Seaspiracy Beeld Netflix
SeaspiracyBeeld Netflix

Televisie★★★★☆

‘Seaspiracy’ op Netflix doet zelfs een verstokte viseter minstens even nadenken over wat er op zijn bord ligt

‘Als slachthuizen glazen muren zouden hebben, at niemand nog vlees,’ zo zei de filosoof Paul McCartney – tevens een niet onverdienstelijk muzikant – ooit. In de documentaire ‘Seaspiracy’ maakt Ali Tabrizi van de wereldzeeën één grote bokaal, en wat er dan te zien valt, zal zelfs een verstokte viseter toch minstens even laten nadenken over wat er op het bord ligt.

De film, die even knap is opgebouwd als een lasagneschotel met gerookte zalm uit een sterrenrestaurant, begint nog bedrieglijk als een ver-van-mijn-bedshow. Eerst reist Tabrizi af naar Japan om er in de baai van Taiji de jaarlijkse walvisjacht te volgen, waarbij tientallen walvissen en dolfijnen samen worden gedreven en gevangen of afgeslacht. Zijn gids is activist Ric O’Barry, die ruim tien jaar geleden ook al centraal stond in ‘The Cove’, de bekroonde documentaire over hoe de Japanse visserij, met steun van de overheid, de wateren van Taiji onveilig maakt. Daarna neemt Tabrizi de handel in haaienvinnen in het vizier en laat zien hoe voor een statussymbool zonder enige voedingswaarde – in China kost een kommetje haaienvinnensoep al snel 100 dollar – één van de belangrijkste schakels van het leven in de zee dreigt te verdwijnen, met als gevolg dat uitgestrekte delen van de oceanen kunnen veranderen in een moeras.

Maar net wanneer je denkt dat ‘Seaspiracy’ vooral over de walvisjacht en de handel in exotische ingrediënten aan de andere kant van de wereld zal gaan, verandert Tabrizi de harpoen van schouder. Hoe erg sommige toestanden in China of Japan ook zijn, zegt hij, ze vormen maar een klein deel van het probleem, dat voor de rest bestaat uit de onschuldig ogende stukjes vis en de zeevruchten in de schappen van de supermarkt om de hoek. Wat volgt, is een uitgebreid ‘J’accuse’ van de wereldwijde visserij, en de impact ervan op het leven in en naast de zee. De waslijst aan bezwarend materiaal is lang en bevat zaken waar je tot nu toe nauwelijks bij stilstond. Wie denkt er bij overbevissing aan sleepnetten even groot als kathedralen die elk jaar een stuk van de oceaanbodem afschrapen waar Europa én Australië in passen? Wat is het nut van een verbod op rietjes als de helft van het plastic afval in de zee uit afgedankte visnetten bestaat? Wie kent de term ‘bloedgarnalen’ of weet af van de mensonterende slavernij in een deel van de visindustrie? En waarom geven we in Europa aan de visserij miljarden euro in subsidies, zoveel dat zelfs Sihame El Kaouakibi het een tikje overdreven zou vinden?

Uiteindelijk slaagt ‘Seaspiracy’ er vooral in om het idyllische beeld dat nog steeds rond vissen hangt, met noeste zeevaarders die voor het krieken van de dag de golven trotseren, tot op de oceaanbodem af te breken. Boten zijn gewoon drijvende slachthuizen en wat aan land verkeerd loopt, is op zee niet beter. Het is ontnuchterend, zeker mocht u nog ergens het idee koesteren dat vis eten minder erg is dan vlees. De dingen die consumenten graag geloven om zonder schuldgevoel iets uit de visafdeling te kunnen kopen, ontkomen trouwens ook niet aan Tabrizi’s sloopwerk. Keurmerken op blikjes tonijn waarvoor geen dolfijnen zijn gestorven blijken minder betrouwbaar dan gehoopt. Duurzame visvangst is een contradictio in terminis en kweekvissen zijn evenmin een oplossing: de beelden van Schotse zalmen die in hun bassin levend worden opgegeten door een plaag van zeeluizen behoren zelfs tot de schokkendste uit de hele film. En voor je gezondheid hoef je ook niet meteen vis op het menu te zetten, aangezien de meeste soorten vol met zware metalen zitten – ‘er is alleen vuile vis en vuilere vis,’ aldus een expert.

Hier en daar gaat Tabrizi weliswaar uit de bocht: de fragmenten waarin hij het tweede deel van de titel probeert waar te maken en allerlei duistere samenzweringen tussen milieuactivisten en de industrie blootlegt zijn de zwakste uit de documentaire, en enkele cijfers die hij aanhaalt, blijken ook niet helemaal te kloppen. Voor degenen die de boodschap niet willen horen, zal dat wellicht genoeg zijn om de hele film opzij te schuiven, maar eigenlijk gaat het maar om details en blijft de kern wel overeind: er is iets flink aan het rotten in onze oceanen en het zijn niet alleen de vele miljoenen dode vissen en zoogdieren die het slachtoffer werden van bijvangst en achteloos terug in het water zijn geworpen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234