de door verdwaasde mannen en vrouwen overspoelde atletiekpiste om de Italiaanse supporters tot kalmte aan te manen. ‘We wisten van één dode, de ware omvang vernamen we pas achteraf in het hotel’, aldus Vignola, waarna hij besluit met een bedenking waarop ook hij het antwoord niet weet: ‘Misschien waren wij de enigen die de rust konden doen terugkeren en zijn we daarvoor gebruikt.’

Die aanname overleeft tot op vandaag: dat door de finale te laten doorgaan, vermeden is dat nog meer slachtoffers zouden vallen. Vandaag lijkt zo’n beslissing ondenkbaar, al hoef je in het voetbal nergens van te schrikken. Straks wordt er in Qatar op het graf van enkele duizenden arbeiders ook vrolijk een WK gevoetbald - met dank aan diezelfde inmiddels als bobo geroyeerde Platini - en verwacht wordt niet dat pakweg Kylian Mbappé of Romelu Lukaku er zijn doelpunten ingetogener dan Platini zal vieren.

De die avond door Juventus gewonnen Europabeker voor Landskampioenen - later de Champions League - was hun eerste. Op archiefbeelden zien we auto’s toeterend door de straten van Turijn rijden. Fans die met de dodentol worden geconfronteerd, schreeuwen hun geweten aan flarden: ‘We hebben gewonnen en dat is het belangrijkste!’ De clubdokter noemt het tegenover Raes een volwaardige trofee, en verwijst naar wat Platini hen destijds op het hart drukte: ‘Dat we ons niet verantwoordelijk moesten voelen, want dat het niet onze schuld was.’

Bij de supporters blijven de meningen tot op vandaag verdeeld. Één noemt het een met bloed besmeurde cup die hij lang als onbestaande heeft beschouwd. Vandaag denkt hij daar anders over en noemt hij het ‘een Heilige Graal omdat hij het bloed bevat van de martelaren die voor Juve het leven hebben gelaten’. Gezwollen retoriek, die er niet bij iedereen in gaat. Een andere getuige roept één van de 39 slachtoffers in herinnering: een jongen van tien die voor zijn goede rapport beloond was met een kaartje voor de finale waarvan hij niet levend zou terugkeren. Groots martelaarschap valt daar niet in te ontdekken.

Over de schuldvraag gaat het tot slot ook in ‘Heizel 1985’. De eensgezindheid hierover is groot in het Italiaanse kamp: verantwoordelijk voor die noodlottige lenteavond zijn ‘de dronkenlappen met ontblote borst’ en de politie die hen nooit had mogen binnenlaten. Helemaal juist, ongetwijfeld. Maar er schemert toch ook iets van de omgekeerde logica in door, waarmee de voetbalwereld zich vaak van haar eigen verantwoordelijkheid ontdoet: alsof een supporter zich ook zonder ordehandhaving niet moet kunnen gedragen. Nog altijd worden er voetbalwedstrijden gespeeld waarbij de stadionomgeving in een oorlogszone wordt herschapen. Omdat het kennelijk niet anders kan. Omdat de dronkenlappen met ontblote borst zijn gebleven. ‘Heizel 1985’ lijkt lang geleden, maar is het niet.

Dankzij Humo steekt er geen andere onzin in je broekzak. Download nu de app van Humo en ontdek de interessantste verhalen, grappigste cartoons en scherpste meningen. Klik hier.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234