Beeld Filmbeeld

RegisseurMatteo Garrone

‘‘Pinocchio’ gaat over onze angsten. Het verhaal toont kinderen dat het leven gewelddadig en gevaarlijk kan zijn’

Regisseur Matteo Garrone wilde dicht bij het originele sprookje van ‘Pinokkio’ blijven en dat levert een ronduit sinistere avonturenfilm op. 

Het eerste storyboard dat regisseur Matteo Garrone ooit tekende, hangt nog steeds boven zijn bureau. Zes was hij toen hij een soort strip maakte van het sprookje ‘Pinokkio’ 23 eenvoudige plaatjes, met kindertekeningetjes van het houten mannetje in een rood pakje met rood puntmutsje, met de kat en de vos die hem op het verkeerde pad proberen te brengen en de walvis die hem opslokt.

‘Ik vind het nog steeds een van de mooiste dingen die ik ooit heb gemaakt’, vertelde Garrone tijdens het filmfestival in Berlijn, afgelopen februari. ‘Als je 6 bent, heb je nog geen echte vaardigheden. Wat je doet is simpel, direct, uit het hart.’

Zo moest ook zijn verfilming van ‘Pinokkio’ worden. Een getrouwe weergave van het duistere sprookje dat Carlo Collodi in de 19de eeuw schreef over de houten pop die ervan droomt een echt jongetje te zijn. En dat is, aldus Garrone, niet het veel zoetsappiger vader-zoonverhaal dat Disney er in 1940 van maakte. Nee, ‘Pinocchio’ gaat over een jongen die zijn weg moet zien te vinden in een door armoede geteisterde, meedogenloze maatschappij waarin bijna iedereen erop uit is een ander te misbruiken voor eigen gewin.

Geen wonder dus dat de 51-jarige regisseur van maffiafilms als ‘Gomorra’ en ‘Dogman’ zich tot het sprookje en het onderliggende naargeestige mensbeeld voelde aangetrokken. In zijn soms ronduit sinistere avonturenfilm ‘Pinocchio’ gooit Pinokkio een hamer tegen het hoofd van goederaadgever Japie Krekel, brandt hij zijn voetjes eraf, dreigen hij en een andere pop opgeofferd te worden voor een kampvuurtje, wordt hij opgehangen aan een boom en legt hij bijna het loodje als hij, in de gedaante van een ezel, in zee wordt gegooid met een steen om zijn nek. Nee, Garrone voorziet de avonturen van de marionet niet bepaald van een suikerlaagje omdat hij nu eenmaal een film voor kinderen maakt.

MATTEO GARRONE «‘Pinocchio’ gaat over onze angsten. Het verhaal toont kinderen dat het leven gewelddadig en gevaarlijk kan zijn, en dat het daarom belangrijk is altijd de goede beslissing te nemen. Een fout besluit heeft consequenties. Maar vergis je niet, het is ook een geweldig liefdesverhaal over een vader en zijn zoon. En uiteindelijk is er verlossing. Dus ja, het is duister, maar kinderen leren ook dat er licht is aan het einde van de tunnel.»

-Zo’n shot met Pinokkio die opgeknoopt aan een boom bungelt, is pittig voor een kinderfilm. Hebt u nog getwijfeld over hoe ver u visueel kon gaan?

MATTEO GARRONE «Dat beeld kón er niet uit, want het is een cruciale afbeelding uit het boek. Aan het begin van dit project heb ik eerst het meesterwerk van Carlo Collodi herlezen, en daarna heb ik de oorspronkelijke illustraties van illustrator Enrico Mazzanti erbij gezocht. Hij werkte nauw met Collodi samen in 1883. De een schreef stukjes voor de krant, de ander tekende erbij. Voor mij waren die tekeningen de ziel van Pinokkio. Ik heb ze naast die van mij gehangen en gebruikt als visuele leidraad.

Illustratie uit de Avonturen van Pinokkio (1883), van Carlo Collodi met illustraties van Enrico Mazzanti. Beeld Enrico Mazzanti

»In Italië ging de film met Kerst in première, en daarvoor hadden we hem natuurlijk al uitgebreid getest. Het waren vooral de volwassenen die zich zorgen bleken te maken over het geweld in de film. De kinderen hoorde je daar niet over. We hebben ze ook tekeningen laten maken en daaruit bleek dat dit niet het belangrijkste beeld was dat ze zich herinnerden. Wat ze vooral zeiden, was dat ze zo blij waren eens iets ánders te zien. Een 9-jarig meisje kwam naar me toe en ze bedankte me. ‘Ik dacht dat ik een zoveelste ‘Pinokkio’ moest gaan zien’, zei ze. ‘Maar het was alsof ik in een compleet andere wereld terechtkwam.’ Het was het mooiste compliment dat iemand me had kunnen maken.»

-Die wereld is een beangstigende parallelle dimensie, waarin alle zekerheden wankelen. In een scène stuurt een rechter – een verklede chimpansee – Pinokkio de gevangenis in. ‘Onschuldigen worden opgepakt’, zegt hij.

GARRONE «Oh, deze scène is een van mijn favoriete! Dat boek van Collodi is eigenlijk heel anarchistisch. Het bespot alle soorten instituties: van de rechterlijke macht tot de geneeskunde, van het onderwijs tot de familie. Dit laat bovendien zien hoe modern het boek nog is: in veel landen gáán onschuldigen de gevangenis in, en de schuldigen – vooral degenen die rijk zijn en macht hebben – niet.»

-Voor Pinokkio maakte u gebruik van een combinatie van computertechnieken en prothesen. Was het lastig om de visuele effecten te creëren? 

GARRONE «Nee, het ingewikkeldst was de scène waarin Pinokkio in ‘speelgoedland’ belandt. We hadden een binnenplaats ingericht met spelletjes en daar hebben we 120 kinderen losgelaten. Wat ik niet wist, is dat die dan niet vrolijk gaan spelen, maar dat er dan een soort oorlog uitbreekt, waarbij de sterkeren zich tegen de zwakkeren keren. Kinderen vielen, moesten huilen. Ik moest ervoor zorgen dat het er leuk uitzag, terwijl het in werkelijkheid een veldslag was.»

-Op dit moment werkt de Amerikaanse regisseur Robert Zemeckis aan een Pinokkio-verfilming, net als de Mexicaan Guillermo del Toro. Wat maakt hem nu zo populair, denkt u?

GARRONE «Ik ben niet de eerste die ‘Pinokkio’ verfilmt en dus ook niet de laatste. Het enige wat ik met zekerheid kan zeggen is dat ik het verhaal trouw wilde blijven en wilde laten zien hoe actueel het nog steeds is. Ik ben ervan overtuigd dat Zemeckis en Del Toro ook iets interessants en moois zullen maken; ik ben groot fan van beide regisseurs. Maar alleen al omdat ze uit een andere cultuur komen zal hun versie weer heel anders zijn.»

Regisseur Matteo Garrone.Beeld Getty Images

Monsters verslaan

Geppetto, de timmerman die de marionet Pinokkio maakt, wordt gespeeld door acteur Roberto Benigni, die een Oscar won voor zijn rol in ‘La vita è bella’. Hij is opgegroeid in de Toscaanse streek waar ‘Pinokkio’ zich afspeelt en regisseerde in 2002 ook een Pinokkio-film, waarin hij zelf de houten pop speelde. Het sprookje hoort grimmig te zijn, vindt hij. ‘Kinderen weten allang dat monsters bestaan. Wat ‘Pinokkio’ ze leert, is dat monsters verslágen kunnen worden.’

(VK)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234