null Beeld VRT
Beeld VRT

Televisie★★★★½

‘Kinderen van de migratie’ op Canvas: eindelijk mogen de migranten zélf eens over migratie spreken

Er wordt veel vaker over dan met migranten gepraat en als tijdens discussies – zeker op sociale media – de emoties hoog oplaaien zijn zij die het luidst toeteren niet zelden degenen die op de wereld kunnen toekijken vanuit een van onheil en armoede afgeschermde woonkamer. De eerste aflevering van ‘Kinderen van de migratie’ had vele verdiensten, maar de grootste was wel dat er mensen aan het woord kwamen die alles aan den lijve hebben ondervonden en dus recht hebben van spreken.

Toen België het puin van de Tweede Wereldoorlog had geruimd en weer naar steenkool begon te graven, bleek er veel meer zwart goud verborgen te liggen dan Duitse krijgsgevangenen of de lokale bevolking naar boven konden of wilden halen. De oplossing was eenvoudig: vanuit het armere zuiden van Europa werden duizenden mannen, samen met hun gezin, naar hier gebracht om in de mijnen af te dalen. De eerste bron van werkkrachten was Italië, dat in 1946 een akkoord sloot met ons land en daarna – ‘We zijn verkocht voor een zak kolen,’ stelde een getuige bitter vast – per duizend arbeiders die naar België kwamen maandelijks vijfduizend ton steenkool mocht afnemen. Dat was het begin van een kleine volksverhuizing, waarbij tot halverwege de jaren 70 honderdduizenden mensen uit Italië en later Spanje, Griekenland, Turkije of Marokko verkasten.

Een tiental mannen en vrouwen die hier kwamen werken, of hun (klein)kinderen, getuigen in ‘Kinderen van de migratie’ over wat ze hebben achtergelaten en wat ze daarvoor in de plaats kregen. Hun verhalen waren alvast in de eerste aflevering ontluisterend. De mooie huizen die de ronselaars – mensensmokkelaars met een vergunning, zou je ze ook kunnen noemen – in de Italiaanse dorpjes hadden beloofd, bleken in werkelijkheid gevangenisbarakken te zijn en het grote geld was voorbehouden voor de mensen in een hogere positie, voornamelijk Belgen. Een opleiding was er nauwelijks en aan de veiligheid van de mijnwerkers werd niet gedacht: de opa van één getuige was op het einde van de werkdag zelfs simpelweg vergeten en had de hele nacht op een kilometer onder de grond doorgebracht. Toen de Italianen na de ramp in Marcinelle – tol: 262 doden – al te nadrukkelijk vragen stelde bij de werkomstandigheden, had de Belgische regering doodleuk akkoorden afgesloten met Griekenland, Spanje en Turkije, waar de overheid minder inzat met wat haar burgers overkwam in het buitenland. Mensen als wegwerpproducten.

‘Kinderen van de migratie’ trok nooit de parallel met de situatie van vandaag, maar je hoefde niet ver te zoeken om die te zien: het verschil tussen de werkloze Turk die in zijn dorpje van deur tot deur ging om het geld te verzamelen voor de trip richting Europa en de migrant uit West-Afrika die hebben en houden verkoopt om in een gammel bootje te stappen, is tenslotte niet zo groot. De gastarbeiders waren toen ook meestal economische vluchtelingen, of ‘gelukszoekers’, zoals dat heet in kringen waar je al verdacht bent als je droomt van een beter leven voor jezelf en je kinderen. Het is wellicht ijdele hoop te denken dat het debat over migratie dankzij een reeks als deze genuanceerder en op een zachtere toon zal verlopen. Maar we hadden tijdens de eerste aflevering van ‘Kinderen van de migratie’ wel aldoor het gevoel dat we naar belangrijke televisie zaten te kijken. Dat was toch ook alweer even geleden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234