Melati Wijsen (midden) tijdens een klimaatprotest in de VS. Beeld Cinéart Nederland
Melati Wijsen (midden) tijdens een klimaatprotest in de VS.Beeld Cinéart Nederland

InterviewMelati Wijsen

Nederlandse activiste Melati speelt hoofdrol in klimaatfilm: ‘Onze generatie zal het verschil maken’

De half-Nederlandse Melati Wijsen speelt de hoofdrol in de documentaire ‘Bigger Than Us’, die zaterdag in Cannes in première ging. In de film ontmoet ze jongeren die net als zij hun leven wijden aan de toekomst van deze aardbol. ‘Wij wachten niet tot we toestemming krijgen om iets te doen. Het moet nu.’

U hebt wellicht nog nooit van Melati Wijsen (20) gehoord. Hoewel haar ster in klimaatkringen al een paar jaar rijst, werden haar inspanningen bij ons nooit echt opgemerkt. Toch is ze er met haar zusje Isabel hoogstpersoonlijk verantwoordelijk voor dat op Bali geen plastic tasjes meer gebruikt mogen worden.

Haar bekendheid zou wel eens een vlucht kunnen nemen. Zaterdag ging tijdens het filmfestival in Cannes een documentairefilm in première waarin Wijsen de hoofdrol speelt, als zichzelf. ‘Bigger Than Us’ (zie kader), registreert de ontmoetingen van Melati met zes andere activisten. De gemene deler: ze proberen ergens op de wereld verschil te maken. Én ze zijn allemaal piepjong. De generatie Greta Thunberg, zeg maar.

Bigger Than Us
De documentaire ‘Bigger Than Us’ ging zaterdagavond in première op het filmfestival van Cannes. De film werd al voor corona opgenomen, en wordt geregisseerd door de Franse regisseur Flore Vasseur. Dit najaar zal ‘Bigger Than Us’ in de Nederlandse bioscopen draaien. De Franse actrice Marion Cotillard, bekend van films als ‘Taxi’, ‘Big Fish' en ‘La vie en rose’, is als producer bij de film betrokken.

De makers van ‘Bigger Than Us’ zien in Melati en haar leeftijdsgenoten de vaandeldragers van een generatie die laat zien ‘hoe we moeten leven in een tijd waarin alles uit elkaar valt of lijkt te vallen’. Volgens hen ontvouwt de film ‘een magnifieke wereld, een van moed en plezier, van inzet voor iets dat groter is dan wijzelf’.

Tijdens het interview in een restaurant in Amsterdam stelt ze zich in het Engels voor als ‘fulltime changemaker’. Wijsen is half Indonesisch (van vaders kant) en half Nederlands. Twintig jaar geleden vestigde het gezin zich in een klein dorpje op Bali, op loopafstand van de oceaan.

Als Melati praat over haar jeugd op Bali, klinkt weemoed door in haar stem. ‘We zijn deels opgegroeid op een boot, waarmee we van eiland naar eiland vaarden. Het was zó’n avontuur elke dag. Het kristalblauwe water, het groen van de bomen, de geschilderde kleuren op de gezichten van de mensen die we tegenkwamen, op elk eiland weer een andere, unieke stam. Magisch.’

In Libanon met Mohamad, die daar een school stichtte. Beeld Cinéart Nederland
In Libanon met Mohamad, die daar een school stichtte.Beeld Cinéart Nederland

Haar eerste herinneringen aan Nederland worden ook gekleurd door de natuur. ‘De geur van gras. Zo fris, rustgevend. En alles was altijd zo schoon, dat staat me nog heel goed bij. Zelfs de geur van koeienpoep was heel anders dan ik op Bali gewend was.’

Overal plastic

Voor Melati begon haar activisme een jaar of acht geleden, toen ze met haar twee jaar jongere zusje in de oceaan zwom. ‘Dan voelde je – huh – iets langs je been heen glijden, en bleek het geen dier te zijn, maar een stuk plastic. In de rijstvelden, waar we toen we klein altijd doorheen fietsten, moesten boeren voor ze konden zaaien eerst al het plastic weghalen. Iedereen ziet als Bali als het island of beauty, met de rijstvelden, vulkanen en bergen, en dat kan het ook zijn. Maar onze realiteit was dat het plastic echt overal was.’

Samen met haar zusje begon ze een campagne om plastic tasjes op Bali in de ban te doen. Isabel was 10, Melati 12. ‘We dachten dat we voor het einde van de zomervakantie geregeld zou zijn. Uiteindelijk duurde het zes jaar, maar het is wel gelukt.’

In 2018 werden Melati en Isabel door het Amerikaanse tijdschrift Time opgenomen in de top 25 van meest invloedrijke tieners. Vorig jaar was Melati één van de sprekers op het World Economic Forum in Davos. Nu zet ze zich in voor Youthopia. Het doel: jonge mensen helpen met concreet gereedschap om zelf een ‘changemaker’ te kunnen worden.

In de film kijkt Melati op een gegeven moment uit over de Baai van Jakarta. Achter haar de Indonesische hoofdstad, die de komende decennia door bodemdaling dreigt weg te zakken in de zee. Staand op de zeewering formuleert ze het gevoel dat ten grondslag ligt aan haar missie. ‘We groeiden op met klimaatverandering, met verhalen over genocide en ongelijkheid. Dat is de realiteit waarin wij leven. We zijn weerloos tegen alles wat er gebeurt. We verdrinken, zijn bang, verloren.’

Melati Wijsen in Jakarta, een stad die door bodemdaling langzaam wegzakt. Beeld Cinéart Nederland
Melati Wijsen in Jakarta, een stad die door bodemdaling langzaam wegzakt.Beeld Cinéart Nederland

Grote woorden. Maar de angst zit echt diep, zegt ze, terwijl ze nipt aan een café latte. Buiten zet een plotselinge zomerbui Amsterdam blank. ‘Net voordat de film werd opgenomen, waren er gigantische overstromingen in Jakarta. Duizenden mensen verloren hun huis. In Californië en in de Amazone waren enorme bosbranden. Niemand deed iets. Toen besloot ik dat ik zelf iets moest doen, en met de film wilde laten zien hoe jonge mensen voor verandering kunnen zorgen. Zij wachten niet totdat ze ouder zijn en toestemming krijgen om iets te doen. Ze leiden door het goede voorbeeld te geven.’

Oliegiganten

En dus zien we hoe Mohamad in Libanon een school opzet voor Syrische vluchtelingenkindjes, hoe Memory en Winnie in Afrika vechten voor de toekomst van jonge vrouwen, hoe Mary op Lesbos vluchtelingen redt en hoe Rene in Colorado de strijd aanbindt met oliegiganten. ‘We laten zijn dat de oplossingen binnen handbereik zijn. We kunnen niet zes jaar wachten, zoals met de plastic tasjes in Bali. Het moet nu.’

Op Lesbos, met een Syrisch vluchtelingengezin. Beeld Cinéart Nederland
Op Lesbos, met een Syrisch vluchtelingengezin.Beeld Cinéart Nederland

De toon van de film is onverholen activistisch. De vraag is of de urgentie ervan ook bij oudere of minder progressieve kijkers neerslaat. ‘We zien nog steeds dat overheden en bedrijven winst boven de planeet plaatsen. Om dat te veranderen, hebben we de steun en de kracht van de oudere generatie echt nodig. Vaak is de kloof tussen jongeren en ouderen vooral een kwestie van begrip: de tijd nemen om serieus met elkaar te praten.’

Diepe zucht

Haar reis rond de wereld bracht Melati niet alleen maar hoop. ‘Ik voel ook me veel zwaarder. Ik wist niets van kindhuwelijken en voedselveiligheid. De vluchtelingencrisis kende ik alleen oppervlakkig. Maar als je ziet en voelt wat er gebeurt...’

Ze slaakt een diepe zucht. Word je er niet een beetje moedeloos van, was de vraag. Al die ongelijkheid, de pijn die ze tegenkwam, de lelijkheid soms. Ze kan ook gewoon gaan netflixen. ‘De overeenkomst tussen mij en de mensen in de film is dat we geconfronteerd met een massief probleem niet weglopen, maar er juist recht op af gaan. Wij kunnen niet terug naar ‘normaal’, wat dat ook mag zijn. Dit is ons normaal. Alles wat we kunnen doen is beter dan niks doen.’

Uiteindelijk, zegt Wijsen, is optimisme een plicht. ‘Als ik me laat leiden door angst, kan ik niet het werk doen wat ik wil doen. En wat ik geleerd heb van de ontmoetingen met mijn leeftijdsgenoten, is dat wij de generatie zijn die het verschil gaat maken. Wij gaan ervoor zorgen dat er oplossingen komen voor de problemen waar we mee kampen. We zijn er al zelfs al mee bezig.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234