Zomergasten Beeld VPRO
ZomergastenBeeld VPRO

televisie★★★★☆

Laten we hopen dat we in de eerste ‘Zomergasten’ een profeet hebben gezien

Maar weinig mensen zijn interessant genoeg om er ruim drie uur een gesprek mee te voeren en dat live op televisie uit te zenden. Toch slaagt ‘Zomergasten’ er al vierendertig seizoenen in om zes van zulke mensen in de studio te krijgen. De eerste aflevering, waarin architect Floris Alkemade zijn ideale televisieavond mocht samenstellen, leek soms meer op een college dan op een gesprek – maar dan wel een college van je favoriete professor.

Gelukkig ontkende presentator Janine Abbring niet wat niet te ontkennen viel: de actualiteit liep op een wonderlijke manier parallel met de eerste uitzending van ‘Zomergasten’ van 2021. Terwijl het zuidelijkste deel van Nederland door water werd geteisterd, zaten iets noordelijker Abbring en haar gast op het dak van een verdronken caravan, al vijf jaar het surrealistische decor van het interviewprogramma. Bovendien was die gast dit keer architect Floris Alkemade, die in zijn functie als Rijksbouwmeester ‘Panorama Nederland’ presenteerde, ‘een toekomstperspectief voor de inrichting van Nederland, met als hoofdthema’s water, boerenland, verstedelijking en duurzame energie’. Het was dan ook niet lang zoeken naar urgentie in het drie uur durende gesprek.

Toch leek het eerste fragment van Alkemade niet op het heden gericht, maar op het verleden: de jongetjes die voor hun YouTubekanaal een verlaten kasteelruïne binnendrongen, deden hem denken aan zijn eigen jeugd, waarin ook hij genoot van ‘het verkennen van het gebied achter het bordje ‘verboden toegang’’. Algauw bleek echter dat het Alkemade vooral om het gebouw zelf te doen was: dat werd twintig jaar geleden gebouwd, geïnspireerd op een middeleeuws kasteel, maar vanwege financiële strubbelingen nooit voltooid. Zo werd een namaakkasteel een échte ruïne. De zoektocht naar waarachtigheid was een thema dat in de uitzending regelmatig terugkwam.

Alkemade toonde zich een gast met een missie. Na ieder fragment begon hij, zonder op een vraag te wachten, zijn verhandeling over de achtergronden en zijn eigen visie op het getoonde. Abbring deed nu en dan een poging om het gesprek richting het privéleven van haar gast te sturen, maar zag daar algauw vanaf: soms loont het wanneer een gespreksleider de leiding uit handen geeft. De presentator nam de regie weer even terug toen het over die andere actuele kwestie ging: de renovatie van het Binnenhof, de regeringsgebouwen in Den Haag, door Alkemade zelf al ‘een shakespeariaans drama’ genoemd: jarenlange vertraging, honderden miljoenen budgetoverschrijding, ontslagen architecten en een heleboel politiek gesteggel. Wat had Alkemade in die kwestie zelf eigenlijk beter kunnen doen? Terugkijkend had hij, zo vertelt hij, ‘meer de taal van politici moeten spreken’. Inmiddels had hij dat blijkbaar aardig onder de knie, want als een volleerd diplomaat manoeuvreerde de Rijksbouwmeester zich om persoonlijke verwijten en belastende uitspraken heen.

Wanneer de verteller Alkemade de vrije hand kreeg, ging het eigenlijk nauwelijks over heden en verleden. In bijna ieder fragment stond de toekomst centraal. Of het nu ging om een artistieke verbeelding van de oerknal, om de Hadza-stam in Tanzania die door de moderne tijd op de hielen wordt gezeten, of om de toekomstvisioenen van Constant Nieuwenhuys, die met zijn ‘Nieuw Babylon’ een stad voor zich zag waar de creatieve mens alle ruimte krijgt omdat robots al het werk opknappen: Floris Alkemade gaf blijk van een ongebreideld enthousiasme en optimisme over de mogelijkheden van de mens en diens technologisch vernuft. Zonder alle huidige maatschappelijke problemen te ontkennen schetste Alkemade vooral een beeld van hoe het óók zou kunnen, als we maar een klein beetje anders tegen de wereld aan zouden kijken. Als we de kunstenaars en de wetenschappers de ruimte geven, dan is onze wereld verre van verloren: ‘We krijgen op allerlei punten een leven dat niet langer een spoor van verwoesting achterlaat. Dat is eigenlijk een prachtig verhaal, alleen is onze politieke taal niet bij machte om een verlangen te scheppen naar die verandering.’ Misschien zijn het de woorden van een dromer, of misschien blijkt de eerste Zomergast van dit seizoen over honderd jaar een profeet te zijn geweest. Laten we hopen op het laatste.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234