null Beeld Humo
Beeld Humo

top 25

Hiep Hiep Hoera! Alle films van Martin Scorsese gerangschikt: van ‘Gangs of New York’ tot ‘Goodfellas’

Tik met een slagersmes tegen uw oog, slik enkele Qualuudes, ga voor de spiegel staan onder het declameren van 'You talkin' to me?' of steek gewoon vuurwerk af: de grote Martin Scorsese is 80 jaar geworden! Als feestelijk eerbetoon hebben wij ons een hanenkam à la Travis Bickle aangemeten én hebben we zijn 25 fictiefilms in een persoonlijke ranking geplaatst, van de minst meesterlijke tot de allerbeste.

Erik Stockman

Lees ook

Humo sprak met Martin Scorsese: ‘De gebroeders Dardenne maken cinema van het hoogste niveau’

25. BOXCAR BERTHA (1972)

Straf eigenlijk: in tegenstelling tot zijn generatiegenoten Steven Spielberg, Robert Altman, William Friedkin en Brian De Palma, die allemaal toch enkele stinkerds op hun naam hebben staan, heeft Scorsese, de zoon van een kleermaker en een naaister, nooit een écht slechte film gedraaid. Hoogstens prijken er op 's mans filmografie enkele titels die nét iets minder groots zijn dan zijn meesterwerken. 'Boxcar Bertha’ bijvoorbeeld, een door de roemruchte Roger Corman geproduceerde, voor een habbenkrats in mekaar geflanste exploitationfilm die het midden houdt tussen een goedkope versie van 'Bonnie and Clyde', een welgemeende aanklacht tegen de uitbuiting van de armen, én een prille stijloefening van een groots cineast in wording: check bijvoorbeeld hoe de jonge Marty met behulp van gedurfd camerawerk van de bloederige shootouts toch iets bijzonders probeert te maken.

Te zien op Apple TV via VOD

24. KUNDUN (1997)

De uit een streng katholiek gezin afkomstige Scorsese dacht er in zijn jonge jaren heel even aan om priester te worden, maar gelukkig voor ons besloot hij om gehoor te geven aan een andere roeping - die van Vrouwe Cinema. Zijn godsdienstige inborst kwam niettemin tot uiting in drie uitgesproken religieus geïnspireerde films: ‘The Last Temptation of Christ’, ‘Silence’ en ‘Kundun’, waarin hij nu eens niet het levensverhaal vertelt van één of andere sadistische gangster maar van de veertiende Dalai Lama. ‘Kundun’ bevat indrukwekkend beeldmateriaal, maar persoonlijk zaten wij de hele tijd vergeefs te wachten op het moment dat de brave Dalai Lama het hoofd van één van zijn Chinese tegenstanders in navolging van de gangsters in ‘Casino’ eindelijk eens tussen een bankschroef steekt.

Apple TV via VOD

23. NEW YORK, NEW YORK (1977)

Het cliché wil dat de carrière van Scorsese piekte met ‘Taxi Driver’ en de dieperik inging met ‘New York, New York’. Daar is iets van: Marty’s sentimentele eerbetoon aan de grote Hollywoodmusicals van weleer is fragmentarisch briljant, maar de structuur rammelt aan alle kanten, de film duurt véél te lang en het merendeel van de muzikale nummers mocht wat ons betreft op de montagevloer zijn beland.

22. THE COLOR OF MONEY (1986)

Op vraag van Paul Newman blikte Scorsese het vervolg in op het uit 1961 daterende ‘The Hustler’, een knap drama over de duistere kant van de biljartsport. De wisselwerking tussen Newman en de piepjonge Tom Cruise boeit van de eerste tot de laatste stoot, maar het gebrek aan verzengende intensiteit toont aan dat het hart van Scorsese toch meer ligt bij revolvers en kruisbeelden dan bij biljartballen en keuen.

21. BRINGING OUT THE DEAD (1999)

Nicolas Cage speelde als de hallucinerende ambulancier Frank Pierce één van zijn meest intense rollen ooit, maar uit de kleuterachtige symboliek, de overnadrukkelijke dialogen en de kleffe vertolking van Patricia Arquette valt af te leiden dat Scorsese en zijn scenarist Paul Schrader hun beste magische krachten tijdelijk hadden verloren.

20. WHO'S THAT KNOCKING AT MY DOOR (1967)

Geïnspireerd door de wijze woorden van zijn leermeester Haig Manoogian (‘Maak films over je eigen leven’), en begeesterd door het gevoel van vrijheid waarop de cineasten van de Franse Nouvelle Vague surften, debuteerde Scorsese in 1967 met een autobiografisch getinte film over de besognes van een jongen (de prille Harvey Keitel!) uit Little Italy. ‘Who’s That Knocking At My Door’ heeft de typische onbeholpenheid en ongepolijstheid van een debuutfilm, maar de beelden bevatten een frisheid en een levendigheid waar de meeste cineasten in hun hele carrière nooit aan toekomen.

Apple TV via VOD

'Shutter Island' Beeld Photo Credit: Andrew Cooper SMPS
'Shutter Island'Beeld Photo Credit: Andrew Cooper SMPS

19. SHUTTER ISLAND (2010)

In het op een roman van Dennis Lehane gebaseerde ‘Shutter Island’ vertolkt Leonardo Di Caprio een U.S. Marshall die op een afgelegen eiland voor de kust van Boston de mysterieuze verdwijning van een geestelijk gestoorde patiënte komt onderzoeken. Het eindresultaat is razend spannend, verontrustend en benauwend, maar plaats ‘Shutter Island’ naast pakweg ‘Raging Bull’ en je ziet het verschil tussen een knappe maar onpersoonlijke stijloefening en een film die hij recht uit zijn eigen ziel scheurde.

Netflix

18. THE LAST TEMPTATION OF CHRIST (1988)

Zijn meest omstreden film. Omdat Scorsese het in zijn (iets te lang aanslepende) verfilming van het gelijknamige boek van Nikos Kazantsakis had aangedurfd om Jezus Christus af te schilderen als een twijfelende mens die zich aan het kruis afvraagt of hij toch niet beter een leventje had opgebouwd met Maria Magdalena, werd hij door de katholieke gemeenschap uitgespuwd en ontving hij zelfs doodsbedreigingen. Willem Dafoe zet een geloofwaardige Jezus neer en de muziek van Peter Gabriel is hypnotiserend, maar de met een lachwekkend Newyorks accent sprekende Judas (Harvey Keitel) klinkt alsof hij recht uit een bar in Little Italy komt gelopen.

Apple TV via VOD

17. THE KING OF COMEDY (1982)

Deze gitzwarte satire, waarin Scorsese de spot drijft met de celebrity-cultuur, was bij de release een enorme flop, maar heeft door de jaren heen een fanatieke cultaanhang verworven. Robert De Niro en Jerry Lewis zijn extreem genietbaar, maar persoonlijk verkiezen we de intense kracht van ‘Taxi Driver’ en ‘Raging Bull’ boven de (nochtans erg geinige) comedy van ‘The King of Comedy’.

Apple TV via VOD

16. SILENCE (2016)

In ‘Silence’, na ‘The Last Temptation of Christ’ en ‘Kundun’ het derde deel van zijn religieuze drieluik, vertelt Scorsese het verhaal van twee priesters (Andrew Garfield en Adam Driver) die in Japan - een land waar men in de 17de eeuw niet bepaald vriendelijk was voor katholiek volk - op zoek gaan naar hun verdwenen mentor. De kwestie die ‘Silence’ in de groep gooit, en waar Scorsese nu al 80 jaar door wordt geteisterd, is: hoe kan een mens zijn geloof bewaren wanneer hij omgeven is door gruwel? ‘Silence’ is een bijwijlen diep ontroerende film die evenwel gebukt gaat onder een zware miscast: Garfield ontbeert namelijk de innerlijke gravitas om de geloofscrisis van zijn personage echt voelbaar te maken.

Cinemember, Sooner en Apple TV via VOD

'Gangs of New York' Beeld rv
'Gangs of New York'Beeld rv

15. GANGS OF NEW YORK (2002)

Wat Scorseses ultieme meesterwerk had móeten worden, draagt in de eindafwerking jammer genoeg zichtbaar de sporen van de felgeplaagde productie: de opnamen lagen soms heel lang stil, er waren problemen met het scenario, en op de set waren er zware discussies over de motieven van de hoofdpersonages. Maar de decors ogen schitterend en Daniel Day-Lewis is imposant als Bill ‘The Butcher’ Cutting, de met een hoge hoed getooide bendeleider die geregeld met zijn mes tegen zijn eigen glazen oog tikt.

Apple TV via VOD

14. ALICE DOESN'T LIVE HERE ANYMORE (1974)

Het vandaag nog heel mooi overeind blijvende ‘Alice Doesn't Live Here Anymore’ werd in de jaren ‘70 gezien als een feministische mijlpaal: ‘t was indertijd één van de weinige films waarin het vrouwelijke hoofdpersonage méér mocht zijn dan de love interest. Ellen Burstyn kreeg terecht een Oscar voor haar rol als Alice Hyatt, een alleenstaande, door geldzorgen geplaagde moeder die voor altijd in uw hartkamer zal blijven wonen. Niet te geloven eigenlijk dat deze prachtige film, die heel goed voelbaar maakt hoe het voor een vrouw moet zijn om ineens alleen in het leven te staan, werd geregisseerd door een man.

Apple TV via VOD

'The Irishman' Beeld rv
'The Irishman'Beeld rv

13. THE IRISHMAN (2019)

Martin Scorsese, de passionele pleitbezorger van het grote witte doek, die een gangsterfilm draait voor streamingdienst Netflix: dat was toch even slikken. Het iets te lang uitgerokken ‘The Irishman’ (210 minuten!) mist de pulserende aantrekkingskracht van ‘Goodfellas’ en ‘Casino’, maar het is niettemin héérlijk om de oude garde (Robert De Niro! Harvey Keitel! Joe Pesci! Al Pacino!) nog één keer te zien vlammen. Al ogen de resultaten van de digitale verjongingstechnieken wel een beetje, eh, creepy.

12. HUGO (2011)

In 2011 verfilmde Scorsese een kinderboek (jawel: een kinderboek) van Brian Selznick, en het resultaat is een magische film die het hart doet opspringen van vreugde. Achteraf zie je ook wat het nu eigenlijk was dat Scorsese aantrok in het verhaal van Hugo, het weeskind dat in een treinstation in Parijs woont: de cineast grijpt de avonturen van Hugo aan om een ontroerende liefdesverklaring af te leggen aan de pioniers van de cinema.

Apple TV via VOD

11. THE WOLF OF WALL STREET (2013)

U vond ‘Zillion’ een foute film? Dan blijft u maar beter vér weg van het op de uitzinnige autobiografie van effectenmakelaar Jordan Belfort gebaseerde ‘The Wolf of Wall Street’, waarin de all the way gaande Leonardo DiCaprio met dwergen smijt en vol overgave enkele lijntjes coke in de aars van een hoertje zit te blazen. Maar eerlijk gezegd: wat voor de pilaarbijters onder u misschien een zedenbedervend spektakel is, is voor ons een orgie van puur filmisch plezier. Trouwens: dat Scorsese in ‘The Wolf of Wall Street’ geen moraliserend vingertje opsteekt, wil nog niet zeggen dat hij het buitensporige gedrag van zijn Qualuudes slikkende protagonist zit te verheerlijken!

Netflix, Streamz en Sooner

'The Departed' Beeld TF1
'The Departed'Beeld TF1

10. THE DEPARTED (2006)

Dat Scorsese pas in 2007 uit de handen van zijn vrienden Steven Spielberg en Francis Coppola eindelijk de Oscar voor Beste Regisseur mocht ontvangen, en dan nog wel voor een film die niet echt kan tippen aan zijn allerbeste werken, blijft een heel groot onrecht. Los daarvan was ‘The Departed’, zijn remake van de Hongkongse politiefilm ‘Infernal Affairs’, wel een heel entertaind kijkstuk, met dank aan de schrandere intrige, de machtige soundtrack, de weldadige film noir-achtige atmosfeer en de knappe vertolkingen van DiCaprio, Mark Wahlberg, Matt Damon en de met een dildo zwaaiende Jack Nicholson.

Netflix

9. THE AGE OF INNOCENCE (1993)

De eerste keer dat we hem zagen vonden we het op een roman van Edith Wharton gebaseerde ‘The Age of Innocence’, een film waarin alle emoties onder het oppervlak smeulen, maar een saai aftreksel van het meer toegankelijke ‘Dangerous Liaisons’. Maar nu we wat rijper zijn (we naderen de 90) zien we een film die visueel zó mooi is dat de beelden voor je ogen lijken te zweven. En waarin de onderdrukte verlangens van de door Daniel Day-Lewis en Michelle Pfeiffer vertolkte hoofdpersonages je even hard raken als de kogels uit ‘Taxi Driver’ of de vuistslagen in ‘Raging Bull’.

Apple TV via VOD

8. THE AVIATOR (2004)

In één van zijn allerbeste grotepublieksfilms richt Scorsese met zijn kenmerkende bravoure zijn wervelende camera op Howard Hughes, de zonderlinge miljardair - schitterend vertolkt door DiCaprio - die van een grensverleggende luchtvaartpionier aftakelde tot een paranoïde, aan extreme smetvrees lijdende kluizenaar. Spectaculair hoogtepunt: Howard die met zijn zelfontworpen vliegtuig tijdens een proefvlucht naar beneden tolt, de daken van enkele huizen rukt, en zich in een villa in Beverly Hills boort.

Sooner en Apple TV via VOD

'Mean Streets' Beeld rv
'Mean Streets'Beeld rv

7. MEAN STREETS (1973)

Wie wil weten in welk milieu Scorsese opgroeide - een milieu waar volgens hemzelf altijd geweld in de lucht hing - moet beslist eens kijken naar ‘Mean Streets’, een daverende gangsterfilm die zich helemaal afspeelt in Little Italy, de buurt waar Scorsese vandaan komt (de ironie is natuurlijk dat de meeste opnamen plaatsvonden in Los Angeles!). De energieke schwung, het authentieke straatgevoel, de spetterende dialogen, de geweldige soundtrack: vandaag zijn het gekende handelsmerken van Scorsese, maar in de tijd van ‘Mean Streets’, zijn eerste meesterwerkje, waren het nooit eerder geziene stijlmiddelen die het dolenthousiaste bioscooppubliek regelrecht in vervoering brachten.

Apple TV via VOD

6. CAPE FEAR (1991)

Van Juliette Lewis die in het schoolauditorium op de vinger van de psychopatische wraakdemon Max Cady staat te zuigen over het angstaanjagende zuidelijke accent van Robert De Niro tot het schokkende ‘I've got you now, bitch!’-moment: Scorsese’s remake van de jaren 60-classic ‘Cape Fear’ staat ból van de even ijzingwekkende als onvergetelijke taferelen.

Prime Video

5. RAGING BULL (1980)

Ofschoon Scorsese niks had met de bokssport, waagde hij zich in 1980 op aandringen van de Niro aan het levensverhaal van Jake La Motta, een door zware innerlijke demonen geteisterde bokser die ook buiten de ring graag meppen uitdeelde, onder meer aan zijn vrouw. Het resultaat: een in fabelachtig mooi zwartwit gefilmd meesterwerk vol bloed, zweet en bittere tranen, met een superieure De Niro die - in wat geboekstaafd staat als één van de beruchtste fysieke transformaties uit de filmgeschiedenis - speciaal voor de rol maar liefst dertig kilo bijkwam. Opmerkelijk eigenlijk: lang voor het losbarsten van de #MeToo-beweging, maakte Scorsese al met ‘Raging Bull’ de definitieve film over giftige mannelijkheid.

Apple TV via VOD

'Casino' Beeld rv
'Casino'Beeld rv

4. CASINO (1995)

Na zijn tijdreis naar het verre verleden in ‘The Age of Innocence’ keerde Scorsese met ‘Casino’ terug naar het vertrouwde domein van de misdaadfilm. Meer bepaald naar het Las Vegas van de sixties, toen de gokstad nog in de klauwen zat van de maffia. De in absolute topvorm verkerende Scorsese stuurde zijn acteurs - onder wie De Niro, Pesci en de verrassend goeie Sharon Stone - naar grootse prestaties, liet zijn makker Robbie Robertson een schitterende soundtrack samenstellen, en laat in het voorbijgaan zien hoe je een menselijk hoofd in een bankschroef kunt pletten.

'After Hours' Beeld rv
'After Hours'Beeld rv

3. AFTER HOURS (1985)

Misschien dat ú eerder ‘Raging Bull’ of ‘Gangs of New York’ op de derde plaats in deze ranking had laten fonkelen, maar wij kiezen - smaken verschillen, nietwaar - voor de minder gekende, kleinschalige maar desalniettemin fantastische nachtparel ‘After Hours’, een even magische als verontrustende film die we zagen als jonge tiener en die ons sindsdien altijd zeer dierbaar is gebleven. Halfweg de jaren ‘80 werd Marty na drie flops op rij (‘New York, New York’, ‘Raging Bull’ en ‘The King of Comedy’) in Hollywood beschouwd als een hasbeen die - mede door een zware cokeverslaving - zijn talent had verkwanseld, maar de cineast bleef niet bij de pakken zitten: hij schraapte een piepklein budget bijeen, verzamelde zijn laatste restjes creativiteit, en draaide in de nachtelijke straten van zijn geliefde New York een gitzwarte tragikomedie over een man (Griffin Dunne) die in een nachtmerrie zonder uitweg verzeilt: zijn laatste dollarbiljet waait weg door het open raam van een voortsnellende taxi, hij moet op de loop voor een losgeslagen meute die meent dat hij een dief is, en belandt in een krankzinnige nachtclub waar ze hem een hanenkam willen aansmeren. Het mooiste aan ‘After Hours’ is dat Scorsese, die na twee ietwat zwakkere films eindelijk zijn drive terugvond, New York afschildert als een welhaast onwerkelijk droomlandschap waar na de uurtjes andere regels gelden.

Apple TV via VOD

'Goodfellas' Beeld rv
'Goodfellas'Beeld rv

2. GOODFELLAS (1990)

Eerst even een zijsprongetje naar de actualiteit: dezer dagen hoor je weleens roepen dat het ethisch wel héél fout is om in deze #MeToo-tijden een film op te hangen aan onzedige luitjes als Frank Verstraeten en Dennis Black Magic. Wel, als je die redenering doortrekt, dan had Scorsese ‘Goodfellas’ (én ‘Casino’! Én ‘Taxi Driver’! Én ‘Raging Bull’! Én ‘The Wolf of Wall Street’) nooit op ons mogen loslaten. In het waargebeurde ‘Goodfellas’ richt Scorsese zijn camera op enkele ultragewelddadige en psychotische gangsters die nog een stukje erger waren dan de protagonisten van ‘Zillion’: bij ons weten hebben Frank Verstraeten en Dennis Black Magic geen tientallen mensen onder de zoden geschoffeld. De schitterende camerabewegingen, de fantastische muziek en de magistrale vertolkingen van Robert De Niro, Joe Pesci en de betreurde Ray Liotta maken van ‘Goodfellas’ één van de opwindendste en meest weergaloze gangsterfilms aller tijden, maar let op: hoewel Scorsese héél diep in hun manier van leven duikt, praat de cineast de gruwelijke daden van zijn hoofdpersonages nergens goed, laat staan dat hij hen verheerlijkt. Misschien gaat Scorsese (én ‘Zillion’-regisseur Robin Pront) er wel van uit dat ú, de kijker, over genoeg gezond verstand beschikt om te beseffen dat die personages géén Jezussen of Dalai Lama's zijn. Scorsese en de Zillion: één strijd!

Op Netflix en Prime Video

'Taxi Driver' Beeld rv
'Taxi Driver'Beeld rv

1. TAXI DRIVER (1976)

You talkin’ to me?’ Dit is ‘m voor ons: niet alleen het grote meesterwerk van Martin Scorsese, maar één van de allerbeste films uit de filmgeschiedenis. Voor wie liever met Uber rijdt en deze taxi nog nooit heeft genomen: in ‘Taxi Driver’ trekt Scorsese u onweerstaanbaar mee in de geflipte geest van Travis Bickle (De Niro was nooit intenser, nooit angstaanjagender, nooit beter), een eenzame, aan slapeloosheid lijdende taxichauffeur die door het verloederde New York tuft en hardop droomt van een regen die het tuig en het schorriemorrie uit de straten zal wegspoelen. Ook vandaag is Travis onder ons: in wezen is hij het prototype van de geradicaliseerde, van de wereld vervreemde kwade blanke man die het gehad heeft met de politiekers en klaarstaat om naar de wapenen te grijpen. Dit is Scorsese op z’n best, op z’n relevantst en op z’n uitdagendst: hij neemt u mee naar plaatsen - meerbepaald het hoofd van Travis - waar u niet wil zijn en laat u achter met een netelig dilemma: is Travis nu eigenlijk een moorddadige psychopaat, een extreemrechtse prepper, of is hij een goede kruisvaarder die the right thing doet? ‘Taxi Driver’ is hoe dan ook een van pure virtuositeit knetterende film van een toen 33-jarige cineast die op dat moment nog de honger, de energie en de frisse inventiviteit had van een jonge leeuw, en die tegelijk al beschikte over het ervaren meesterschap van een voldragen klasbak. En dan heffen wij nu het glas op de jarige: here's to you, Marty!

Op Streamz en Apple TV via VOD

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234