The Crime of the Century Beeld rv
The Crime of the CenturyBeeld rv

televisie★★★★½

‘Hoe is het in godsnaam mogelijk?’ denk je steeds opnieuw als je naar ‘The Crime of the Century’ kijkt

OxyContin en Fentanyl: het is een duo dat de afgelopen twee decennia voor nog meer drama’s heeft gezorgd dan Tanja Dexters en Eva Pauwels. Het bijna vier uur durende ‘The Crime of the Century’ legt haarfijn bloot hoe de zware, verslavende pijnstillers een ware ravage konden aanrichten in de Verenigde Staten, en hoe farmaceutische bedrijven en de politiek steevast het grote geld verkozen boven de volksgezondheid.

Sinds de start van de coronapandemie zijn er in de Verenigde Staten ruim 600.000 mensen aan het virus gestorven. Die dodentol is vergelijkbaar met het aantal slachtoffers dat sinds 2000 gevallen is tijdens die andere epidemie die het land teistert: de opioid crisis, waarbij steeds meer mensen verslaafd zijn geraakt aan pijnstillers die uit opium worden gewonnen en uiteindelijk sterven aan een overdosis. Het is een drugsprobleem zoals de VS er natuurlijk wel meer heeft gehad, maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld de explosie van crack in de jaren 80 ligt de oorzaak dit keer bij geneesmiddelen die legaal zijn, en gaan de grootste dealers elke dag in maatpak naar hun werk op kantoor.

De indrukwekkende, wraakroepende tweedelige HBO-documentaire ‘The Crime of the Century’ laat met de hulp van klokkenluiders en gelekte documenten zien hoe de hoofdrolspelers in de crisis zonder veel scrupules hun bankrekening hebben gespijsd, terwijl arme Amerikanen bij bosjes sneuvelden. Kwade genius bij het begin van het verhaal is Arthur Sackler, dokter en lid van de gelijknamige familie die halverwege de 20ste eeuw het farmaceutisch bedrijf Purdue overnam en omvormde tot de succesvolste pillenproducent ter wereld. Toen het patent van één van de meest winstgevende geneesmiddelen van het bedrijf verliep, bedacht Sackler een nieuwe variant: OxyContin, een erg krachtige, op heroïne en morfine lijkende pijnstiller die mondjesmaat in het lichaam wordt opgenomen en dus veel langer blijft werken dan soortgelijke medicijnen.

Op zich is OxyContin een zegen voor terminale kankerpatiënten in de laatste dagen van hun lijdensweg. Maar omdat, zoals een expert het beknopt samenvat, ‘er niet genoeg geld te verdienen valt met het levenseinde’, zocht Sackler naar manieren om de pil ook te laten voorschrijven aan mensen met andere, minder erge vormen van pijn. En vanaf dan begint het misdadig te worden. De man die voor de Food and Drug Administration een rapport over OxyContin moest schrijven, leende zijn pen aan mensen van Purdue en kreeg een paar jaar later een lucratieve job bij het bedrijf. Op basis van dat rapport kwam in de bijsluiter te staan dat er bij OxyContin minder gevaar op verslaving was, ook al was daar geen wetenschappelijk bewijs voor. En dankzij dat zinnetje kon Purdue in ziekenhuizen of bij huisdokters cursussen geven over de weldaden van het nieuwe wondermiddel - ‘Weg met de opiatenfobie!’ - en grote marketingcampagnes op poten zetten waarin patiënten met rug-, hoofd- of gewrichtspijn beloofd werd dat ze hun gewone leven terug zouden krijgen.

De gevolgen waren verschrikkelijk. Miljoenen Amerikanen kregen OxyContin voorgeschreven en raakten verslaafd, er ontstonden pill mills waar corrupte dokters tegen betaling of seks aan de lopende band voorschriften uitdeelden, en toen gebruikers erachter kwamen dat je de pilletjes ook kunt vermalen en injecteren, werd het probleem - en de kans op een overdosis - nog vele malen groter. ‘The Crime of the Century’ laat de wild om zich heen grijpende tragedie zien aan de hand van enkele raak gekozen voorbeelden: een hulpverlener die zich herinnert hoe hij ooit een heel gezin - de ouders, hun 16-jarige zoon en zijn 16-jarige neef - dood aantrof in hun woonkamer. Een man van wie de vrouw in een zombie veranderde toen ze na een ongeval OxyContin in waanzinnig hoge dosissen toegediend kreeg. Een foto van een jongetje, hoogstens 10 jaar oud, op de achterbank van een auto, terwijl zijn vader en moeder zieltogend achter het stuur zitten.

De farmaceutische bedrijven - niet alleen Purdue maar ook het nu zo bejubelde Johnson & Johnson, de grootste opiumproducent ter wereld - waren al snel op de hoogte van de dramatische gevolgen. Ze kozen ervoor om die niet alleen te negeren, maar zelfs uit te buiten. Er kwamen nog zwaardere vormen van OxyContin op de markt en de dokters van Purdue - niet dat ze die titel nog waard zijn - bedachten het nieuwe concept ‘pseudoverslaving’. Dat sloeg op patiënten die verkeerdelijk geloofden dat ze verslaafd waren aan het zogezegd onschadelijke medicijn, en enkel geholpen konden worden met nog hogere dosissen. ‘Hoe is het in godsnaam mogelijk?’ is een gedachte die je bij het kijken van ‘The Crime of the Century’ heel vaak door het hoofd schiet.

De politiek deed ondertussen weinig of niets om de crisis aan te pakken, integendeel. Toen aanklagers uit vooral kleinere, rurale staten - waar de Hillbilly Heroin de bevolking decimeert - achter de grote bedrijven aangingen, trok men in Washington aan de touwtjes om het onderzoek te saboteren. En toen een rechtszaak toch onafwendbaar leek, gooide Purdue het op een akkoordje: in ruil voor het betalen van een boete van 600 miljoen dollar - een peulschil in vergelijking met wat OxyContin al heeft opgebracht - verdween alle bezwarende materiaal achter slot en grendel. Belangrijkste schakel in dat één-tweetje was trouwens de crisismanager van Purdue, Rudy Giuliani, die we onderhand mogen beschouwen als de Forrest Gump van alles wat in het Amerika van de afgelopen 25 jaar stinkt.

Waar ‘The Crime of the Century’ helaas vooral in uitblinkt, is tonen hoe uitzichtloos de hele situatie is. Toen OxyContin rond 2006 uit de gratie viel, werd de plaats ingenomen door het minstens even verslavende Fentanyl en begon alles opnieuw. En zelfs erger, want andere farmaceutische bedrijven bleken veel bijgeleerd te hebben van Purdue en zijn meedogenloze methodes. Ondertussen kost de crisis nog elke dag tientallen Amerikanen het leven en worden de totale kosten van de epidemie geschat op 1 biljoen dollar. Maar senatoren van wie campagnekas flink gespijsd wordt door big pharma, stellen zich tevreden met maatregelen die niets oplossen en herhalen het riedeltje van de pr-managers van de industrie: niet de pillen zijn het probleem, maar degenen die er misbruik van maken, en als pijnstillers strenger gereguleerd worden, zullen degenen die ze echt nodig hebben het slachtoffer zijn.

Verkozenen des volks die onder één hoedje spelen met grote bedrijven en eerder aan hun eigen postje denken dan aan de gezondheid van hun kiezers: de opioid crisis mag dan wel een Amerikaans verhaal zijn, dat aspect van ‘The Crime of the Century’ zal voor de inwoners van Zwijndrecht en verre omstreken alvast erg herkenbaar zijn.

Nu te zien op Streamz

Bekijk hier de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234