FILM★★★★★

Son of Saul (★★★★★)

Daar is-ie: de beste film van het jaar.

Stil als een grafsteen, de mond kurkdroog, met stokkende adem, onze zintuigen zo scherp als pijlen en totaal losgerukt van de normale wereld: zo zaten wij te kijken naar dit onwaarschijnlijk straffe debuut van de Hongaarse regisseur László Nemes. We hadden vooraf al horen waaien dat dit indrukwekkende cinema was (Nemes werd op het jongste filmfestival van Cannes bekroond met de Grote Prijs van de Jury) maar niets of niemand – geen recensie, geen trailer of geen waarzegger – had ons kunnen voorbereiden op de even onvergetelijke als infernale trip die ‘Son of Saul’ is. Met een absorptiekracht die aan het ondraaglijke grenst, voert de film u mee naar het brandpunt van de Holocaust, het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau. De Joden die rechtstreeks van de trein naar de gaskamer worden geleid: ‘Na de douche krijgen jullie thee, vooruit!’ Het gebonk op de stalen sluisdeuren, de aanzwellende doodskreten. De Sonderkommando’s – Joodse gevangenen die onder dwang meehielpen aan de vernietiging van hun eigen volk – die met de werktuiglijkheid van mechanische robots de kleren van de doden verzamelen, op hun knieën de kots en de stront in de gaskamers zitten op te vegen, en de lijken naar de verbrandingsovens slepen: door merg en been snijdende mokerbeelden die, hoe misselijkmakend ze ook zijn, een mens met wijdopen ogen zo diep mogelijk in zich behoort op te nemen. In dat verschrikkelijke purgatorium, die totaal ontmenselijkte hel waar de moraal zichzelf heeft afgemeld, neemt Saul (Géza Röhrig), één van de Sonderkommando’s, zichzelf voor om een Daad te stellen: hij zal die ene jongen een fatsoenlijke begrafenis bezorgen. Nee, een lekker verwenpakket kunnen we ‘Son of Saul’ niet noemen: wat u te zien krijgt is rauwer dan Polanski’s ‘The Pianist’, compromislozer dan Spielbergs ‘Schindler’s List’ en zéker gedurfder dan Benigni’s ‘La vita è bella’. Dichter kun je bij de horror van de gaskamers volgens ons niet komen. U houdt zich dus maar beter klaar voor een uppercut van een film. Maar wacht! Wat we nu gaan zeggen klinkt misschien raar, maar: hoe stil we ook werden van het gruwelijke schouwtoneel waarin de cineast ons meezoog, tóch waren we tegelijk ook verrukt. In de wolken. Zo opgewonden als een kind dat voor de eerste keer naar de bioscoop gaat en met een grote schittering in de ogen naar dat magische witte doek zit te staren. Lange, ononderbroken, perfect uitgevoerde takes die je twee uur lang naar adem doen happen; verbluffend knap geregisseerde scènes die men (ook al blijft de camera meestal vastgezogen op het gezicht van Saul) alleen maar als Grote Cinema kan bestempelen; briljant in elkaar gestoken soundscapes waarbij het gesis van de treinen, het gefluister van de Sonderkommando’s, het gesnauw van de Duitsers en het lage gegons van de verbrandingsovens samen een indrukwekkend horrorconcert vormen. Absoluut hoogtepunt is de nachtelijke executiescène: schokkend, gruwelijk, misselijkmakend, maar zo waanzinnig goed in beeld gebracht dat je kaken ervan openvallen. Eigenlijk valt ‘Son of Saul’ met slechts één andere film te vergelijken: Elem Klimovs ‘Come and See’, een magistrale Russische oorlogsfilm uit 1985, die de apocalyptische kracht van Picasso’s ‘Guernica’ en de donkere visioenen van Hiëronymus Bosch bundelde met de wreedheden uit Jerzy Kosinski’s ‘De geverfde vogel’. Ja, ‘Son of Saul’ liet ons achter met een beklemmend zwaar gevoel in de ziel, een gevoel dat zelfs met drie glazen whisky niet viel weg te spoelen, maar tegelijk waren we van kop tot teen vervuld van de heerlijke, onovertroffen, zo zelden voorkomende sensatie dat we zonet een formidabele ontdekking hadden gedaan. Film van het jaar.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234