null Beeld Streamz
Beeld Streamz

televisie★★★★★

‘Het proces dat niemand wou’ over de zaak-De Pauw is een voortreffelijke reconstructie die lesvoer moet worden op school

Jeroen Maris

Vier jaar lang waaide de zaak-Bart De Pauw over het land: een sirocco waar niemand blij van werd. Al die tijd zwegen de vrouwen die door de televisiemaker belaagd werden - beducht voor nog meer olie op het vuur, nog meer aandacht waar ze nooit om gevraagd hadden, nog meer pisvlekken op sociale media. Ver weg van de volkstribunalen praatten acht van de dertien vrouwen die zich burgerlijke partij stelden wel met Tess Uytterhoeven, televisiemaker bij Woestijnvis. Zij legde hun pijn, verdriet en frustratie te logeren in ‘Het proces dat niemand wou’, een indrukwekkende driedelige documentairereeks die nu op Streamz te zien is.

Uytterhoeven heeft tijd genomen - ze werkte een jaar aan de reeks - én gegeven: de vrouwen in ‘Het proces dat niemand wou’ worden niet benaderd als geluidsdragers die pittige soundbytes moeten ophoesten. Neen, ze krijgen de tijd om hun volledige verhaal te doen, om grondig uit te spellen wat hun overkomen is en hoe de hele zaak ook na de uitspraak van de rechter - De Pauw kreeg zes maanden voorwaardelijk - een sombere tatoeage blijft.

Het hyperventilerende sms’en van De Pauw naar medewerksters, stagiaires en actrices als Maaike Cafmeyer, Liesa Naert en Lize Feryn was al gedocumenteerd in de kranten, en vanzelfsprekend tijdens de rechtszaak zelf, maar in ‘Het proces dat niemand wou’ wordt het allemaal op een obese rij gezet, waar mogelijk zelfs met de tekstberichten in beeld. Het volume doet naar adem happen, de omvang: wie nog gelooft dat De Pauw gewoon wat sociaal onhandig is, en handelde als een snaakse puber die geblinddoekt probeert te flirten, weigert om goed te kijken en te luisteren.

Acht vrouwen doen hun verhaal in 'Het proces dat niemand wou'. Beeld Streamz
Acht vrouwen doen hun verhaal in 'Het proces dat niemand wou'.Beeld Streamz

‘Je bent niet verliefd op mij. Je bent verliefd op de verliefdheid,’ zegt Cafmeyer in een denkbeeldige conversatie met De Pauw. Het lijkt een pijnlijk accurate analyse: hoewel de televisiemaker grossierde in ‘Ik ben nieuwsgierig naar jou’-berichtjes, heeft het er alle schijn van dat de vrouwen aan wie hij zijn huilerige liefdesverklaringen stuurde slechts het filmdoek waren waarop hij zijn eigen hoogromantische rêverietjes, zijn eigen weltschmerz en zijn eigen hang naar controle projecteerde. Het was hem zelfs niet om verovering te doen: het lijkt erop dat De Pauw verslaafd is aan afwijzing. Telkens weer wentelde hij zich in de rol van de mankende stalknecht - ‘oud, dik en lelijk’ - die niet in de buurt van de mooie koningsdochter mag komen.

‘Het proces dat niemand wou’ is dus een voortreffelijke, helder ingedeelde reconstructie, en een onrechtstreeks portret van een manipulatieve stalker, maar veel belangrijker is het bouleverserende inkijkje dat de docureeks geeft in wat het is om een slachtoffer te zijn. Minutieus, in registers waarin kwetsbaarheid en ferme strijdvaardigheid samenkwamen, vertellen de acht vrouwen hoe groot de impact is van wat De Pauw heeft aangericht. Stuk voor stuk kwamen ze terecht in een film waarvoor ze nooit auditie gedaan hebben, en nog steeds moeten ze zich de verbazing uit de ogen wrijven.

Er is ook het eeuwig weerkerende commentaar dat de vrouwen niet ondubbelzinnig hun grenzen gesteld hebben. Nog los van het feit dat dat niet klopt - sommigen deden dat wél pertinent, zo blijkt uit de documentairereeks - wordt in de getuigenissen duidelijk hoe godsgruwelijk onmogelijk het was om de stortvloed te stoppen. De acht vertellen hoe moeilijk het was om een idool te zien verkruimelen, en hoe de machtsrelatie - De Pauw was hun al dan niet potentiële baas - de vrouwen tot pokeren met woorden dwong. En dan was er nog een factor, misschien wel de allertreurigste: niet zelden monkelde een subtiel, moeilijk te verjagen medelijden met de man die zijn fantasie niet de baas kon een woordje mee.

En waarom hebben de vrouwen niet eerder gesproken? Ook die vraag wordt opgegooid door Uytterhoeven. De getuigen vertellen over de angst om een verrader te worden, over de schaamte waar ze zélf mee worstelden omdat ze verder dan ze wilden de fuik waren ingezwommen, over de eenzaamheid van het geheim. ‘Ik heb mij jaren gevoeld als een pilootvisje dat onder een haai zwemt,’ zegt Cafmeyer over de pragmatische overlevingsmodus waarin ze zichzelf geduwd had. ‘Dat is de beste plaats. Je zwemt mee, en hij eet je niet op.’

Wie de drie afleveringen in één zit tot zich neemt, eindigt beduusd en katerig, murw geslagen door zoveel pijn - hoewel (of net omdat) Uytterhoeven die pijn sober en zonder effectbejag in beeld gezet heeft. ‘Het proces dat niemand wou’ moet lesvoer worden in middelbare scholen: het leert hoe slachtofferschap geen gerieflijke hangmat is, wel een harde, koude stoel.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234