Old Beeld rv
OldBeeld rv

film★★½☆☆

Hopelijk maakt M. Night Shyamalan ooit weer een topfilm, maar ‘Old’ is het helaas niet

In de lessenreeks ‘Hoe een succesvolle loopbaan grandioos te verknallen’ behoort het merkwaardige carrièreverhaal van M. Night Shyamalan tot de verplichte leerstof.

Kort samengevat: tussen 1999 en 2002 draaide Shyamalan drie instantklassiekers (‘The Sixth Sense’, ‘Unbreakable’ en ‘Signs’) die én onwaarschijnlijk goed waren én wereldwijd waanzinnig veel geld opbrachten. Shyamalan mocht zich tot de nieuwe Spielberg kronen, maar vanaf ‘The Village’ (2004) gebeurde er iets merkwaardigs: zijn films werden steeds potsierlijker en na het floppen van ‘The Last Airbender’ zag de voormalige topregisseur zich voorgoed gedegradeerd tot de favoriete pispaal van pers en publiek.

Vanwaar die neerwaartse spiraal? Moeilijk te zeggen. Over grote kunstenaars wordt weleens gezegd dat hun tijd beperkt is: ze krijgen van hun muze een termijn van enkele topjaren waarin ze fantastisch werk mogen afleveren, maar daarna is het voorbij en raken ze onherroepelijk afgesneden van wat Beach Boy Brian Wilson, die zelf ook één en ander wist van artistieke dipjes, omschreef als ‘de gouden bron’. En misschien is dát wel wat ook Shyamalan is overkomen: héél even mocht hij pieken, waarna de bron opdroogde en hij alleen nog maar rommel begon te produceren. De cineast maakte weliswaar een voorzichtige comeback met ‘Split’ en ‘The Visit’, twee kleinschalige films die gigantisch veel winst maakten, maar ‘Glass’, de film waarmee hij het donkere universum van ‘Split’ liet samensmelten met de superheldenwereld van ‘Unbreakable’, stelde opnieuw teleur.

En hoewel we hem een grootse comeback gunnen, luidt ook ‘Old’, nú in de bioscoop, wat ons betreft nog steeds níet de grote rehabilitatie in van M. Night Shyamalan. Wie de trailer heeft gezien, weet al dat er iets héél eigenaardigs aan de hand is op het ogenschijnlijk idyllische, door hoge rotsen omgeven en slechts via een nauwe sleufkloof toegankelijk stuk privéstrand waar enkele hotelgasten – onder wie Gael García Bernal, Vicky Krieps en Rufus Sewell - een zonovergoten dagje doorbrengen. Zijn ze via die kloof op de één of andere manier met hun parasols en hun strandstoeltjes in een andere dimensie gesukkeld, waar de tijdstroom anders verloopt dan in de normale wereld? Of zijn ze besmet met een wel héél surrealistische variant van het coronavirus?

De vraag ‘Wat is hier in vredesnaam aan de hand?!’ bleef ons tot op het eind prikkelen, maar tegelijk dienden we vast te stellen dat Shyamalan alwéér in de steek wordt gelaten door zijn gave om de toeschouwer mee te trekken in een angstaanjagend mysterie. Shyamalan raakte indertijd vooral gekend als de meester van de twist endings, maar daarnaast maakte hij ook indruk met zijn vermogen om met heel weinig middelen een beklemmende atmosfeer te scheppen. Herinner u maar hoe ‘The Sixth Sense’ in wezen bestond uit een reeks lange gesprekken tussen Bruce Willis en Haley Joel Osment, of hoe ‘Unbreakable’ z’n kracht haalde uit de intrigerende interactie tussen Willis en Samuel L. Jackson, of hoe ‘Signs’ grotendeels bestond uit geheimnisvolle stiltes. Dát vermogen heeft Shyamalan vooralsnog niet teruggevonden.

Een voorbeeldje: telkens iemand door de sleufkloof aan dat geheimzinnige strand probeert te ontsnappen, wordt die persoon getroffen door een hoofdpijnverwekkende blackout. Klinkt intrigerend, maar het probleem is dat die sleufkloofscènes zó stuntelig zijn gefilmd dat die blackouts onbedoeld een beetje lachwekkend worden. Naar eigen zeggen baseerde Shyamalan de stijl en de toon van ‘Old’ op ‘Picnic at Hanging Rock’, de onverwoestbare seventiesklassieker van Peter Weir over de verdwijning van enkele Australische kostschoolmeisjes in de buurt van een mysterieuze rotsformatie. Maar wie de twee hoofdlocaties met elkaar vergelijkt, voelt onmiddellijk het verschil tussen een meesterlijk weergegeven mystieke stemming (de rotsformatie in ‘Picnic at Hanging Rock’) en een mislukte poging tot sfeerschepping (de rotsen in ‘Old’).

Toegegeven: het is uiteindelijk wel grappig hoe Shyamalan vanop dat strand een actueel linkje legt naar (geschrapt vanwege spoilergevaar). Maar misschien ware het beter geweest indien Shyamalan zijn proloog en zijn epiloog had geschrapt en inhoudelijk trouw was gebleven aan de onuitgesproken bevreemding en de volgehouden raadselachtigheid van ‘Sandcastle’, de uit 2010 daterende, door Pierre-Oscar Lévy en Frederick Peeters bedachte graphic novel waarop het middenstuk van ‘Old’ is gebaseerd. En voor de rest blijven wij de hoop koesteren dat Shymalan zijn gouden bron zal terugvinden.

Nu in de bioscoop

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234