null Beeld

film★★★½

'Il traditore': Italiaanse maffiafilm zonder romantisering

Een traan voor de klikspaan.

De maffia is overal, zelfs in de bioscoopzaal in uw buurt en op Netflix! Dompelt ‘The Irishman’ ons onder in het wereldje van de Italo-Amerikaanse maffia in Philadelphia, dan nestelt ‘Piranhas’ zich in het zog van enkele tieners die razendsnel opklimmen in het milieu van de Napolitaanse Camorra. ‘Il traditore’ neemt u dan weer mee naar Palermo, de bakermat van de Cosa Nostra, waar in de geweldige openingsscène twee beruchte clans tijdens een conclaaf de heroïnehandel verdelen. Het boeiende aan ‘The Irishman’ en ‘Piranhas’ is dat die films zich helemaal afspelen binnen de afgesloten schemerzone van de maffiagemeenschap. Wij, de toeschouwers, zitten als het ware méé in de samenzwering van de gangsters: we leren hun codes en hun rituelen kennen en we leven hartstochtelijk mee met hen, waarbij we soms uit het oog verliezen dat heerschappen als Frank Sheeran, die sympathieke ouwe pee uit ‘The Irishman’, eigenlijk vertegenwoordigers zijn van Het Kwaad.

Het waargebeurde ‘Il traditore’ hanteert een andere invalshoek: deze film gaat over een pentito, een spijtoptant die heeft gebroken met zijn wereld. In de jaren 80 vluchtte de maffioso Tommaso Buscetta naar Rio, waar hij door de politie werd opgepakt en gefolterd – in een spectaculair beeldkader zien we hoe Buscetta vanuit een helikopter wordt gedwongen toe te kijken hoe zijn eveneens gemartelde echtgenote als een wanhopig wapperende vlag uit een parallel vliegende helikopter wordt gehangen. Terug in Palermo, laat de door wroeging verteerde Buscetta zich door Giovanni Falcone, de rechter die in 1992 werd opgeblazen, overhalen om de zwijgplicht te doorbreken. En zo werd Buscetta de allereerste hooggeplaatste maffioso uit de geschiedenis die ingaat tegen het gebod van Michael Corleone: ‘Don’t ever take sides against the family!’

Van enige romantisering is in ‘Il traditore’ evenwel geen sprake: doordat we naar de werking van de maffia kijken door de ogen van een man die de oversteek maakt van absolute trouw naar diepe spijt, zien we pas écht wat voor een afschuwelijk monster de Cosa Nostra is. De gangsters uit ‘Il traditore’ zijn geen gezellige kerels die op restaurant malse steaks zitten te eten en, als hen dat wordt gevraagd, met enige tegenzin iemand omleggen, maar ijskoude moordenaars die er niet voor terugdeinzen om kinderen af te maken.

De toeschouwer betaalt evenwel een prijs voor die insteek. Zoog Scorsese ons in ‘Goodfellas’, over de spijtoptant Henry Hill, met zijn opwindende fotografie méé in de maffiawereld, tot je de balletjes in tomatensaus bijna kon rúíken, dan zorgt de aanpak van Marco Bellocchio af en toe voor frustratie. De onvermijdelijke kogelregens zorgen voor een opstoot van adrenaline, maar de rechtbankscènes duren te lang, ook al is het grinniken geblazen met de typische Italiaanse handgebaartjes waarmee de maffiosi hun woorden kracht bijzetten. ‘Il traditore’ schokt nog het meest wanneer Bellocchio laat zien hoeveel sympathie de maffia geniet bij de bevolking: tijdens het beruchte Maxi-proces komen honderden mensen op straat (‘De maffia verschaft ons werk!’) en bij de bekendmaking van de dood van Falcone stijgt uit de cafés massaal gejuich op. Something’s rotten in het land van de bruschetta.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234