null Beeld CHARLIE GRAY/NETFLIX
Beeld CHARLIE GRAY/NETFLIX

The Queen's Gambit

Hoogste nieuwe binnenkomer in Humo’s Serie Top 100: ‘Ik ben nog niemand tegengekomen die géén fan is van ‘The Queen’s Gambit’’

De streamingzenders hebben, in tegenstelling tot de mensen die de tweede en derde coronagolf moesten tegenhouden, de afgelopen maanden niet stilgezeten. Sinds september zijn er op Netflix, Streamz, Disney+ en co. zelfs zoveel titels bij gekomen dat een update van onze top 100 van beste series die je kunt streamen zich opdrong. Hoogste nieuwkomer deze keer is ‘The Queen’s Gambit’, de prachtige miniserie over het jonge schaakwonder Beth Harmon die dit najaar de hele wereld veroverde.

Het fabuleuze succes van ‘The Queen’s Gambit’ – de best bekeken miniserie ooit op Netflix – is een opsteker voor al wie gelooft dat je met kwalitatief hoogstaande televisie een groot publiek kunt bereiken, maar zeker voor Allan Shiach (80), die al begin jaren 90 de filmrechten op het originele boek van Walter Tevis uit 1983 kocht en het verhaal drie decennia lang tevergeefs probeerde te verfilmen. Pas toen Netflix op het toneel verscheen, viel alles op zijn plaats en werd het bewijs geleverd dat in 2020 werkelijk alles mogelijk is: zelfs dat een trage tv-reeks over schaken de verkoop van schaakborden doet pieken.

ALLAN SHIACH «Voor mij is het grootste compliment dat ik nog niemand ben tegengekomen die géén fan is. Tijdens mijn vijftig jaar in de filmindustrie had ik dat nog nooit meegemaakt. Ik heb zelfs felicitatiemails gekregen van mensen van wie ik in jaren niets meer had gehoord. Onlangs nog van Donald Sutherland, die ik al zeker dertig jaar niet meer gezien heb (Shiach schreef het scenario van ‘Don’t Look Now’, de film uit 1973 waarin Sutherland de hoofdrol speelde, red.). Hij vond het een fantastische reeks, schreef hij. Het is bijna surrealistisch.»

null Beeld Phil Bray/Netflix
Beeld Phil Bray/Netflix

– Nochtans heb je met ‘The Queen’s Gambit’ je portie surrealisme wel gehad: je hebt acht keer geprobeerd het boek te verfilmen, met acht verschillende regisseurs.

SHIACH «Ja, de eerste was Bernardo Bertolucci, met wie ik een paar keer ben gaan lunchen om het scenario te bespreken. Dat was heel gezellig, behalve dan dat hij over van alles en nog wat wilde praten, behalve over ‘The Queen’s Gambit’ (lacht). Uiteindelijk is hij dan een andere film gaan maken en heb ik niets meer van hem gehoord.»

– De meest tragische naam uit dat achttal is die van wijlen Heath Ledger, die in 2008 stierf na een overdosis.

SHIACH «Hij wilde met ‘The Queen’s Gambit’ zijn debuut als regisseur maken, omdat hij zich zo herkende in het verhaal. Ledger was een echt schaaktalent: als hij zich er helemaal op had toegelegd, had hij een grootmeester kunnen worden. En hij worstelde, net zoals Beth, natuurlijk met verslavingen. Ik heb het laatst met hem gesproken vlak voor zijn dood, over de muziek die we gingen gebruiken in de film. Hij wilde een hoop liedjes beluisteren uit de jaren 50 en 60, de periode waarin alles zich afspeelt, dus had ik een lijst gemaakt met songs uit mijn jeugd. Ik belde hem op om te vragen wat hij ervan vond, we hebben wat gepraat en tegen de volgende ochtend was hij dood. Zo’n stom ongeluk, wat een zonde.»

– Eén van de sleutels tot het succes van ‘The Queen’s Gambit’ is dat schaken er heel spannend en meeslepend uitziet, ook voor wie niets van het spel kent. Hoe zijn jullie daarin geslaagd?

SHIACH «Ik heb natuurlijk heel lang kunnen nadenken over hoe je een publiek dat schaken niet snapt, toch kunt boeien (lacht). En misschien was het een voordeel dat ik zelf geen fervent schaker ben. Ik heb de rechten op het boek gekocht omdat ik het een prachtig verhaal vond, over een meisje dat in een weeshuis terechtkomt na de dood van haar moeder en dankzij schaken een eigen leven opbouwt. De setting trok me wel aan, maar ik was geen expert. Ik ben research beginnen te doen en ben naar schaaktornooien geweest, waar – zoals je in de serie ziet – mensen opeengepakt in kleine kamers op borden de wedstrijd volgen.

»Maar het was niet makkelijk. Vóór de start van de opnames zijn Scott Frank (co-scenarist en regisseur van de miniserie, red.) en ik nog voor advies gaan aankloppen bij Garry Kasparov, de Russische grootmeester en wereldkampioen. Hij heeft de scripts van alle afleveringen op één dag gelezen en zei dat hij er erg van genoten had, maar er was toch één probleem. ‘Wanneer mensen schaken op het niveau dat Beth bereikt,’ zei hij, ‘dan zegt niemand ooit ‘schaak’ of ‘schaakmat’ tijdens een wedstrijd. Dat gebeurt gewoon niet.’ Daar had ik niet bij stilgestaan (lacht).»

– Kasparov werd daarna ‘schaakconsulent’ tijdens de opnames, net als de Amerikaanse grootmeester Bruce Pandolfini.

SHIACH «Ja. Scott – wél een uitstekend schaker – wilde alles zo realistisch mogelijk maken, en daar moesten zij op toezien. Elk rondje, zelfs het snelschaken, gebeurt volledig volgens het boekje. Je kunt het beeld op ieder moment stilzetten, en dan zie je een schaakpatroon dat echt bestaat. Er is zelfs een scène tijdens een wedstrijd waarin enkel de gezichten van de acteurs in beeld komen, maar ze moesten toch verder blijven spelen en de stukken neerzetten zoals het hoort, om in de flow te blijven. Dat oog voor detail is voor mij één van de grote troeven van de reeks. Het heeft misschien lang geduurd, maar ik had geen andere versie van ‘The Queen’s Gambit’ willen zien dan deze.»

– Dan wij ook niet!

Lees hier onze Sublieme Streamingseries Top 100

© The Sunday Times. Vertaling en bewerking: sw

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234