null Beeld

FILM★★★1/2☆

Kollektivet

De maker van ‘Festen’ blikt terug op zijn jeugd.

In ‘Festen’ troonde hij ons mee naar een onvergetelijk familiefeestje, in ‘Dear Wendy’ rekende hij af met de ziekelijke Amerikaanse wapencultuur, in ‘Jagten’ maakte hij ons getuige van de openbare kruisiging van een onterecht van kindermisbruik beschuldigde kleuterleider, en in ‘Far From the Madding Crowd’ liet hij de lokken van Matthias Schoenaerts in de Engelse zonnegloed baden.

In zijn nieuwste, ‘Kollektivet’, richt de Deense regisseur Thomas Vinterberg de camera voor de verandering eens op zichzelf – of beter gezegd: op de commune waarin hij in de jaren 70 zijn kinderjaren doorbracht. ‘De gekke, warme en fantastische tijden,’ zoals Vinterberg zijn communejaren zelf heeft omschreven, vangen aan wanneer Erik (Ulrich Thomsen), een architectuurprofessor, en Anna (Trine Dyrholm), een bekend nieuwsanker, anno 1975 een gigan-tische villa met bijbehorende oranjerie erven: een schitterende woonst, maar de kosten liggen hoog – 570 kronen per maand alleen al voor de verwarming!

Om die reden, en ook omdat alternatieve levensstijlen bij de tijdgeest horen, en vooral omdat Anna ‘toe is aan iets nieuws’ en weleens ‘iemand anders wil horen praten’, stelt ze voor om het huis om te toveren tot een commune. Erik incasseert de angelsteken van zijn echtgenote zoals alleen mannen angelsteken kunnen incasseren: ogenschijnlijk gelaten stemt hij in met haar plan, maar ziet u dat uiterste linkerhaartje van zijn linkerwenkbrauw trillen? Weldra wemelt het huis van de rare kostgangers: er is geen baas, iedereen doet de vaat, elke bewoner heeft een vaste kookdag, er wordt aan naaktzwemmen gedaan en biertjes moeten worden geturfd. Een droom voor de ene, voor ons een nachtmerrie!

Elke avond tijdens de huisvergaderingen over jezelf moeten praten en aan de andere bewoners moeten vertellen hoe het gaat: zet óns in zo’n groep, en wij – notoire eenzaten die zich al ongemakkelijk beginnen te voelen wanneer we met meer dan twee mensen aan een tafeltje zitten – zouden al na drie dagen met een endje touw in de hand naar de zolder trekken, op zoek naar een geschikte dwarsbalk. Maar de personages uit ‘Kollektivet’ lijken effectief gezellige tijden te beleven – tot Erik de relatie met zijn echtgenote verbreekt en aan de scharrel gaat met een studente die, zoals een medebewoner prachtig uitdrukt, ‘eruitziet als een Franse film die je niet mag zien’.

Vanaf dat moment is het uit met de fun: je kunt wel dromen over een wereld waarin alle mensen tolerant en open van geest zijn, maar die droom blijkt dan toch niet helemaal bestand tegen de slagen die Het Leven uitdeelt. Zo ‘gek, warm en fantastisch’ waren die tijden bij nader inzien dus niet: baadt de eerste helft van de film nog in de warme gloed van de herinnering, dan begint in de tweede helft de beruchte Scandinavische somberte over het huis te hangen – en begint ‘Kollektivet’ jammer genoeg ook iets te hard te lijken op een theaterstuk waarin de personages hun frustraties luchten door tegen elkaar op te tieren. Maar Ulrich Thomsen, een acteur die wij sinds ‘Festen’ tot onze favoriete tragédiens rekenen, is alweer uitmuntend.

Zijn grootse moment komt wanneer hij na afloop van een woelig verlopen huisvergadering de bewoners terug naar de eettafel roept. Terwijl de communeleden zich één voor één opnieuw op hun stoel laten zakken, houdt de camera hém secondelang close in beeld, waarbij de ingehouden woede en de afkeer van het leven waarin hij verzeild is geraakt, op zijn trillende lip staat te lezen. ’t Is één van die ogenblikken dat de hele film, ja zelfs het hele universum, de adem met alle macht inhoudt.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234