null Beeld VRT
Beeld VRT

Televisie★★½☆☆

‘Het verhaal van Vlaanderen’ was vooral een pompeuze productie die er erg duur uitzag, omdat ze ook erg duur was

Vlaenderen, den geeuw. Zelfs als flamingant van het eerder onwillige type kon ik niet anders dan toch bepaalde verwachtingen hebben bij de eerste aflevering van ‘Het verhaal van Vlaanderen’, een bijwijlen pompeuze productie ter bevordering van de onaffe natiestaat Vlaanderen die er erg duur uitzag, omdat ze ook erg duur was. Dat ik de eerste aflevering dus goeddeels apathisch zou uitzitten, had ik met andere woorden niet zien aankomen.

Tom Raes

Dat het bewuste verhaal zijn aanvang kende 36.000 jaar voor onze tijdrekening, werkte eventuele betrokkenheid bij de kijker natuurlijk niet in de hand. Een in regenlaarzen gestoken Tom Waes gebaarde naar een onmetelijke, karakterloze vlakte achter hem, waarvan we moesten aannemen dat het om een prehistorisch Vlaanderen ging: een kale, barre woestenij zover het oog reikte. Warempel, dat kon alleen maar Limburg zijn. Gezien die locatie en de gehanteerde tijdrekening maakte ik me terstond op voor een figurantenrol van Jos Ghysen, speciaal voor dit programma middels digitale weg weer tot leven geroepen, maar in de plaats werd mijn aandacht gevestigd op een drom tweebenigen aan de einder: de eerste specimina van de primatentak homo sapiens, en dus volgens de logica die in dit programma zo goed en zo kwaad mogelijk werd aangehouden, de eerste moderne mensen die voet zetten op Vlaamse bodem.

Lees ook: Paardenvriend over ‘Het verhaal van Vlaanderen’: ‘Wat ze paarden hebben laten doen voor de Antwerpse kathedraal, is dierenmishandeling’

Behangen met bont, te voet door het dorre landschap sjouwend, zagen die eerste Vlamingen er op het eerste gezicht niet noemenswaardig anders uit dan de Vlaming van vandaag, die zich immers ook warm probeert te houden zonder centrale verwarming en tijdens het pendelen evenmin kan bogen op betrouwbaar openbaar vervoer. Van Tom Waes mochten we die onwillekeurige eerste Vlamingen gerust ‘pioniers’ noemen, wat ik dan ook voetstoots deed: als geboren Vlaam ben ik natuurlijk van het volgzame type. Toch had ik ook medelijden met die eerste Vlamingen, omdat ze duidelijk niet de àllereerste Vlamingen waren. Want, zo konden we zien, Tom Waes was hen duidelijk voor geweest. Al kreeg ik de indruk dat de figuur Tom Waes in ‘Het verhaal van Vlaanderen’ een veelal onstoffelijk wezen was: hij was er wel, maar kon enkel door de kijker worden waargenomen, slechts bij hoge uitzondering in de tastbare wereld materialiserend om bijvoorbeeld een door en door Vlaams handgemeen te ontzenuwen tussen de inwijkelingen en de inheemse bevolking, ook toen neanderthalers. In zijn rol van slecht geschoren opperwezen was Waes ook bij machte om met een vingerknip het landschap te wijzigen, zonder tussenkomst van projectontwikkelaars. En als hij er dan nog schik in had, wekte hij ook nog een lang uitgestorven diersoort weer tot leven. Jos Ghysen bleef evenwel dood.

null Beeld © VRT
Beeld © VRT

Dat Waes naast zijn hoedanigheid als alwetende verteller toch nog uitslaande verbazing wist te etaleren als het scenario daarom vroeg, vond ik helaas wat wringen met zijn rol van interdimensionaal televisiegezicht dat zelfs de tijd naar zijn wil kon ombuigen. Zo werd je, voor je er erg in had, plots tienduizend jaar verderop geflitst, naar de ijstijd die Vlaanderen toen onder de knoet had. In een ommezien begaven we ons daarna ook nog naar de jaren zeventig van de vorige eeuw, om vervolgens meteen weer een ruk achterwaarts te maken naar 800 voor Christus, waar Waes dan weer dringend een begrafenis moest bijwonen. Opdat het ons als tijdreizend publiek niet zou beginnen duizelen bij zoveel gebrek aan chronologie, probeerde Waes tussendoor om de vervlogen tijdspannen bevattelijk te maken middels een gevorderde vorm van vlaggenspraak, die ook als onbedoelde verdienste had dat die hem wat deed lijken op een caddy op een golfbaan. Zulke intermezzo’s deden me telkens weer smachten naar het louterende rinkelen van een schoolbel, merkte ik, zonder dat er daarom sprake was van iets wat je als nostalgie kon aanduiden. Nochtans voorspel ik dat nostalgie straks nog een beoogd bijproduct zal blijken van ‘Het verhaal van Vlaanderen’. Daarbij uitgaan van fictie binnen historische krijtlijnen, een genre waar de mot wat inzat sinds het gewraakte ‘Albert II’ van tien jaar geleden, mag.

Ik sluit niet uit dat ‘Het verhaal van Vlaanderen’ de komende weken nog prangender uit de hoek zal komen dan tot nu het geval was. Tot dan denk ik nog even na over de befaamde publieke opdracht van een openbare omroep, want stiekem vermoed ik dat een productie als dit evenveel vertelt over het Vlaanderen van vandaag als over dat van 38.000 jaar terug. De hoeveelste Belg is de eerste Vlaming eigenlijk?

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234