null Beeld RV
Beeld RV

televisie★★★★½

‘Neveneffecten’ was dan wel geen oerknal, voor een hele generatie was het wel een jaar nul

Tom Raes

In de niet kwade, en allerminst van streekbieren gespeende tafelquiz ‘25 jaar Canvas’, zat een voorval dat me achteraf nog even bijbleef. Nadat Phara de Aguirre met een compilatie ‘Het Peulengaleis’ publiekelijk had uitgeroepen tot het beste van wat Vlaanderen had voortgebracht op vlak van absurdisme, en dat is nogal wat, werd er protest aangetekend vanuit de zaal: Jelle de Beule, één kwart van Team Neveneffecten, was niet van zins die blaam onbecommentarieerd te laten. Tot zelfimmolatie kwam het niet, maar als wraak ging Team Neveneffecten aan het eind wel met de hele prijzentafel naar huis.

Hij had een punt, want in de troebele vergaarbak van het collectieve geheugen wordt ‘Neveneffecten’, op televisie de eerste voet aan wal van het gelijknamige collectief, namelijk minder vaak opgedregd dan pakweg ‘Het Peulengaleis’ of ‘In de gloria’. Maar er komt schot in de zaak. Nadat die laatste reeks eerder al werd opgediept uit de onmetelijke VRT-archieven - gewoonlijk stel ik me er de hangar bij voor uit de slotscène van ‘Raiders of the Lost Ark’ - was het de voorbije week eindelijk aan ‘Neveneffecten’ om eens te meer voor het voetlicht te treden. Dat gebeurde in een best of-format: vier afleveringen uit het eerste seizoen, het tweede werd duidelijk niet teruggevonden, die niet eens in volgorde werden uitgezonden. Wellicht kampte de archivaris belast met de taak met dyscalculie. In dit eigenste blad beweerde Jonas Geirnaert onlangs dat niet àlle acht afleveringen van dat eerste seizoen even kwalitatief hoogstaand waren. Geen idee of dat meegespeeld heeft, maar met wat nu overbleef, kon je alleszins aardig jokken.

Pioniersaflevering ‘Het leven van de Komomaan’ was terecht één van de vier afleveringen die in aanmerking waren gekomen voor heruitzending. Het even cruciale ‘De bron van de E40’ was die eer niet weggelegd. Daar kon je desgewenst een gepeperde klachtenbrief over opstellen, maar op maandag was ook al ‘Verloren beschavingen: shopping center’ voorbijgekomen. Minder iconisch, maar wel aanhoudend beter, en eveneens een schoolvoorbeeld van wat Neveneffecten uitgerekend des Neveneffects maakte: het dagelijkse leven overschouwen vanuit het blikveld van een buitenstaander, en aan de resulterende vervreemding uren lol beleven. Misschien was het kinderlijke verwondering die ooit aan de grondslag lag van ‘Neveneffecten’. Misschien wel gewoon stierlijke verveling. Alleszins deelden de medeplichtigen de wil om méér te lezen in je druilerige omgeving dan wat er in werkelijkheid aangeboden wordt. De ene verzint dan een kekke complottheorie over pedofielen in een pizzatent of hagedissen in maatpakken, maar anderen vragen zich dan af waarom pakweg Shopping Gent Zuid geen archeologisch overblijfsel zou kunnen zijn van de elfde Egyptische dynastie. Ceci n’est pas un centre commercial. Ik heb me er alleszins weer kosteloos mee geamuseerd, en ik hoop van u hetzelfde.

Na vijf kwam volgens de archivaris acht, wat hem ertoe bracht om op woensdag al ‘De gebroeders Tupolev’ de ether in te zwikken, het relaas van de fictieve uitvinders Adolphe en Rudolphe, de eerste Siamese tweeling die enkel aan het oor vergroeid was, en die de wereld uitvindingen schonk als ‘de doos’ en ‘de pannenkoek’. Nazi’s waren ze ook, maar, zo wil de overlevering, niet van harte. Oorspronkelijk was het de seizoensfinale van het eerste seizoen, en dat was zelfs uit verband gerukt nog te merken. ‘De gebroeders Tupolev’ blijft een masterclass in voldragen onnozelheid en gedurig uit je nek kletsen op hoog niveau. Vrolijk hinkstapspringen op de stippellijn tussen ‘ik weet dat dit idioot is, maar luister nu even’ en ‘handen omhoog of ik schiet’. Net daar wonen de jongelui die de wereld willen veroveren, schijnt het. En alsof het niet op kan, volgt straks ook nog ‘Het geheim van de graal’, waarin De Beule met schier zorgwekkende precisie een oude sloor neerzet, toevallig afstammelinge van Judas Iscariot. Er werd ook vaak nodeloos vaardig geacteerd in ‘Neveneffecten’, zou je nog bijna vergeten.

Een oerknal was het niet, maar voor een hele generatie betekende ‘Neveneffecten’ wel degelijk een jaar nul. ‘Waarom wordt dit eigenlijk niet meer gemaakt?’, is een vraag die ik zelden stel als er weer gegraaid wordt in het VRT-archief, maar in het geval van ‘Neveneffecten’ staat ze wat mij betreft als een huis. ‘Volgende week: ‘Willy’s en Marjetten’’, zo zou ik afronden als ik niet beter wist. Van mij mag Canvas elk jaar 25 worden.

Ook op Humo

Waar shopt u het goedkoopst? Onze Man doet eindejaarsinkopen in België én de buurlanden. ‘Voor dezelfde winkelkar betalen we hier 33 euro meer’

Hoe komt Oekraïne uit de impasse? ‘Poetin is zijn job beu en wil niet lang meer aan de macht blijven’

N-VA-voorzitter Bart De Wever: ‘Ik zal u eens iets opbiechten: de regering-Michel is niet gevallen over het Marrakech-pact, maar over Kris Peeters’

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234