Ralph Fiennes en Carey Mulligan Beeld Netflix
Ralph Fiennes en Carey MulliganBeeld Netflix

Televisie★★★½☆

‘The Dig’ op Netflix bloeit open tot een melancholische bespiegeling over sterfelijkheid

Per veerpont en per fiets reist de archeoloog naar een veld in Suffolk, waar de stilte voorlopig alleen wordt verstoord door een formatie van kwetterende trekvogels. Hier, in dit idyllische kader, onder die schitterende, alleen in Engeland waar te nemen wolkenformaties die in het verleden zo vaak op doek zijn vastgelegd door landschapsschilders als William Turner en John Constable, komt Basil Brown (Ralph Fiennes) een beetje graafwerk verrichten voor de rijke weduwe Edith Pretty (Carey Mulligan), die zo’n donkerbruin vermoeden heeft dat er onder die merkwaardige heuvels op haar land weleens iets van waarde begraven zou kunnen liggen. 

Wat Basil en Edith op dat moment nog niet weten, is dat dat ‘beetje graafwerk’ zou leiden tot de ontdekking van één van de belangrijkste archeologische artefacten uit de Britse geschiedenis – en neen, het gaat níet om een versteende portie fish & chips. Terwijl kruiwagens worden gevuld en uitgestort, is het mooi om te zien hoe het tussen de onopgeleide working class-archeoloog en de welgestelde weduwe meer en meer begint te klikken. De romanticus in ons dacht zelfs één seconde dat het tussen die twee tot een liefdesbetrekking zou komen, maar in die val trappen de filmmakers gelukkig niet: dit is níet het typische melodramatische verhaal van een alle standsverschillen overbruggende liefdesrelatie tussen een Jan-met-de-pet en een aristocratische freule. 

In deze film is er tussen hemel en aarde méér aan de hand. ‘The Dig’ is gebaseerd op het gelijknamige boek van John Preston, maar de filmmakers delven uit dit bronmateriaal veel méér op dan alleen maar een geromantiseerde reconstructie van de opgraving. We schrijven 1939: terwijl Basil in zijn geul de overblijfselen uit het verre verleden naar boven staat te spitten, zien we hoe piepjonge soldaten met dode ogen – nu al - als kanonnenvoer in de laadbakken van klaarstaande legertrucks stappen. Terwijl de archeoloog het verleden laat spreken, is de toekomst zich al aan het uitrollen, en in die toekomst zit er donder in de lucht. 

In de tweede helft van de film, wanneer het op de site ineens wemelt van de toegestroomde archeologen, verandert de opgraving zelfs in een race tegen de klok: het land mobiliseert, een jonge archeoloog ontvangt zijn oproepingsbrief, de nakende oorlog dreigt het graafwerk lam te leggen. In een mooie scène herinnert Basils vrouw hem eraan waarom hij dit soort werk doet: zijn werk is niet voor nu, maar voor de toekomst, zodat de volgende generaties weten waar ze vandaan komen. Stilmakende woorden, want terwijl Basil zijn spade in de aarde plant, staat een hele generatie van jongeren op het punt om zich in een nietsontziende wereldoorlog te werpen.

Zonder het te beseffen staan Basil en Edith dan ook op de naad tussen twee tijdsgewrichten: na die gruwelijke oorlog zou Engeland nooit meer worden wat het ooit was. Het effect van die mooi aangebrachte tegenstelling tussen de opwindende opgraving en de toenemende oorlogsdreiging is wonderlijk: hoe dieper Basil en zijn collega’s graven, hoe meer de film openbloeit tot een melancholische bespiegeling over sterfelijkheid, en over hoe we die sterfelijkheid – toch een behoorlijk ellendig vooruitzicht – een plaats kunnen geven. Of hoe een beetje graafwerk in Suffolk uitgroeit tot een diepgevoeld gebeuren, waar de in onzekere tijden levende mens van nu zich wel bij betrokken móét voelen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234